David Hume (1711-1776) – poglądy filozoficzne

Jeden z najważniejszych twórców filozofii zachodniej David Hume urodził się w 1711 r. w skromnej rodzinie w Edynburgu w Scodand. W wieku dwóch lat zmarł jego ojciec, a jego matka pozostała sama i musiała zaopiekować się nim oraz jego bratem i siostrą. W wieku dwunastu lat Hume został wysłany na Uniwersytet w Edynburgu, gdzie rozwinął pasję do klasyki i spędził kolejne trzy lata studiując filozofię i próbując stworzyć własny program filozoficzny.

Jego studia okazały się niezwykle obciążające i zaczęły zagrażać jego zdrowiu psychicznemu. Po krótkim okresie pracy jako urzędnik importera cukru, Hume w końcu doszedł do siebie i przeniósł się do Francji, aby kontynuować prace nad własną wizją filozoficzną. W latach 1734-1737, mieszkając w La Fleche we Francji, Hume napisał jedno ze swoich najbardziej wpływowych dzieł filozoficznych, Traktat o naturze ludzkiej. Ta praca została później opublikowana w Anglii jako trzy książki w latach 1739-1740, przy czym Hume usunął części, które wydawałyby się kontrowersyjne w tamtym czasie (takie jak jego dyskusja o cudach).

Hume chciał pracować w brytyjskim systemie akademickim. Jego Traktat został jednak źle przyjęty i chociaż jego następna dwutomowa kompilacja, Eseje moralne i polityczne, odniosła skromny sukces, reputacja Hume’a jako ateisty i sceptyka zrujnowała wszelkie szanse na karierę edukacyjną.

Traktat o naturze ludzkiej


Najbardziej wpływowa praca Hume’a została podzielona na trzy książki i obejmowała szeroki zakres tematów filozoficznych.

Księga I: Zrozumienia


Hume argumentuje, że empiryzm, pogląd że cała wiedza pochodzi z doświadczeń, jest słuszny i że idee zasadniczo nie różnią się od doświadczeń, ponieważ złożone idee są wynikiem prostszych pomysłów, a prostsze idee powstały z wrażeń wytworzonych przez nasze zmysły. Hume argumentuje również, że kiedy coś jest „faktem”, jest to sprawa, której należy doświadczyć i nie można do niej dojść instynktem lub rozumem.

Z tymi argumentami Hume przyjmuje pojęcie istnienia Boga, boskiego stworzenia i duszy. Według Hume’a, skoro ludzie nie mogą doświadczyć Boga, boskiego stworzenia ani duszy, ani uzyskać od niego wrażenia, nie ma prawdziwego powodu aby wierzyć w ich istnienie.

W swojej pierwszej książce Hume przedstawia trzy narzędzia używane w dociekaniach filozoficznych: mikroskop, brzytwę i widelec.

  • Mikroskop: Aby zrozumieć pomysł, należy najpierw rozbić go na najprostsze pomysły, z których się składa.
  • Brzytwa: Jeśli termin nie może pochodzić z pomysłu, który można podzielić na prostsze pomysły, to termin ten nie ma znaczenia. Hume używa pojęcia brzytwy, aby zdewaluować idee takie jak metafizyka i religia.
  • Widelec: Jest to zasada, według której prawdy można podzielić na dwa rodzaje. Jeden rodzaj prawdy mówi że kiedy pomysły (takie jak prawdziwe stwierdzenie matematyczne) zostaną udowodnione, pozostaną sprawdzone. Druga prawda dotyczy faktów i rzeczy, które mają miejsce na świecie.

Księga II: Pasje


W drugiej książce Hume skupia się na tym, co nazywa namiętnościami (uczuciami takimi jak miłość, nienawiść, smutek, radość itp.). Hume klasyfikuje pasje tak, jak klasyfikuje idee i wrażenia. Najpierw dokonuje rozróżnienia między oryginalnymi wrażeniami, które są odbierane przez zmysły, a wtórnymi wrażeniami, które pochodzą z pierwotnych wrażeń.

Oryginalne wrażenia są wewnętrzne i pochodzą ze źródeł fizycznych. Pojawiają się w postaci fizycznych bólów i przyjemności i są dla nas nowe, ponieważ pochodzą ze źródeł fizycznych. Według Hume’a namiętności można odnaleźć w świecie wrażeń wtórnych. Hume następnie dokonuje rozróżnienia między namiętnościami bezpośrednimi (takimi jak smutek, strach, pragnienie, nadzieja, radość i niechęć) a pasjami pośrednimi (takimi jak miłość, nienawiść, duma i pokora).

Hume stwierdza, że ​​moralność nie jest oparta na rozumu, ponieważ decyzje moralne wpływają na czyny, podczas gdy decyzje podejmowane z rozumu nie. Przekonania osoby dotyczące przyczyny i skutku to przekonania odnoszące się do powiązań między obiektami, których ludzie doświadczają. Na działania osoby ma to wpływ tylko wtedy, gdy rzeczy są przedmiotem zainteresowania, a ludzie interesują się tylko wtedy, gdy mają zdolność powodowania bólu lub przyjemności.

Dlatego Hume argumentuje, że przyjemność i ból są tym, co motywuje ludzi i tworzy pasje. Namiętności to uczucia, które inicjują działanie, a rozum powinien działać jak „niewolnik” pasji. Rozum może wpływać na czyny jednostki na dwa sposoby: kieruje namiętnościami do skupienia się na przedmiotach i odkrywa powiązania między wydarzeniami, które ostatecznie stworzą pasje.

Księga III: Moralności


Opierając się na ideach przedstawionych w swoich dwóch pierwszych książkach, Hume podejmuje pojęcie moralności. Hume twierdzi, że te rozróżnienia moralne są wrażeniami, a nie ideami. Podczas gdy wrażenie moralne jest przyjemnością, wrażenie niemoralne jest bólem. Te wrażenia moralne są tylko wynikiem ludzkiego działania i nie mogą być spowodowane przez nieożywione przedmioty lub zwierzęta.

Hume argumentuje że czyny osoby są określane jako moralne lub niemoralne wyłącznie na podstawie tego, jak wpływają na innych (a nie jak wpływają na osobę). Dlatego wrażenia moralne należy rozpatrywać wyłącznie ze społecznego punktu widzenia. Mając to na uwadze, Hume twierdzi że podstawą moralnego obowiązku jest współczucie.

Moralność nie jest faktem, który jest wynikiem doświadczenia. Hume używa jako przykładu morderstwa. Gdyby ktoś badał morderstwo, nie odczuwałby bólu, a zatem nie można było znaleźć wady. Odkryłbyś tylko swoją niechęć do morderstwa. To pokazuje, że moralność nie istnieje w rozumie, ale raczej w namiętnościach.

Jego praca dotyczyła niesamowitej liczby tematów filozoficznych, w tym religii, metafizyki, tożsamości osobistej, moralności i koncepcji relacji przyczynowo-skutkowych.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *