Państwa średniowiecznej Europy: Anglia, Królestwo Francuskie, Święte Cesarstwo Rzymskie

W okresie feudalizmu dość częste były konflikty między panem a wasalami, królem i miejscowymi hrabiami i markizami. Dlatego przez długi czas panował okres fragmentacji feudalnej. Wiele krajów z powodzeniem go przezwyciężyło (Francja, Hiszpania, Anglia), a niektóre z różnych przyczyn pozostały odrębnymi mini-mocarstwami (państwa włoskie i niemieckie, zjednoczyły się dopiero w XIX wieku.)

Anglia


Brytowie i Sasi, ludy germańskie z północnej Europy, najechały Anglię na początku V wieku. Król Alfred Wielki zjednoczył różne królestwa pod koniec IX wieku i od tego czasu Anglią rządzili królowie anglosascy.

Podbój Normanów


14 października 1066 r. armia ciężko uzbrojonych rycerzy pod dowództwem Wilhelma Zdobywcy wylądowała na wybrzeżu Anglii i pokonała króla Harolda i jego piechotę w bitwie pod Hastings. Wilhelm został wówczas koronowany na króla Anglii. Rycerze normańscy otrzymali od nowego króla ziemie, które trzymali jako lenna. Wilhelm zmusił wszystkich arystokratów do złożenia przysięgi lojalności wobec niego jako jedynego władcy Anglii.

Klasa rządząca


Normanie mówili po francusku, ale małżeństwo Normanów ze szlachtą anglosaską stopniowo połączyło Anglosasów i Francuzów w nową kulturę angielską. Normanowie przejęli również istniejące instytucje anglosaskie, takie jak urząd szeryfa. William przeprowadził pierwszy spis ludności w Europie od czasów rzymskich, który obejmował ludzi, dwory i zwierzęta gospodarskie. Wilhelm rozwinął także system podatków i dworów królewskich zapoczątkowany przez wcześniejszych królów anglosaskich.

Henryk II


Władza angielskiej monarchii została wzmocniona za panowania Henryka II, od 1154 do 1189 roku. Henryk zwiększył liczbę spraw karnych rozpatrywanych na dworze królewskim, a także wymyślił sposoby przenoszenia spraw majątkowych z sądów lokalnych do sądów królewskich. Rozszerzając władzę dworów królewskich, Henryk rozszerzył władzę króla. Ponadto, ponieważ sądy królewskie znajdowały się teraz w całej Anglii, zbiór przepisów prawa zwyczajowego – prawa wspólnego dla całego królestwa – zaczął zastępować kodeksy prawne, które różniły się w zależności od miejsca.

Henryk nie odnosił większych sukcesów w narzucaniu królewskiej kontroli nad Kościołem. Domagał się prawa do karania duchownych na dworach królewskich. Jednak Thomas Becket, arcybiskup Canterbury i najwyższy rangą duchowny angielski, twierdził, że tylko sądy Kościoła rzymskokatolickiego mogą sądzić duchownych. Wściekły król publicznie wyraził chęć pozbycia się Becketa. Krzyknął „Kto uwolni mnie od tego kapłana?”. Czterech rycerzy podjęło wyzwanie, udało się do Canterbury i zamordowało arcybiskupa w katedrze. W obliczu publicznego oburzenia Henryk wycofał się w walce z Kościołem.

Magna Charta Libertatum i pierwszy parlament


Wiele angielskich szlachciców byli oburzeni ciągłym wzrostem potęgi króla i zbuntowali się za panowania króla Jana. W Runnymede w 1215 roku Jan został zmuszony do umieszczenia swojej pieczęci na dokumencie praw zwanym Magna Charta Libertatum lub Wielka Karta Swobód.

Magna Carta była przede wszystkim dokumentem feudalnym. Zwyczaj feudalny zawsze uznawał, że stosunki między królem a wasalami opierały się na wzajemnych prawach i obowiązkach. Magna Carta potwierdziła ten fakt na piśmie i została wykorzystana w późniejszych latach do wzmocnienia idei, że władza monarchy była ograniczona, a nie absolutna.

Wielka Karta Swobód

W XIII wieku, za panowania Edwarda I, wyłoniła się także ważna instytucja w rozwoju rządu przedstawicielskiego – angielski parlament. Parlament składał się z dwóch rycerzy z każdego hrabstwa, dwóch osób z każdego miasta oraz wszystkich szlachciców i biskupów z całej Anglii. Ostatecznie arystokraci i panowie kościelni utworzyli Izbę Lordów; rycerze i mieszczanie, Izbę Gmin. Parlamenty przyznawały podatki i uchwalały ustawy.

Królestwo Francuskie


W 843 roku Imperium Karolingów zostało podzielone na trzy główne sekcje. Jedna z sekcji, zachodnie ziemie Franków, stanowiła rdzeń ostatecznego królestwa Francji. W 987 roku, po śmierci ostatniego króla Karolingów, zachodni szlachcice Franków wybrali Hugo Kapeta na nowego króla, ustanawiając w ten sposób dynastię królów francuskich Kapetyngów.

Chociaż nosili tytuł króla, Kapetynczycy mieli niewielką rzeczywistą władzę. Królestwo lub ziemie królewskie, które kontrolowali, obejmowały tylko obszar wokół Paryża, znany jako tle-de-France. Jako królowie, Kapetynczycy byli formalnie zwierzchnikami „wielkich władców Francji”. W rzeczywistości jednak wielu książąt było znacznie potężniejszych od królów Kapetyngów.

Panowanie króla Filipa II Augusta, który rządził w latach 1180-1223, było punktem zwrotnym w rozwoju monarchii francuskiej. Filip prowadził wojnę z władcami Anglii, którzy rządzili także francuskimi terytoriami Normandii, Maine, Anjou i Akwitanii. Filip przejął kontrolę nad większością tych terytoriów. W ten sposób zwiększył dochody monarchii francuskiej i znacznie zwiększył jej siłę.

Władcy Kapetyngów po Filipie II nadal dodawali ziemie do królestwa. Większość XIII wieku była zdominowana przez świętego Ludwika IX. Filip IV, zwany Filipem Pięknym, panował od 1285 do 1314 roku. Był szczególnie skuteczny we wzmacnianiu francuskiej monarchii poprzez rozbudowę królewskiej biurokracji. Rzeczywiście, do 1300 roku Francja była największym i najlepiej zarządzanym państwem monarchicznym w Europie.

Filip IV powołał również parlament francuski, spotykając się z przedstawicielami trzech stanów lub klas – duchowieństwa (stan pierwszy), szlachty (stan drugi) oraz mieszczan i chłopów (stan trzeci). Spotkanie, które odbyło się w 1302 roku, zapoczątkowało Stany Generalne, pierwszy francuski parlament.

Ludwik IX uważany jest za największego średniowiecznego króla Francji. Człowiek głęboko wierzący, później został świętym. „Ten święty człowiek kochał naszego pana całym sercem i we wszystkich swoich czynach naśladował przykład [Chrystusa]” – zauważył Jean de Joinville, który towarzyszył królowi w krucjacie w 1248 roku.

Święte Cesarstwo Rzymskie


W X wieku potężni książęta Sasów zostali królami wschodniego królestwa Franków, które stało się znane jako Niemcy. Najbardziej znanym saksońskim królem Niemiec był Otton I. W zamian za ochronę papieża w 962 r. Otton I został koronowany na cesarza Rzymian. Tytuł ten nie był używany od czasów Karola Wielkiego.

Walki we Włoszech


Jako przywódcy nowego Cesarstwa Rzymskiego, niemieccy królowie próbowali rządzić zarówno ziemiami niemieckimi, jak i włoskimi. Fryderyk I i Fryderyk II, zamiast budować silne królestwo niemieckie, próbowali stworzyć nowy rodzaj imperium. Frederick I planował uzyskać dochody z Włoch. Uważał Włochy za centrum „świętego imperium”, jak je nazywał – stąd nazwa Święte Cesarstwo Rzymskie.

Próba podboju północnych Włoch przez Fryderyka doprowadziła do poważnych problemów. Papież sprzeciwiał się mu, obawiając się, że chce włączyć Rzym i Państwa Kościelne do swojego imperium. Miasta północnych Włoch, które przyzwyczaiły się do wolności, także nie chciały zostać jego poddanymi. Sojusz tych miast północnych Włoch i papieża pokonał siły Fryderyka I w 1176 roku.

Głównym celem Fryderyka II było ustanowienie silnego, scentralizowanego państwa we Włoszech. Jednak on również zaangażował się w śmiertelną walkę z papieżami i miastami północnych Włoch. Fryderyk II toczył zaciekłą walkę w północnych Włoszech, wygrywając wiele bitew, ale ostatecznie przegrywając wojnę.

Wpływ na imperium


Walka między papieżami i cesarzami miała tragiczne konsekwencje dla Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Walcząc we Włoszech, niemieccy cesarze pozostawili Niemcy w rękach potężnych niemieckich hrabiów. Ci szlachcice zignorowali cesarza i stworzyli własne niezależne królestwa. To sprawiło, że monarchia niemiecka była słaba i niezdolna do utrzymania silnego państwa monarchicznego.

Ostatecznie niemiecki cesarz rzymski nie miał prawdziwej władzy ani nad Niemcami, ani Włochami. W przeciwieństwie do Francji i Anglii ani Niemcy, ani Włochy nie stworzyły w średniowieczu monarchii narodowej. Niemcy i Włochy składały się z wielu małych, niezależnych państw. Dopiero w XIX wieku państwa te zostały zjednoczone.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *