Arystoteles (384-322 p.n.e.) – grecki filozof

Arystoteles to jedna z najwybitniejszych postaci w historii myśli zachodniej. Jeśli chodzi o zakres i głębię jego myśli, a także jakość i charakter jego analizy, jego wkład w różnorodne dziedziny jest prawie niezrównany. Jego obszary badań obejmowały biologię i etykę, a także poetykę i kategoryzację wiedzy. Urodzony w Stagirze w północnej Grecji, w rodzinie lekarza, przez 20 lat uczył się u Platona, aż do śmierci Platona, a następnie wyjechał do Azji Mniejszej, później na wyspę Lesbos.

Otrzymał prośbę około 342 p.n.e. od króla Filipa z Macedonii, aby nadzorować edukację jego syna Aleksandra, który miał wtedy 13 lat. Zgodził się i był gotów uczyć Aleksandra wyższości kultury greckiej i sposobu, w jaki homerycki bohater na wzór Achillesa powinien zdominować różnych barbarzyńców na wschodzie. Aleksander udał się na podbój większości znanego świata, chociaż nie przestrzegał instrukcji Arystotelesa, aby trzymać Greków z dala od barbarzyńców, prowadząc politykę małżeństw mieszanych i adopcji wschodnich instytucji kulturalnych. Aleksander okazał się upartym uczniem, a wpływ Arystotelesa był niewielki.

Po zakończeniu tej kurateli Arystoteles przeszedł na emeryturę i wyjechał najpierw do Stagiry, a następnie do Aten, aby założyć własną akademię. Nadal towarzyszyli mu byli uczniowie Platona, tacy jak Teofrast. Jego akademia stała się znana jako Liceum. W tym czasie Arystoteles napisał swoje najbardziej rozwinięte prace, ale wiele z tego, co zostało przekazane przez wieki, zostało później zredagowane, a wiele z jego prac sprawia wrażenie, że zawierają interpolowany materiał i obce notatki. Jego prace zostały przetłumaczone na łacinę i arabski i wywarły ogromny wpływ na cały świat zachodni. Arystoteles opuścił Ateny i dał się na wyspę Eubea gdzie zmarł w 322 roku p.n.e..

Prace Naukowe


Podstawą prac Arystotelesa jest jego ścisła obserwacja świata i zdumiewająco potężne próby zrozumienia i pogodzenia natury obserwowanych zjawisk z tym, czego można się spodziewać. Prawdopodobnie najłatwiej jest to zaobserwować w pracach naukowych , w tym w „Meteorologicę”, „O ruchu zwierząt” oraz „O śnie i bezsenności”. Prace Arystotelesa były głęboko zakorzenione w prawdziwym świecie, ponieważ ustalenie faktów ma kluczowe znaczenie dla dochodzenia. Jest to wątek prac Arystotelesa, który został później rozwinięty przez takich uczonych jak Roger Bacon i wczesnych eksperymentatorów naukowych.

Kategorie


Klasyfikacja Arystotelesa wszystkich zjawisk materialnych na kategorie jest zawarta w jego dziele o tym samym tytule. Zgodnie z tą metodą wszystko było częścią czegoś i można je było sklasyfikować jako takie, podczas gdy niektóre pojedyncze pozycje byłyby klasyfikowane tylko jako pojedyncze. Te ostatnie są uważane za cechy, a nie za zasadnicze części substancji. Sposób, w jaki Arystoteles zorganizował te kategorie, nie zawsze wydaje się intuicyjnie poprawny, co odzwierciedla różnice w metodach myślenia i języku. Rozróżniał także formę i materię. Forma to specyficzna konfiguracja materii, która jest podstawą lub substancją wszystkich rzeczy fizycznych. Żelazo to na przykład substancja lub reprezentacja materii, z której można zrobić miecz. Miecz jest potencjalną cechą żelaza, a dziecko jest potencjalnie w pełni dorosłą osobą. Jeśli można powiedzieć, że forma wyłania się z jakiejkolwiek materii, to to można je porównać z bogiem.

To, czy jedna rzecz jest sobą, czy czymś innym, zależy od czterech przyczyn wszechświata. Materialna przyczyna wyjaśnia, czym jest rzecz i jaka jest jej substancja; ostateczna przyczyna wyjaśnia cel przedmiotu; przyczyna formalna definiuje ją w określonej formie fizycznej, a przyczyna sprawcza wyjaśnia, w jaki sposób powstała. Zgodnie z myśleniem Arystotelesa, wszystkie fizyczne przedmioty można w pełni określić i wyjaśnić, odwołując się do tych czterech przyczyn.

W podobny sposób wyłożył sylogizm we wszystkich jego możliwych formach i zdefiniował, która z nich jest ważna, a na ile jest próbą stworzenia systemu, który jest inkluzywny i uniwersalny, a jednocześnie elegancki i oszczędny w konstrukcji. Sylogizm jest głównym wkładem Arystotelesa w badanie logiki.

Poetyka


Jego „Wyrafinowane obalenia” analizuje użycie języka w celu zidentyfikowania form argumentacji, które są słuszne, i odrzucenia fałszywego lub nikczemnego dyskursu, który ma na celu wygranie sporu, a nie poszukiwanie prawdy. Arystoteles, podobnie jak przed nim Sokrates i Platon, był przekonany o prymacie poszukiwania prawdy; bez względu na to, jak niewygodne może się to okazać. To stawiało go w sporadycznych konfliktach z sofistami, którzy byli bardziej skłonni uczyć uczniów posługiwania się dyskursem filozoficznym do samorozwoju. Arystoteles miał na celu określenie zakresu, w jakim rozumowanie naukowe opierało się na odpowiednio przemyślanych i ocenionych przesłankach, które wypływają z odpowiednich podstawowych zasad. Tak samo rygorystycznie podchodził do badania ateńskiego Polisa, a także do badania tragedii w poetyce.

„Poetyka” pozostaje jednym z najbardziej wpływowych dzieł Arystotelesa. Ma na celu przedstawienie różnych kategorii fabuły i łańcucha przyczyn i wydarzeń, które są odpowiednie dla sceny oraz sposobów, w jakie różne elementy teatru powinny współdziałać. Jego koncepcja postaci właściwie tragicznej, jako takiej, której nieuchronny upadek jest skutkiem wady charakteru, i że anagnoreza, czyli odwrócenie losu, było środkiem fabularnym, za pomocą którego dokonywano tego najczęściej, zdominowała produkcję dramatu aż do czasów współczesnych.

Arystotelizm w Średniowieczu


Wielu wybitnych uczonych i myślicieli średniowiecza,  sięgnęło po metody Arystotelesa. Od czasów Porfiry (260-305 n.e.) arystotelesowska metoda analizy była używana jako broń do ataku na chrześcijaństwo. To wywołało temat, który wielokrotnie powracał w całej Europie Zachodniej, zwłaszcza na później rozwijanych uniwersytetach. Podczas gdy arabscy ​​uczeni generalnie nie widzieli problemu w wykorzystywaniu metody dialektycznej jako narzędzia pomagającego zrozumieć sposoby działania fizycznego wszechświata, myślicieli z krajów chrześcijańskich napotykali sprzeciw, gdy myśl Arystotelesa została sklasyfikowana jako niereligijna lub bluźniercza. Było to zdeterminowane dominującym środowiskiem politycznym i religijnym i oznaczało, że niektórzy uczeni mogli dość swobodnie korzystać z myśli Arystotelesa, podczas gdy inni byli do tego zmuszeni, a ich spostrzeżenia zostały utracone dla historii. Do pierwszych należy w szczególności Tomasz z Akwinu (1225-1274 n.e.), którego pisma poświęcone kanonowi Arystotelesa.

Albertus Magnus (1200-80 n.e.), wychowawca Akwinaty, wiele osiągnął, integrując myśl i metody Arystotelesa z głównym nurtem myśli chrześcijańskiej w zakresie badań filozoficznych. Wraz z Rogerem Baconem (1220-92 n.e.) arystoteliści poczynili postęp w kierunku nauki eksperymentalnej, która ostatecznie rozkwitła wraz z metodą naukową.

W świecie muzułmańskim arystotelizm jest prawdopodobnie najlepiej znany w osobie Ibn Siny (980-1037 n.e.), perskiego lekarza i filozofa, którego idee być może najbliższe ze wszystkich myślicieli muzułmańskich zbliżyły się do połączenia wiary islamskiej z filozofią Platona i Arystotelesa. Ibn Sina podzielał przywiązanie Arystotelesa do systematycznego badania zjawisk naturalnych i jego poparcie dla logicznego determinizmu, które doprowadziły go do konfliktu z władzami religijnymi. Wschodnia część świata islamskiego przez kilka stuleci cieszyła się napływem idei z tradycji hellenistycznej, dzięki czemu była w stanie lepiej zintegrować koncepcje w sposób bardziej pokojowy niż na przykład w zachodnich państwach islamskich Półwyspu Iberyjskiego. W konsekwencji dobroczynny wpływ protonaukowej metody Arystotelesa można dostrzec w wielu pracach naukowych średniowiecznego świata islamu. Zapewniło to również szlak, po którym idee mogły być przekazywane dalej na wschód.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *