Cesarstwo Bizantyjskie i wyprawy krzyżowe

W V wieku plemiona germańskie przeniosły się do zachodniej części Cesarstwa Rzymskiego i założyły swoje państwa. W przeciwieństwie do tego Cesarstwo Rzymskie na Wschodzie, ze stolicą w Konstantynopolu, nadal istniało, chociaż było pod presją potężnych sił islamskich.

Kiedy Justynian został cesarzem Wschodniego Cesarstwa Rzymskiego w 527 r., chciał odbudować Cesarstwo Rzymskie w całym świecie śródziemnomorskim. W 552 roku osiągnął swoje cele, przywrócił Cesarstwo Rzymskie na Morzu Śródziemnym. Jego imperium obejmowało Włochy, część Hiszpanii, Afrykę Północną, Azję Mniejszą, Palestynę i Syrię. Jednak zaledwie trzy lata po śmierci Justyniana w 565 roku Longobardowie podbili znaczną część Włoch, a inne obszary wkrótce zostały utracone.

Najważniejszym wkładem Justyniana była kodyfikacja prawa rzymskiego. Cesarstwo Wschodniorzymskie odziedziczyło ogromną ilość późnych przepisów prawnych, które Justynian chciał uprościć. Rezultatem był kodeks praw rzymskich, który został podstawą prawa cesarskiego we wschodnim Cesarstwie Rzymskim aż do jego końca w 1453 roku. Ponadto był również używany na Zachodzie i stał się podstawą większości systemów prawnych w Europie.

Od Wschodniego Cesarstwa Rzymskiego po Cesarstwo Bizantyjskie


Osiągnięcia Justyniana były spektakularne, ale jego podboje pozostawiły wschodnie Cesarstwo Rzymskie z poważnymi problemami: zbyt duże terytorium, pusty skarbiec, spadek liczby ludności po zarazie i ponowne zagrożenie dla jego granic. Najpoważniejszym wyzwaniem było powstanie islamu, który zjednoczył grupy arabskie i stworzył potężną nową siłę, która przetoczyła się przez wschodnie imperium rzymskie.

Siły islamskie pokonały armię wschodniego imperium rzymskiego pod Jarmukiem w 636. W rezultacie imperium utraciło prowincje Syrii i Palestyny. Problemy pojawiły się również na północnej granicy, zwłaszcza na Bałkanach. W 679 roku Bułgarzy pokonali siły Cesarstwa Wschodniorzymskiego i zajęli dolinę dolnego Dunaju, tworząc silne królestwo bułgarskie.

Na początku VIII wieku Wschodnie Cesarstwo Rzymskie było znacznie mniejsze, składało się tylko ze wschodnich Bałkanów i Azji Mniejszej. Historycy nazywają to mniejsze wschodnie imperium rzymskie Cesarstwem Bizantyjskim, cywilizacją o wyjątkowym charakterze, która przetrwała do 1453 roku.

Cesarstwo Bizantyjskie było zarówno państwem greckim, jak i chrześcijańskim. Grecki zastąpił łacinę jako oficjalny język imperium. W tym samym czasie Cesarstwo Bizantyjskie zostało zbudowane na wierze chrześcijańskiej podzielanej przez wielu jego obywateli. Chrześcijański kościół Cesarstwa Bizantyjskiego stał się znany jako Wschodni Kościół Prawosławny. Ogromny wysiłek artystyczny i talent włożono w budowę kościoła, ceremonie kościelne i dekorację kościoła, aby uhonorować tę wiarę.

Cesarz zajmował kluczowe miejsce w państwie bizantyjskim. Przedstawiany jako wybrany przez Boga, był koronowany podczas świętych ceremonii. Jego moc została uznana za absolutną.

Ponieważ cesarz mianował głowę Kościoła prawosławnego, zwanego patriarchą, sprawował władzę zarówno nad kościołem, jak i państwem. Bizantyńczycy wierzyli, że Bóg nakazał ich państwu zachować prawdziwą wiarę chrześcijańską. Cesarz, urzędnicy kościelni i urzędnicy państwowi byli związani razem w służbie dla tego duchowego ideału.

Życie w Konstantynopolu


Zamieszki w Konstantynopolu w 532 r. spowodowały rozległe zniszczenia. Później cesarz Justynian odbudował miasto i nadał mu wygląd, który miasto zachowało przez prawie tysiąc lat. Z populacją szacowaną na setki tysięcy, Konstantynopol był największym miastem w Europie w średniowieczu.

Handel


Do XII wieku Konstantynopol był największym ośrodkiem handlowym średniowiecznej Europy. Miasto było głównym ośrodkiem wymiany towarów między Zachodem a Wschodem.

W Europie bardzo pożądane były produkty ze Wschodu: jedwab z Chin, przyprawy z Azji Południowo-Wschodniej i Indii, biżuteria i kość słoniowa z Indii (ta ostatnia używana przez rzemieślników bizantyjskich do wyrobów kościelnych), pszenica i futra z południowej Rusi oraz len i miód z Bałkanów. Wiele z tych towarów docierało do Konstantynopola, a następnie wysłano do regionu Morza Śródziemnego i północnej Europy.

Importowane surowce były również wykorzystywane w Konstantynopolu do lokalnego przemysłu. Za panowania Justyniana, jedwabniki były przemycane z Chin przez dwóch chrześcijańskich mnichów, aby założyć bizantyjski przemysł jedwabniczy. Europejski popyt na jedwabną tkaninę sprawił, że był to najbardziej lukratywny produkt miasta.

Budowa


Znaczna część wyglądu Konstantynopola we wczesnym średniowieczu była spowodowana programem przebudowy Justyniana w VI wieku. Miasto było zdominowane przez ogromny kompleks pałacowy, setki kościołów i ogromną arenę zwaną Hipodromem, na której odbywały się zarówno walki gladiatorów, jak i wyścigi rydwanów. Projekty robót publicznych Justyniana obejmowały drogi, mosty, mury, łaźnie publiczne, sądy, szkoły, kościoły i kolosalne podziemne zbiorniki wodne zaopatrujące miasto w wodę.

Jego największym osiągnięciem była słynna Hagia Sophia – kościół Świętej Mądrości – ukończony w 537 roku. Centrum Hagia Sophia składa się z czterech dużych filarów zwieńczonych ogromną kopułą, która wyglądała jakby unosił się w powietrzu. Po części budowniczowie stworzyli to wrażenie otaczając podstawę kopuły 42 oknami, co pozwala na niesamowitą grę światła w katedrze.

kościół Świętej Mądrości

Nowe szczyty i nowe problemy


Wielkość Cesarstwa Bizantyjskiego została znacznie zmniejszona na początku VIII wieku. Jednak imperium odrodziło się, a nawet się rozszerzyło dzięki staraniom nowej dynastii cesarzy bizantyjskich, znanych jako Macedończycy, którzy rządzili od 867 do 1081 roku.

Cesarze macedońscy rozszerzyli imperium o Bułgarię na Bałkanach, wyspy Krety i Cypru oraz Syrię. W 1025 r. Cesarstwo Bizantyjskie było największe od początku VII wieku.

Macedończycy przyczyniali się również do rozkwitu gospodarczego poprzez rozszerzenie stosunków handlowych z Europą Zachodnią, zwłaszcza poprzez sprzedaż jedwabiu i wyrobów metalowych. Dzięki temu dobrobytowi miasto Konstantynopol rozkwitło. Zagraniczni goście nadal byli zdumieni jego wielkością i bogactwem.

Dynastia macedońska z X i XI wieku przywróciła znaczną część potęgi Cesarstwu Bizantyjskiemu, ale niekompetentni następcy wkrótce zniweczyli większość osiągnieć. Walki o władzę między ambitnymi dowódcami wojskowymi a arystokratycznymi rodzinami doprowadziły pod koniec XI wieku do politycznych i społecznych nieładów.

Cesarstwo Bizantyjskie było również zaniepokojone rosnącym rozłamem między jego Kościołem – prawosławnym kościołem – a katolickim Kościołem Zachodu. Cerkiew prawosławna nie zgodziła się z twierdzeniem papieża, że ​​jest on jedynym głową wiary chrześcijańskiej. W 1054 roku papież Leon IX i patriarcha Michał Cerulariusz, głowa kościoła bizantyjskiego, formalnie ekskomunikowali się nawzajem – każdy z nich odebrał drugiemu prawa do członkostwa w kościele. To zapoczątkowało schizę, czyli separację między dwiema wielkimi gałęziami chrześcijaństwa, które nie zostały całkowicie uzdrowione do dnia dzisiejszego.

Cesarstwo Bizantyjskie stanęło także w obliczu zagrożeń z zagranicy. Największe wyzwanie przyszło z naporem Turków seldżuckich, którzy przenieśli się do Azji Mniejszej – serca imperium i jego głównego źródła dochodu i pracowników. W 1071 roku armia turecka pokonała siły bizantyjskie pod Manzikertem. Nie mając środków na podjęcie nowych kampanii przeciwko Turkom, cesarz Aleksy I zwrócił się do Europy o pomoc militarną.

Krucjaty


Od XI do XIII wieku europejscy chrześcijanie przeprowadzili szereg wypraw wojskowych w celu odzyskania Ziemi Świętej od muzułmanów. Te wyprawy znane są jako krucjaty.

Nacisk na krucjaty nastąpił, gdy cesarz bizantyjski Aleksy I poprosił Europejczyków o pomoc przeciwko Turkom seldżuckim, którzy byli muzułmanami. Papież Urban II, który odpowiedział na tę prośbę, dostrzegł wspaniałą okazję do zapewnienia papieskiego przywództwa w wielkiej sprawie. Powodem tym było zgromadzenie wojowników Europy w celu wyzwolenia Jerozolimy i Ziemi Świętej (Palestyny) od niewiernych muzułmanów.

Na soborze w Clermont w południowej Francji pod koniec 1095 roku Urban II wezwał chrześcijan do wzięcia broni i wzięcia udziału w świętej wojnie. Papież obiecał: „Wszyscy, którzy umrą… czy to na lądzie, czy na morzu, czy w bitwie z poganami, otrzymają natychmiastowe odpuszczenie grzechów”. Pełen entuzjazmu tłum wołał: „Taka jest wola Boża, taka jest wola Boża”.

Wojownicy zachodniej Europy, zwłaszcza Francji, utworzyli pierwsze armie krucjackie. Rycerze, którzy tworzyli pierwszą armię krucjat, kierowali się głównie zapałem religijnym, ale były też inne atrakcje. Niektórzy szukali przygód i z radością witali okazję do uprawiania swojej ulubionej rozrywki – walki. Inni widzieli okazję do zdobycia terytorium, bogactwa i być może tytułu. Kupcy w wielu włoskich miastach szukali także nowych możliwości handlowych na ziemiach bizantyjskich i muzułmańskich.

Wczesne krucjaty


Pierwsza krucjata rozpoczęła się, gdy trzy zorganizowane grupy wojowników, w większości Francuzów, wyruszyły na Wschód. Armia krzyżowców liczyła prawdopodobnie kilka tysięcy kawalerii i aż dziesięć tysięcy piechoty. Armia zdobyła Antiochię w 1098 r. Krzyżowcy ruszyli wzdłuż wybrzeża palestyńskiego, omijając dobrze strzeżone miasta nadbrzeżne, i dotarli do Jerozolimy w czerwcu 1099 r. Święte Miasto zostało zajęte po straszliwej rzezi mieszkańców.

Po dalszych podbojach krzyżowcy zorganizowali cztery łacińskie państwa krzyżowców. Otoczone przez muzułmanów królestwa krzyżowców zależały od włoskich miast w zakresie dostaw z Europy. Niektóre włoskie miasta portowe, takie jak Genua, Piza, a zwłaszcza Wenecja, dzięki temu stały się bogate i potężne.

Jednak królestwom krzyżowców nie było łatwo utrzymać się na Wschodzie. W latach czterdziestych XI wieku muzułmanie zaczęli kontratakować. Upadek jednego z królestw łacińskich doprowadził do wezwań do kolejnej krucjaty, zwłaszcza ze strony przywódcy klasztoru św. Bernarda z Clairvaux. Bernardowi udało się zwerbować do drugiej krucjaty dwóch potężnych władców, króla Francji Ludwika VII i cesarza Niemiec Konrada III. Ta kampania zakończyła się jednak całkowitą porażką.

Średniowieczna mapa świata z Jerozolimą pośrodku

W 1187 roku Święte Miasto Jerozolima zostało podbite przez wodzą muzułmańskich sił Saladyna. Trzech ważnych władców zgodziło się wtedy poprowadzić trzecią krucjatę: cesarz Niemiec Fryderyk Barbarossa, Richard I z Anglii, i Filip II August, król Francji.

Kiedy członkowie Trzeciej Krucjaty przybyli na Wschód w 1189 r., napotkali duże problemy. Frederick utonął w miejscowej rzece. Anglicy i Francuzi przybyli drogą morską i zdobyli miasta nadbrzeżne z pomocą swoich flot, ale nie byli w stanie ruszyć w głąb lądu przeciwko siłom muzułmańskim. Po powrocie Filipa do domu Richard wynegocjował z Saladynem porozumienie, które umożliwiło chrześcijańskim pielgrzymom swobodny dostęp do Jerozolimy.

Późniejsze krucjaty


Około sześć lat po śmierci Saladyna w 1193 r. papież Innocenty III zainicjował Czwartą Krucjatę. Kierując się na wschód, armia krzyżowców zaangażowała się w walkę o sukcesję tronu bizantyjskiego. Weneccy przywódcy krucjaty wykorzystali sytuację do osłabienia swojego największego konkurenta handlowego, Cesarstwa Bizantyjskiego. Krzyżowcy, kierowani do Konstantynopola, splądrowali miasto w 1204 r. Dopiero w 1261 r. armia bizantyjska odzyskała miasto.

Cesarstwo Bizantyjskie zostało przywrócone, ale nie było już wielką potęgą. Imperium obejmowało teraz miasto Konstantynopol i okoliczne ziemie, a także niektóre ziemie w Azji Mniejszej. W tym zmniejszonym rozmiarze imperium istniało przez kolejne 190 lat, aż Turcy osmańscy podbili je w 1453 roku.

Mimo niepowodzeń ideał krucjaty były kontynuowane. W Niemczech w 1212 roku młody Mikołaj z Kolonii ogłosił, że Bóg natchnął go do poprowadzenia „dziecięcej krucjaty”. Tysiące młodych ludzi dołączył do Mikołaja i udał się do Włoch, gdzie papież kazał im wrócić do domu. Mniej więcej w tym samym czasie około dwudziestu tysięcy francuskich dzieci udało się do Marsylii, gdzie im obiecywano transport do Ziemi Świętej. Dwa wysłane statki zginęły podczas burzy. Reszta dzieci popłynęła do Afryki Północnej, gdzie zostały sprzedane do niewoli. Kolejne krucjaty dorosłych wojowników były niewiele bardziej udane.

Czy krucjaty wywarły duży wpływ na cywilizację europejską? Historycy się z tym nie zgadzają. Nie ma wątpliwości, że krucjaty przyniosły korzyści włoskim miastom portowym, zwłaszcza Genui, Pizie i Wenecji. Jednak nawet bez krucjat włoscy kupcy zwiększyliby handel ze światem wschodnim.

Być może największy wpływ krucjat był polityczny. W końcu pomogli przełamać feudalizm. Kiedy królowie nakładali podatki i zbierali armie, szlachta przyłączająca się do wypraw krzyżowych sprzedawała swoje ziemie i wyzwalała swoich poddanych. Gdy szlachta straciła władzę, królowie byli w stanie stworzyć silniejsze rządy centralne. Opodatkowanie handlu ze Wschodem również zapewniło królom nowe bogactwo. To utorowało drogę do rozwoju prawdziwych państw narodowych. W połowie XV wieku w Europie pojawiły się cztery silne państwa – Portugalia, Hiszpania, Anglia i Francja.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *