Świat średniowiecza. Rolnictwo, chłopi, handel i życie codzienne

We wczesnym średniowieczu Europa miała stosunkowo niewielką populację. Jednak w późnym średniowieczu populacja wzrosła prawie dwukrotnie między 1000 a 1300, z 38 milionów do 74 milionów ludzi.

Co spowodowało ten ogromny wzrost populacji? Po pierwsze, warunki w Europie były bardziej stabilne i spokojniejsze po ustaniu inwazji wczesnego średniowiecza. Ten wzrost pokoju i stabilności doprowadził również do szybkiego wzrostu produkcji żywności po 1000 roku.

Po części produkcja żywności wzrosła, ponieważ zmiana klimatu w późnym średniowieczu poprawiła warunki pogodowe. Ponadto uprawiano więcej ziemi, ponieważ chłopi w XI i XII wieku wycinali drzewa i osuszali bagna. Do 1200 roku Europejczycy mieli więcej ziemi pod uprawę niż obecnie.

Zmiany technologiczne sprzyjały również rozwojowi rolnictwa. W średniowieczu nastąpiła eksplozja urządzeń oszczędzających pracę. Na przykład ludzie średniowiecza wykorzystywali moc wody i wiatru do wykonywania prac wykonywanych niegdyś siłą ludzi lub zwierząt.

Wiele z tych nowych urządzeń wykonano z żelaza wydobywanego w różnych częściach Europy. Z żelaza robiono kosy, siekiery i motyki do użytku na farmach, a także piły, młotki i gwoździe budowlane. Żelazo odegrało kluczową rolę w produkcji  ciężkiego kołowego pługa z żelaznym lemieszem. W przeciwieństwie do wcześniejszych pługów, ten pług mógł z łatwością przewracać ciężkie gleby gliniaste.

Ze względu na wagę pługa do jego ciągnięcia trzeba było sześciu lub ośmiu wołów. Jednak woły były powolne. Dwa nowe wynalazki dla konia umożliwiły szybszą orkę. Nowa obroża dla konia rozłożyła ciężar na ramionach i klatce piersiowej, a nie na gardle. Teraz można było zaczepić parę koni, co umożliwiło im szybsze ciągnięcie nowego, ciężkiego pługa i przewracanie większej ilości ziemi. Użycie podkowy, metalowego wzmocnienie w kształcie litery U przybitego do końskich kopyt, ułatwiło koniom przeciąganie ciężkiego pługa przez kamienistą i ciężką gliniastą ziemię północnej Europy.

Wykorzystanie pługa o dużych kołach doprowadziło również do rozwoju wiosek rolniczych, w których ludzie musieli współpracować. Ponieważ żelazo było drogie, jedna rodzina nie mogła sobie pozwolić na pług zespół zwierząt, więc wieśniacy dzielili się swoimi zwierzętami i sprzętem. Rozmiar i waga pługa sprawiły, że konieczne było oranie ziemi długimi pasami, aby zminimalizować ilość zawracania, które trzeba było wykonać.

Przejście z dwupolowego na trójpolowy system płodozmianu przyczyniło się do wzrostu produkcji żywności. We wczesnym średniowieczu chłopi podzielili swoją ziemię na dwa równej wielkości pola. Jedno pole zostało zasadzone, a drugie pozostawiono odłogiem lub pozostawiono bez obsadzenia, aby odzyskać płodność. Teraz jednak ziemie zostały podzielone na trzy części. Jesienią na jednym polu zasiano zboża (takie jak żyto i pszenica) zbierane latem. Drugie pole obsadzono wiosną zbożem (owies i jęczmień) oraz warzywami (groch i fasola), które zbierano jesienią. Trzecie pole pozostawiono odłogiem.

System trzech pól oznaczał, że tylko jedna trzecia, a nie połowa ziemi była zawsze odłogowana. Płodozmian zapobiegał również tak szybkiemu wyczerpywaniu się gleby, co pozwoliło na uprawę większej liczby ziemi.

System dworski


Feudalizm tworzył sojusze między szlachtą (panami i wasalami). Szlachta ziemska była elitą wojskową, której zdolność do bycia wojownikiem zależała od wolnego czasu na uprawianie sztuk wojennych. Majątki ziemskie, położone na lennach podarowanych przez pana i uprawiane przez chłopów, stanowiły wsparcie ekonomiczne, które umożliwiało ten sposób życia.

Dwór był majątkiem rolnym prowadzonym przez pana i uprawianym przez chłopów. Chociaż wolni chłopi nadal istnieli, coraz więcej wolnych chłopów stawało się poddanymi, czyli chłopami prawnie związanymi z ziemią. Chłopi musieli świadczyć usługi pracy, płacić czynsze i podlegać kontroli pana. Około 800 roku prawdopodobnie 60 procent mieszkańców zachodniej Europy stanowili chłopi pańszczyźniani.

Praca chłopa pańszczyźnianego obejmowała pracę na ziemi pana. Ziemia pana stanowiła jedną trzecią do połowy ziemi uprawnej. Pozostała część posiadłości była wykorzystywana przez chłopów do uprawy żywności. Do usług pracowniczych należały również takie zadania, jak budowa stodół i kopanie rowów. Chłopi pańszczyźniani zwykle pracowali dla swoich panów około trzech dni w tygodniu.

Chłop pańszczyźniany płacił czynsze, dając panom część każdego produktu, który zgromadzili. Chłopi płacili też panom za użytkowanie wspólnych pastwisk, strumieni, stawów i okolicznych lasów. Jeśli poddany łowił ryby w stawie lub strumieniu na dworze, przekazywał część połowu swojemu panu. Chłopi byli również zobowiązani do płacenia dziesięciny (jednej dziesiątej ich produkcji) do miejscowych kościołów wiejskich.

W kontrakcie feudalnym panowie i wasale byli związani wzajemnymi zobowiązaniami. W poszczególnych posiadłościach panowie mieli różnorodne prawa do swoich poddanych. Chłop pańszczyźniany nie mógł opuścić dworu bez zgody pana i nie mógł poślubić nikogo spoza dworu bez zgody pana. Panowie często mieli władzę polityczną na swoich ziemiach, co dawało im prawo do osądzania chłopów we własnych sądach. Chłopi byli zobowiązani do płacenia za pewne usługi, takie jak mielenie ich zboża na mąkę w młynach panów.

Jednak nawet przy tych ograniczeniach chłopi pańszczyźniani nie byli niewolnikami. Obowiązkiem pana było również chronić swoich poddanych, zapewniając im bezpieczeństwo potrzebne do uprawy roślin.

Życie codzienne chłopstwa


Życie chłopów w Europie było proste. Domy biedniejszych chłopów składały się z jednego pomieszczenia. Inni jednak mieli co najmniej dwa pokoje – główny pokój do gotowania, jedzenia i innych zajęć oraz drugi do spania. W średniowiecznym domu panowała niewielka prywatność.

Palenisko w głównym pomieszczeniu służyło do ogrzewania i gotowania. Ponieważ okien było niewiele lub nie było wcale i nie było komina, dym wydostawał się przez pęknięcia w ścianach lub, co bardziej prawdopodobne, przez strzechę.

Cykl pracy


Pory roku w dużej mierze determinowały działalność chłopską. Każdy sezon przynosił nową rundę zadań. Okres zbiorów w sierpniu i wrześniu był szczególnie intensywny. Dobre zbiory zbóż do wypieku chleba były kluczowe dla przeżycia w miesiącach zimowych.

Nowy cykl pracy rozpoczynał się w październiku, kiedy chłopi pracowali nad przygotowaniem ziemi pod uprawę ozimą. W listopadzie odbywał się ubój nadwyżki hodowanych zwierząt, ponieważ zwykle brakowało żywności, aby utrzymać zwierzęta przy życiu przez całą zimę. Mięso było solone, aby zakonserwować je na zimę. W lutym i marcu orano ziemię pod uprawę jare – owies, jęczmień, groch i fasolę. Wczesne lato było dość spokojnym okresem, chociaż nadal było dużo roboty.

Oczywiście chłopi pańszczyźniani o każdej porze roku pracowali nie tylko na własnej ziemi, ale także na ziemiach panów. Pielęgnowali też małe ogródki obok swoich domów, w których uprawiali warzywa stanowiące część ich diety.

Chłopi mieli wolne od pracy dni dzięki świątecznym dniom Kościoła katolickiego. W te dni świąteczne obchodzono wielkie wydarzenia wiary chrześcijańskiej lub życie chrześcijańskich świętych. Trzy wielkie święta Kościoła katolickiego to Boże Narodzenie (święto narodzin Chrystusa), Wielkanoc (święto zmartwychwstania Chrystusa) i Pięćdziesiątnica (święto zstąpienia Ducha Świętego na uczniów Chrystusa 50 dni po jego zmartwychwstaniu). Obchodzono także inne święta poświęcone świętym lub Maryi Dziewicy, matce Jezusa. W sumie ponad 50 dni to w zasadzie święta.

Wiejski ksiądz uczył chłopów podstawowych idei chrześcijaństwa, aby mogli osiągnąć ostateczny cel chrześcijan – zbawienie. Jednak miejscowi księża często sami byli chłopami; większość nie potrafiła czytać. Trudno jest wiedzieć, ile w rzeczywistości nauki kościoła rozumieli chłopi. Bardzo prawdopodobne, że widzieli w Bogu wszechmocną siłę, którą trzeba uspokoić modlitwą, aby przynieść dobre plony.

Jedzenie i picie


Podstawowym składnikiem diety chłopskiej i ogólnie pożywienia średniowiecznego był chleb który wypiekano zwykle w piecach zbiorowych, których właścicielem był władca dworu. Chleb wiejski był bardzo pożywny, ponieważ zawierał nie tylko pszenicę i żyto, ale także jęczmień, proso i owies. Dzięki tym składnikom chleb miał ciemny wygląd i bardzo ciężką, twardą teksturę.

Liczne inne potrawy dodawane do diety chłopa: warzywa z przydomowych ogródków; ser z mleka krowiego lub koziego; orzechy i jagody z lasów; oraz owoce, takie jak jabłka, gruszki i wiśnie. Kury dostarczały jaj, a czasem mięsa. Chłopi zwykle jedli mięso tylko w wielkie święta, takie jak Boże Narodzenie i Wielkanoc.

Ziarna były ważne nie tylko do produkcji chleba, ale także do produkcji piwa. W średniowieczu nie było łatwo zdobyć czystą wodę do picia. W rezultacie, podczas gdy wino stało się napojem wybieranym przez członków klas wyższych, piwo było najpowszechniejszym napojem ubogich.

Odrodzenie handlu


Średniowieczna Europa była społeczeństwem rolniczym, w którym większość ludzi mieszkała w małych wioskach. Jednak w XI i XII wieku nowe elementy zmieniły gospodarcze podstawy cywilizacji europejskiej. Nowe cechy obejmowały ożywienie handlu i związany z nim rozwój miast i miasteczek.

Ożywienie handlu w Europie następowało stopniowo. W chaotycznych czasach wczesnego średniowiecza handel na dużą skalę podupadł. Jednak pod koniec X wieku pojawili się ludzie z umiejętnościami i produktami do handlu.

Na przykład Wenecja wyłoniła się pod koniec VIII wieku jako miasto ściśle powiązane handlowo z Cesarstwem Bizantyjskim. Wenecja rozwinęła dużą flotę i pod koniec X wieku stała się głównym ośrodkiem handlowym.

Podczas gdy Wenecja i inne miasta północnych Włoch były zajęte handlem na Morzu Śródziemnym, Flandria robiła to samo w północnej Europie. Flandria, obszar wzdłuż wybrzeża dzisiejszej Belgii i północnej Francji, była znana z bardzo pożądanej, wysokiej jakości wełnianej tkaniny.

Położenie Flandrii uczyniło z niej idealne centrum dla kupców z północnej Europy. Kupcy z Anglii, Skandynawii, Francji i Niemiec spotykali się tam, aby wymieniać swoje towary na sukna wełniane. Flandria kwitła w XI i XII wieku, a takie flamandzkie miasta jak Brugia i Gandawa stały się ośrodkami handlu i produkcji sukna wełnianego.

W XII wieku między Flandrią a Włochami rozwinęła się regularna wymiana towarów. Aby zachęcić do tego handlu, hrabiowie Szampanii w północnej Francji zainicjowali serię targów. Sześć jarmarków odbywało się każdego roku w głównych miastach tego terytorium. Na tych jarmarkach kupcy z północy przywozili futra, sukna wełniane, cynę, konopie i miód z północnej Europy i wymieniali je na sukno i miecze z północnych Włoch oraz jedwabie, cukier i przyprawy ze Wschodu.

Wraz ze wzrostem handlu, popyt na złote i srebrne monety pojawił się na wszelkiego rodzaju targach handlowych.

Powoli zaczęła się wyłaniać gospodarka pieniężna – system gospodarczy oparty na pieniądzach, a nie na wymianie barterowej. W celu zarządzania wymianą i sprzedażą towarów utworzono nowe firmy handlowe i bankowe. Wszystkie te nowe praktyki były częścią powstania kapitalizmu komercyjnego, systemu gospodarczego, w którym ludzie inwestowali w handel i towary w celu osiągnięcia zysków.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *