Początki i rozwój chrześcijaństwa

Aby wyobrazić sobie środowisko, w którym narodziło się i szerzyło się chrześcijaństwo, należy zapoznać się z czasem i miejscem historycznego działania, środowiskiem społecznym i klimatem duchowym, w jakim żyli pierwsi chrześcijanie, psychologią tych, którzy głosili nowe nauczanie i tych, którzy to zaakceptowali lub walczyli z nim.

Tło: religia rzymska


August przywrócił tradycyjne święta i ceremonie, aby ożywić rzymską religię państwową, która podupadła w czasie zamieszek w późnej Republice Rzymskiej. Oficjalna religia państwowa skupiała się na czczeniu wielu bogów i bogiń, w tym Jowisza, Junony, Minerwy i Marsa. (Ponadto, począwszy od Augusta, cesarze często byli oficjalnie uznawani za bogów przez rzymski senat, wzmacniając w ten sposób poparcie dla cesarzy).

Rzymianie wierzyli, że przestrzeganie odpowiedniego rytuału przez księży państwowych wprowadziło ich we właściwe stosunki z bogami. To gwarantowało spokój i dobrobyt. Rzeczywiście, Rzymianie wierzyli, że ich sukces w tworzeniu imperium oznaczał, że zasłużyli na przychylność bogów. Jak twierdził w I wieku p.n.e. polityk Cyceron: „Zwyciężyliśmy wszystkie narody świata, ponieważ zdaliśmy sobie sprawę, że światem kierują bogowie i rządzą nimi”.

W tym samym czasie Rzymianie byli tolerancyjni wobec innych religii. Pozwolili na kult miejscowych bogów i bogiń w swoich prowincjach. Zaadoptowali nawet niektórych lokalnych bogów.

Po podbiciu przez Rzymian państw hellenistycznego wschodu religie z tych regionów zalały świat zachodniorzymski. Pragnienie bardziej emocjonalnego doświadczenia duchowego przyciągnęło wielu ludzi do tych religii. Obiecali swoim naśladowcom wejście do wyższego świata rzeczywistości i obietnicę przyszłego życia wyższego od obecnego. Wierzono, że uczestnicząc w tych ceremoniach, człowiek może komunikować się z istotami duchowymi i otwierać drzwi do życia po śmierci.

Tło żydowskie


W czasach hellenistycznych naród żydowski uzyskał znaczną niezależność. Jednak do 6 r. n.e. Judea, która obejmowała ziemie starego żydowskiego królestwa Judy, stała się rzymską prowincją i została oddana pod kierownictwo rzymskiego urzędnika zwanego prokuratorem.

Niepokoje były powszechne w Judei, ale Żydzi różnili się między sobą co do rzymskich rządów. Kapłani saduceusze opowiadali się za współpracą z Rzymem. Uczeni faryzeusze uważali, że ścisłe przestrzeganie prawa religijnego ochroni żydowską tożsamość przed wpływami rzymskimi. Esseńczycy żyli z dala od społeczeństwa, dzieląc się dobrami. Podobnie jak wielu innych Żydów, czekali, aż Bóg uratuje Izrael od ucisku. Jednak zeloci wzywali do gwałtownego obalenia rzymskiej władzy. W rzeczywistości żydowski bunt rozpoczął się w 66 roku n.e., a Rzymianie go stłumili dopiero cztery lata później. Żydowska świątynia w Jerozolimie została zniszczona.

Powstanie chrześcijaństwa


Kilka dekad przed powstaniem żydowski prorok o imieniu Jezus podróżował i głosił po Judei i sąsiedniej Galilei.

Przesłanie Jezusa twierdziło, że jego misją jest dokończenie zbawienia, które Bóg obiecał Izraelowi w całej jego historii.  Jezus wyraził koncepcje etyczne – pokorę, miłosierdzie i miłość do innych – które później ukształtowały system wartości zachodniej cywilizacji.

Głoszenie Jezusa w końcu wywołało kontrowersje. Niektórzy ludzie postrzegali Jezusa jako potencjalnego rewolucjonistę, który mógłby poprowadzić bunt przeciwko Rzymowi. W końcu przeciwnicy Jezusa przekazali go władzom rzymskim. Prokurator Poncjusz Piłat nakazał ukrzyżowanie Jezusa.

Po śmierci Jezusa jego naśladowcy ogłosili, jego zmartwychwstanie. Wierzyli, że Jezus jest Mesjaszem (pomazańcem), długo oczekiwanym wybawicielem, który uratuje Izrael przed jego wrogami.

Rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa


Chrześcijaństwo zaczęło się jako ruch w obrębie judaizmu. Po doniesieniach, że Jezus pokonał śmierć, ruch chrześcijański zdobył zwolenników w Jerozolimie oraz w całej Judei i Galilei.

Wybitni apostołowie, czyli przywódcy, pojawili się we wczesnym chrześcijaństwie. Jednym z nich był Szymon Piotr, żydowski rybak, który za życia Jezusa został jego naśladowcą. Piotr został uznany za przywódcę apostołów. Innym ważnym apostołem był Paweł, wysoko wykształcony żydowski obywatel rzymski, który później przyłączył się do ruchu. Paweł przekazał przesłanie Jezusa poganom (nie-Żydom), a także Żydom. Założył wspólnoty chrześcijańskie w całej Azji Mniejszej i wzdłuż wybrzeży Morza Egejskiego.

W centrum przesłania Pawła była wiara, że ​​Jezus był Zbawicielem, Synem Bożym, który przyszedł na ziemię, aby zbawić ludzkość. Przyjmując Jezusa jako Chrystusa (od Christos, greckie określenie Mesjasza) i Zbawiciela, ludzie mogli zostać zbawieni od grzechu i pojednani z Bogiem.

Nauki wczesnego chrześcijaństwa były przekazywane ustnie. Pojawiły się jednak również materiały pisemne. Paweł i inni wyznawcy Jezusa pisali listy przedstawiające chrześcijańskie wierzenia dla społeczności. Ponadto niektórzy uczniowie lub naśladowcy Jezusa mogli zachować niektóre wypowiedzi Jezusa na piśmie i przekazać osobiste wspomnienia. Później, między 40 a 100 rokiem relacje te stały się podstawą spisanych Ewangelii wiadomości dotyczących Jezusa. Pisma te zawierają zapis życia i nauk Jezusa i stanowią rdzeń Nowego Testamentu, drugiej części chrześcijańskiej Biblii.

Do 100 roku kościoły chrześcijańskie powstały w większości dużych miast wschodniego imperium oraz w niektórych miejscach w zachodniej części imperium. Większość wczesnych chrześcijan pochodziła z Żydów i greckojęzycznej ludności ze wschodu. Jednak w drugim i trzecim wieku coraz większa liczba wyznawców była ludem łacińskim.

Podstawowe Rzymskie wartości znacznie różniły się od wartości świata chrześcijaństwa grecko-rzymskiego. Mimo to Rzymianie początkowo nie zwracali uwagi na chrześcijan, których uważali po prostu za kolejną sektę judaizmu. Jednak w miarę upływu czasu stosunek Rzymian do chrześcijaństwa zaczął się zmieniać.

Rzymianie tolerowali religie innych ludów, chyba że te religie zagrażały porządkowi publicznemu lub moralności publicznej. Wielu Rzymian zaczęło postrzegać chrześcijan jako szkodliwych dla państwa rzymskiego, ponieważ chrześcijanie odmówili oddawania czci państwowym bogom i cesarzom. Rzymianie uważali odmowę chrześcijan za zdradę, za którą groziła kara śmierci. Jednak chrześcijanie wierzyli, że jest tylko jeden Bóg. Dla nich kult bogów państwowych i cesarzy oznaczał oddawanie czci fałszywym bogom i narażanie własnego zbawienia.

Za panowania Nerona (54-68 n.e.) rząd rzymski zaczął prześladować chrześcijan (nękać ich w celu spowodowania cierpienia). Cesarz obwinił chrześcijan o pożar, który zniszczył znaczną część Rzymu i skazał ich na okrutną śmierć. Natomiast w drugim wieku prześladowania chrześcijan zmniejszyły się. Pod koniec panowania „pięciu dobrych cesarzy” chrześcijanie już nie stanowili niewielką mniejszość, ale znaczną siłę.

Święta Perpetua 181-203 r. Chrześcijański męczennica

Wiele kobiet przekonało się, że chrześcijaństwo oferuje im nowe role. Wielu także umarło za wiarę. Perpetua była arystokratką, która przeszła na chrześcijaństwo. Jej pogańska rodzina błagała ją, by wyrzekła się nowej wiary, ale odmówiła. Aresztowana przez władze rzymskie, zamiast tego zdecydowała się umrzeć za wiarę. Należała do grupy chrześcijan, którzy zostali zamordowani przez dzikie bestie na arenie w Kartaginie 7 marca 203. Kiedy była w więzieniu, pisała pamiętnik.

Triumf chrześcijaństwa


Rzymianie prześladowali chrześcijan w pierwszym i drugim wieku, ale to nie powstrzymało rozwoju chrześcijaństwa. W rzeczywistości uczyniło coś przeciwnego, zmuszając do lepszego zorganizowania. Strach przed prześladowaniami oznaczał, że tylko najbardziej zaangażowane osoby decydowały się na wyznanie zakazanej wiary.

Decydujące dla tej zmiany była wyłaniająca się rola biskupów, którzy zaczęli przejmować większą kontrolę nad wspólnotami kościelnymi. Kościół chrześcijański tworzył nową strukturę, w której duchowieństwo (przywódcy kościoła) pełniło odrębne funkcje niezależnie od laikatu (zwykli członkowie kościoła).

Chrześcijaństwo rozwijało się szybko w pierwszym wieku, zakorzeniło się w drugim, a w trzecim szeroko się rozpowszechniło. Dlaczego chrześcijaństwo było w stanie przyciągnąć tak wielu wyznawców?

Po pierwsze, przesłanie chrześcijańskie miało wiele do zaoferowania rzymskiemu światu. Rzymska religia państwowa była bezosobowa i istniała dla dobra Rzymu. Chrześcijaństwo było osobiste i oferowało ludziom zbawienie i życie wieczne. Chrześcijaństwo nadało życiu sens i cel.

Po drugie, chrześcijaństwo wydawało się znajome. Niektórzy uważali go za podobne do innych religii, oferując nieśmiertelność w wyniku ofiarnej śmierci boga-zbawiciela.

Wreszcie chrześcijaństwo spełniło ludzką potrzebę przynależności. Chrześcijanie tworzyli wspólnoty ze sobą związane. W tych wspólnotach ludzie mogli wyrażać swoją miłość, pomagając sobie nawzajem i pomagając ubogim i chorym. Chrześcijaństwo zaspokoiło potrzebę przynależności w sposób, którego nigdy nie mogło zapewnić ogromne Cesarstwo Rzymskie.

Chrześcijaństwo okazało się atrakcyjne dla wszystkich klas, ale szczególnie dla biednych i bezsilnych. Życie wieczne było obiecane wszystkim – bogatym, biednym, arystokratom, niewolnikom, mężczyznom i kobietom. Chociaż chrześcijaństwo nie wzywało do rewolucji, podkreślało poczucie duchowej równości wszystkich ludzi, co było rewolucyjną ideą.

Niektórzy cesarze rozpoczęli nowe prześladowania chrześcijan w III wieku, ale ich plany zawiodły. Ostatnie wielkie prześladowanie przeprowadził Dioklecjan na początku IV wieku. Jednak nawet on musiał przyznać to, co stało się oczywiste w trzecim wieku: chrześcijaństwo było zbyt silne, aby można je było zniszczyć siłą.

W IV wieku, kiedy Konstantyn został pierwszym chrześcijańskim cesarzem, chrześcijaństwo rozwijało się jak nigdy wcześniej. Chociaż nie został ochrzczony do końca życia, Konstantyn w 313 roku wydał edykt mediolański, który ogłosił oficjalną tolerancję dla chrześcijaństwa. Następnie, za Teodozjusza Wielkiego, Rzymianie przyjęli chrześcijaństwo jako swoją oficjalną religię.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *