Imperium Karolingów zaczęło się rozpadać wkrótce po śmierci Karola Wielkiego w 814 roku. Niecałe 30 lat później zostało podzielone między jego wnuków na trzy główne części: zachodnie ziemie Franków, wschodnie ziemie Franków i Państwo Środkowe. Władzę zdobyli lokalni szlachcice. Inwazje w różnych częściach starego świata Karolingów przyczyniły się do procesu dezintegracji.

W IX i X wieku zachodnią Europę nękała fala najazdów. Muzułmanie zaatakowali południowe wybrzeża Europy i wysłali napady do południowej Francji. Madziarowie, lud z zachodniej Azji, przybył do Europy Środkowej pod koniec IX wieku, osiedlili się na równinach Węgier i najechali Europę Zachodnią.

Jednak najdalej idące ataki w tamtym czasie nadeszły ze strony Północy lub Skandynawii. Wikingowie byli ludem germańskim. Ich wielkie zamiłowanie do przygód i poszukiwanie łupów wojennych oraz nowych dróg handlu doprowadziły ich do inwazji na różne obszary Europy. W IX wieku Wikingowie plądrowali wsie i miasta, niszczyli kościoły i łatwo pokonywali małe lokalne armie.

Wikingowie byli wojownikami, znakomitymi budowniczymi statków i żeglarzami. Ich statki były najlepsze w tamtym okresie. Długie i wąskie, z pięknie rzeźbionymi łukowymi dziobami, statki Wikingów przewoziły około 50 ludzi. Konstrukcja statków umożliwiła im żeglowanie po europejskich rzekach i atakowanie miejsc położonych daleko w głębi lądu. W połowie IX wieku Wikingowie zaczęli budować różne europejskie osady.

Począwszy od 911 roku władca zachodnich ziem Franków przekazał jednemu Wikingom ziemię u ujścia Sekwany, tworząc część Francji, która stała się znana jako Normandia. Polityka Franków polegająca na osiedlaniu Wikingów i nawracaniu ich na chrześcijaństwo była przemyślana. Dzięki nawróceniu na chrześcijaństwo Wikingowie szybko stali się częścią cywilizacji europejskiej.

Rozwój feudalizmu


Wikingowie i inni najeźdźcy stanowili duże zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi w całej Europie. Władcom coraz trudniej było bronić swoich poddanych, gdy scentralizowane rządy, takie jak Imperium Karolingów, zostały rozerwane.

W ten sposób ludzie zaczęli zwracać się do lokalnych arystokratów ziemskich lub szlachty, aby ich chronić. Aby przetrwać, ważne stało się znalezienie potężnego władcy, który zaoferowałby ochronę. Doprowadziło to do nowego systemu politycznego i społecznego zwanego feudalizmem.

Rycerze i wasale


Sednem feudalizmu była idea wasalstwa. W społeczeństwie germańskim wojownicy składali przysięgę lojalności swoim przywódcom i walczyli o nich. Z kolei przywódcy dbali o potrzeby wojowników. W VIII wieku człowiek, który służył panu w charakterze wojskowym, był znany jako wasal.

Armia frankońska pierwotnie składała się z piechurów odzianych w kolczugę (zbroję wykonaną z metalowych ogniw lub płyt) i uzbrojonych w miecze. Jeźdźcy rzucali włóczniami. Jednak w VIII wieku do wojska wprowadzono większe konie i strzemię. Teraz jeźdźcy byli uzbrojeni w kolczugi (większe konie mogły udźwignąć ten ciężar). Długie kopie pozwalały im działać jak taranujące barany (strzemiona trzymały ich na koniach). Przez prawie pięćset lat działania wojenne w Europie były zdominowane przez ciężko opancerzoną kawalerię lub rycerzy. Rycerze cieszyli się dużym prestiżem społecznym i tworzyli kręgosłup europejskiej arystokracji.

Posiadanie konia, zbroi i broni było drogie. Wraz z upadkiem rządów królewskich potężniejsza szlachta przejęła kontrolę nad dużymi obszarami ziemi. Kiedy oni chcieli, aby ludzie walczyli za nich, przyznawali każdemu wasalowi kawałek ziemi, który utrzymywał wasala i jego rodzinę. W społeczeństwie wczesnego średniowiecza, gdzie handel był niewielki, a bogactwo opierało się głównie na ziemi, ziemia była najważniejszym darem, jaki pan mógł dać wasalowi.

Umowa feudalna


W społeczeństwie feudalnym lojalność wobec swego pana była główną cnotą.

W IX wieku nadanie ziemi wasalowi stało się znane jako lenno. Wasale, którzy mieli lenna przejęli też władzę polityczną. Gdy świat Karolingów rozpadł się, liczba odrębnych potężnych lordów i wasali wzrosła. Zamiast jednego rządu, za utrzymanie porządku odpowiadało teraz wiele różnych osób.

Feudalizm stawał się coraz bardziej skomplikowany. Wasale króla, którzy sami byli wielkimi panami, mogli również mieć wasali, którzy musieli pełnić służbę wojskową w zamian za nadanie im ziemi. Na tym poziomie wasale byli zwykłymi rycerzami, dysponującymi zaledwie wystarczającą ilością ziemi, aby zapewnić dochód dla kupna konia i broni. Relacja między panem a wasalem łączyła zarówno większych, jak i mniejszych właścicieli ziemskich.

Relacja między panem a wasalem była honorową relacją między wolnymi ludźmi i nie sugerowała poczucia niewoli. Feudalizm zaczął charakteryzować się zbiorem niepisanych reguł – znanych jako umowa feudalna – które określały stosunki między panem a jego wasalem. Głównym obowiązkiem wasala wobec swego pana było pełnienie służby wojskowej, zwykle około 40 dni w roku.

Wezwany wasal musiał stawić się na dworze swego pana, aby udzielić mu rady. Wasale byli również odpowiedzialni za dokonywanie płatności finansowych na rzecz pana.

Zgodnie z umową feudalną, pan miał również obowiązki wobec swoich wasali. Pan wspierał wasala, przyznając mu ziemię, był jednak również zobowiązany do ochrony swojego wasala, broniąc go militarnie lub występując po jego stronie w sądzie.

Feudalizm w innych częściach świata


Słowo feudalizm kojarzy się zwykle z europejskimi rycerzami na koniach uzbrojonymi w miecze i lance. Jednak między 800 a 1500 rokiem systemy feudalne rozwinęły się w różnych częściach świata.

W Europie system feudalny oparty na lordach i wasalach powstał między 800 a 900 rokiem i kwitł przez następne czterysta lat.

W Japonii system feudalny, podobny do tego, jaki występował w Europie, rozwinął się między 800 a 1500 rokiem. Potężni szlachcice na wsi byli w zależni od japońskiego cesarza. Szlachta z kolei polegała na samurajach, czyli wojownikach, którzy byli lojalni wobec szlachty i pełnili dla niej służbę wojskową. Podobnie jak rycerze w Europie, samurajowie walczyli na koniach, odziani w żelazo.

W Dolinie Meksyku Aztekowie rozwinęli w latach 1300-1500 system polityczny, który miał pewne podobieństwa do feudalizmu japońskiego i europejskiego. Lokalni władcy ziem poza stolicą mieli znaczną swobodę. Jednak król Azteków był potężnym władcą i lokalni władcy składali mu przysięgę i zapewniali mu siły zbrojne. W przeciwieństwie do rycerzy i samurajów w Europie i Japonii, wojownicy azteccy byli uzbrojeni w ostre noże i drewniane włócznie.

Szlachta średniowiecza


W średniowieczu społeczeństwo europejskie, podobnie jak społeczeństwo japońskie w tym samym okresie, było zdominowane przez ludzi, których głównym przedmiotem zainteresowania była wojna. Podobnie jak japońscy samuraje, wielu europejskich szlachciców kochało wojnę. Jak napisał pewien szlachcic w wierszu:

I cóż, lubię słyszeć wołanie o pomoc i patrzeć, jak ranni padają,

Głośno modląc się o litość.

I zobaczyć umarłych, zarówno wielkich, jak i małych.

Szlachta była królami, książętami, hrabiami, baronami, a nawet biskupami i arcybiskupami, którzy mieli duże posiadłości ziemskie i znaczną władzę polityczną. Tworzyli arystokrację która składała się z ludzi posiadających władzę polityczną, ekonomiczną i społeczną.

Wielcy lordowie i zwykli rycerze utworzyli wspólną grupę arystokracji. Wszyscy byli wojownikami, a instytucja rycerstwa zjednoczyła ich wszystkich. Jednak istniały wśród nich również podziały społeczne, wynikające z ekstremum zamożności i posiadania ziemi.

Młodzi rycerze, wyszkoleni na wojowników, pozbawieni obowiązków dorosłych, mieli niewiele do roboty poza walką. W XII wieku zaczęły pojawiać się turnieje – zawody, w których rycerze mogli pokazać swoje umiejętności bojowe. Pod koniec XII wieku pojedynek – indywidualna walka między dwoma rycerzami – stał się główną częścią turnieju. Rycerze postrzegali turnieje jako doskonały sposób na przygotowanie się do wojny.

W XI i XII wieku, pod wpływem Kościoła katolickiego, stopniowo wyewoluował wśród szlachty ideał cywilizowanego zachowania. Rycerstwo było kodeksem etycznym, którego mieli przestrzegać rycerze. Oprócz przysięgi, że będą bronić Kościoła i bezbronnych ludzi, od rycerzy oczekiwano, że będą traktować jeńców jak honorowych gości, zamiast umieszczać ich w lochach. Rycerstwo oznaczało również, że rycerze powinni walczyć tylko o chwałę, a nie o nagrody materialne, co nie zawsze było przestrzegane.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *