Dynastia Abbasydów


W 750 roku Abbasydzi pokonali Umajjadów, aby ubiegać się o kalifat i przywództwo w świecie muzułmańskim. Abbasydzi opierali swoją legitymację jako władców na swoim pochodzeniu z dalszej rodziny proroka Mahometa, a nie jak w przypadku niektórych szyitów bezpośrednio z linii Alego i jego synów. Abbasydzi podjęli próbę zjednoczenia muzułmanów pod sztandarem rodziny Proroka. Wielu zwolenników Abbasydów pochodziło z Khurasan we wschodnim Iranie. Po podboju Imperium Sasanidów przez Arabów wielu arabskich osadników przeniosło się do Khurasanu i zintegrowało się z miejscową ludnością. W rezultacie wielu Abbasydów mówiło po persku, ale byli pochodzenia arabskiego.

Nowa stolica w Bagdadzie


Pierwszym kalifem Abbasydów, był Abu al-Abbas (749-754). Jego brat i następca, Abu Jafar, przyjął imię al-Mansur (Zwycięzca) i przeniósł kalifat do swojej nowej stolicy, Bagdad, nad rzeką Tygrys. Pod rządami Abbasydów centrum władzy w świecie muzułmańskim przesunęło się na wschód wraz ze wzrostem wpływów perskich, a następnie tureckich. Wpływy perskie były szczególnie widoczne w nowych zwyczajach społecznych i stylu życia dworu, ale arabski pozostał językiem rządów i religii. Tak więc, podczas gdy nie-Arabowie stali się bardziej widoczni w rządzie, arabizacja imperium, zwłaszcza językowa, wzrosła. Nowa stolica al-Mansura, zbudowana w latach 762-766, była pierwotnie twierdzą i stała się centrum cywilizacji arabsko-islamskiej podczas tak zwanego złotego wieku islamu (763-809). Dzięki łatwemu dostępowi do głównych szlaków handlowych, transportu rzecznego i towarów rolnych (zwłaszcza zbóż i daktyli) z Żyznego Półksiężyca, Bagdad prosperował. Wydajność rolnictwa została zwiększona dzięki wydajnemu systemowi kanałów w Iraku. Handel rozwijał się dzięki handlowi wzdłuż dobrze znanych szlaków z Indii do Hiszpanii i szlaków transsaharyjskich. System bankowo-księgowy z akredytywami ułatwiającymi handel. Zachęcano do produkcji tekstyliów, produkcji papieru, ślusarstwa, ceramiki, uzbrojenia, mydła i wyrobów z drewna inkrustowanego. Powstał również rozległy system pocztowy i sieć rządowych szpiegów.

Harun Al-Raszid i złoty wiek Abbasydów


Zenit władzy Abbasydów przypadł za kalifatu Haruna al-Raszida (r. 786-809). Harun al-Raszid, jego żona Zubaida i matka Khaizuran byli wpływowymi postaciami politycznymi. Zubaida i Khaizuran były zamożnymi i wpływowymi kobietami i obie kontrolowały ogromne majątki. Odegrali również kluczową rolę w ustalaniu sukcesji kalifatu. Podobnie jak Umajjadzi, Abbasydzi nigdy nie rozwiązali problemu sukcesji, a ich rząd został osłabiony i ostatecznie częściowo zniszczony z powodu rywalizacji o sukcesję. Za Haruna al-Raszida rodzina Barmakidów sprawowała znaczną władzę polityczną jako wezyrowie (ministrowie). Barmakidzi pochodzili z Khurasanu i zaczęli służyć na dworze jako nauczyciele Haruna al-Raszida. Barmakidzi służyli jako kompetentni i potężni urzędnicy aż do ich upadku w 803 r., kiedy to wielu biurokratów i urzędników dworskich osiągnęło znaczące stanowiska. Bogactwo dworu Abbasydów przyciągało zagranicznych wysłanników i gości, którzy zachwycali się wystawnym stylem życia urzędników dworskich i wspaniałością Bagdadu. Tamerlan zniszczył większość największych zabytków Abbasydów w stolicy, a Bagdad nigdy tak naprawdę nie podniósł się po zadanych przez siebie zniszczeniach.

Pod rządami Abbasydów prowincje początkowo cieszyły się sporą autonomią; wdrożono jednak bardziej scentralizowany system finansów i sądownictwa. Wyznaczono miejscowych gubernatorów Khurasanu, a żołnierze z Khurasanu stanowili dużą część nadwornej straży przybocznej i armii. Pomimo swej potęgi i bogactwa Abbasydzi dwukrotnie próbowali zdobyć Konstantynopol, ale bezskutecznie. Abbasydzi musieli także zmagać się z ciągłymi walkami między tymi, którzy chcieli rządu opartego na religii, a tymi, którzy faworyzowali rząd świecki.

Wojna domowa i koniec Abbasydów


Śmierć Haruna al-Rassida wywołała wojnę domową, która trwała od 809 do 833 roku. Podczas wojny Bagdad był oblężony przez rok i walczyli o niego zwykli ludzie, a nie elita. Ich wyczyny zostały upamiętnione w zbiorach poezji, które przetrwały do ​​dnia dzisiejszego. Atakujący w końcu wygrali, a nowy kalif al-Mutasim (833-842) przeniósł stolicę do Samarry na północ od Bagdadu w 833 roku. W IX wieku armia Abbasydów zaczęła coraz bardziej polegać na tureckich żołnierzach, z których niektórzy byli niewolnikami, podczas gdy inni byli wolnymi ludźmi. Stopniowo rozwijała się kasta wojskowa oddzielona od reszty populacji. W Khurasanie Tahirydzi nie utworzyli niezależnej dynastii, ale skierowali prowincję w kierunku odrębnego rządu irańskiego. Podczas gdy różni członkowie rodziny Abbasydów walczyli ze sobą o kalifat, władcy Egiptu (Tulunidzi), gubernatorzy prowincji i przywódcy plemienni wykorzystali narastający chaos i czasami anarchię w centralnym rządzie w Samarze, aby rozszerzyć swoją władzę.

Bunt Zanj wokół Basry w południowym Iraku w 869 roku był głównym zagrożeniem dla władzy Abbasydów. Zanj byli afrykańskimi niewolnikami, którzy byli wykorzystywani jako robotnicy na plantacjach w południowym Iraku, jedyny przykład niewolniczej pracy na dużą skalę w rolnictwie w świecie islamskim. Inni robotnicy nie będący niewolnikami przyłączyli się do buntu kierowanego przez Alego ibn Muhammada. Ibn Muhammad zginął w walce w 883 roku, a zdolny dowódca wojskowy Abbasydów, Abu Ahmad al-Muktadir, którego brat służył jako kalif, w końcu zdławił bunt.

Za kalifa al-Muktadira (908-932) stolica wróciła do Bagdadu, gdzie pozostała aż do upadku dynastii Abbasydów. Do X wieku każdy władca kalifatu potrzebował pomocy wojska, aby objąć tron. Armia stała się arbitrem władzy. Seria nieudolnych władców doprowadziła do powszechnych buntów i spadku dochodów, podczas gdy koszty utrzymania coraz bardziej tureckiej armii pozostawały wysokie. Zanim dynastia ostatecznie upadła, była praktycznie bankrutem. W 945 r. Pers Ahmad ibn Bujidzi zajął Bagdad i założył dynastię Bujidzidów, która była federacją jednostek politycznych rządzonych przez różnych członków rodziny. Reszta rodziny Abbasydów, nosząca tytuł kalifa, przeniosła się do Kairu, gdzie została przyjęta jako wygnańcy bez władzy ani nad życiem religijnym, ani politycznym.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *