Twardy determinizm

Twardy determinizm jest teorią filozoficzną która twierdzi, że skoro każde zdarzenie ma przyczynę, wszelkie ludzkie działanie są z góry określone i dlatego nie istnieją wybory dokonywanego przez swobodną wolę. Chociaż przekonania twardego deterministy że nic nie może się zdarzyć bez przyczyny, może wydawać się racjonalne, wniosek że nikt nigdy nie działa swobodnie, wywołał wiele debat w świecie filozoficznym.

Cztery zasady wolnej woli


Aby lepiej zrozumieć twardy determinizm, należy przeanalizować cztery ogólne zasady dotyczące dyskusji o wolnej woli i determinizmie:

1. Zasada uniwersalnej przyczynowości: stwierdza że ​​każde zdarzenie ma przyczynę. Innymi słowy, jeśli „X powoduje Y” jest prawdą, to X i Y są zdarzeniami; X poprzedza Y; a jeśli wydarzy się X, Y musi się wydarzyć.

2. Teza o wolnej woli: stwierdza że ​​czasami ludzie działają swobodnie.

3. Zasada unikalności i wolności: jeśli ktoś działa swobodnie, może zrobić coś innego niż to, co faktycznie zrobił. Jednak jeśli nikt nie mógł zrobić nic innego niż on w rzeczywistości zrobił, to nikt nigdy nie działa swobodnie.

4. Zasada pomocnicza: stwierdza że ​​jeśli każde zdarzenie ma przyczynę, to nikt nie mógłby zrobić nic innego niż to, co faktycznie zrobił. Dlatego jeśli czasami ktoś mógł zrobić coś innego niż to, co w rzeczywistości zrobił, to niektóre zdarzenia nie mają przyczyny.

Chociaż początkowo wszystkie cztery zasady wydają się intuicyjnie wiarygodne i można uzasadnić wiarę w każdą z nich, ostatecznie jest oczywiste że są one ze sobą niezgodne. Innymi słowy, nie wszystkie zasady mogą być prawdziwe. Później wiele filozoficznych debat poświęcono ustaleniu, które z tych zasad są prawdziwe, a które fałszywe.

Twardy determinizm odpowiada na tę niezgodność zasad, przyjmując zasadę uniwersalnej przyczynowości, zasadę unikalności i wolności oraz zasadę pomocniczą jako prawdziwą i odrzucając tezę o wolnej woli jako fałszywą:

• Przesłanka 1: Każde zdarzenie ma przyczynę (zasada uniwersalnej przyczynowości).

• Przesłanka 2: Jeśli każde zdarzenie ma przyczynę, to nikt nie mógłby zrobić nic innego niż to, co faktycznie zrobił (zasada pomocnicza, część pierwsza).

• Przesłanka 3: Jeśli nikt nie mógł zrobić nic innego niż to, co on faktycznie zrobił, to nikt nigdy nie działa swobodnie (zasada unikalności i wolności, część druga).

• Dlatego nikt nigdy nie działa swobodnie (zaprzeczenie teorii wolnej woli).

Przesłanka 1 to teza determinizmu: każde zdarzenie podlega prawu przyczynowości. Uzasadnieniem tego założenia jest odwołanie się do zdrowego rozsądku; wydaje się niemożliwe nawet wyobrazić sobie, co by to oznaczało, gdyby zdarzenie było „bez przyczyny”. Przesłanka 2 definiuje przyczynowość: jeśli zdarzenie jest spowodowane, to musi się wydarzyć. Gdyby tak się stało, to zamiast tego nic innego nie mogłoby się wydarzyć. Przesłanka 3 po prostu wyraża, że jeśli musi nastąpić działanie, osoba go popełniająca nie ma wyboru, a zatem nie działa swobodnie.

Argumenty przeciw twardemu determinizmowi


Poniżej znajduje się kilka punktów widzenia używanych do próby obalenia twardego determinizmu.

Argument z wyboru


Jednym z argumentów przeciwko twardemu determinizmowi jest „argument z wyboru”. Jest to określone jako takie:

• Przesłanka 1: Czasami robimy to, co chcemy.

• Przesłanka 2: Jeśli czasami robimy to, co chcemy, to czasami działamy swobodnie.

• Przesłanka 3: Jeśli czasami działamy swobodnie, to twardy determinizm jest fałszywy.

• Dlatego twardy determinizm jest fałszywy.

Przesłanka 1 definiuje wybór jako decyzję lub zdarzenie psychiczne, a jego uzasadnieniem jest prosta obserwacja; widzimy ludzi dokonujących wyborów każdego dnia. Na przykład ludzie wybierają, w co się ubrać, co jeść, o której się budzić itp. Przesłanka 2 definiuje „swobodne działanie” jako wybór tego, co robimy. Jeśli ktoś decyduje się coś zrobić, to, że dokonuje wyboru, oznacza że ​​działa swobodnie. Przesłanka 3 jest zaprzeczeniem twardego determinizmu.

Ponieważ „argument z wyboru” jest ważnym argumentem, na pierwszy rzut oka wydaje się solidnym zarzutem wobec twardego determinizmu. Dalsza analiza definicji swobodnego działania dowodzi jednak, że argument ten jest nieuzasadniony. Ponieważ „argument z wyboru” nie zaprzecza, że ​​zdarzenia są spowodowane, każde stwierdzenie, które wysuwa, podlega prawom przyczynowości. Mając to na uwadze, staje się jasne, że głównym problemem związanym z argumentacją jest jego przeskok z pierwszej przesłanki do drugiej.

Chociaż ludzie rzeczywiście dokonują tego, co wydaje się być wyborami dotyczącymi różnych aspektów ich życia, nie oznacza to, że działają swobodnie. Wybór jest spowodowanym wydarzeniem. Dlatego też decyzja danej osoby, aby działać w jakiś sposób, nie jest sama w sobie jedyną ani pierwszą przyczyną tego działania; jest to raczej ostatnie zdarzenie w zestawie warunków, które powoduje działanie. Osoba może zdecydować się na założenie czerwonej koszuli, ale jej wybór jest sam w sobie zdeterminowany przyczynowo. Chociaż przyczyny wyboru danej osoby są „wewnętrzne i niewidoczne”, a czasem nieznane, w dużym stopniu istnieją. Mózg człowieka musiał zareagować dokładnie tak, jak zareagował, ponieważ dokonany przez niego wybór był zdarzeniem zdeterminowanym. Według filozofa Paula Ree, osoba decyduje się nosić czerwoną koszulę z „przyczyn, których rozwój historyczny można prześledzić w nieskończoność”. Nawet jeśli ktoś uważa, że ​​mógł postąpić inaczej, to tylko w innym, choć być może bardzo nieznacznie innym, zestawie warunków lub przyczyn mógł postąpić inaczej. Dlatego, ponieważ wybór jest zdarzeniem spowodowanym, jest z góry określony i musi się wydarzyć. Ponieważ wybór musi nastąpić, nie jest to akt wolnej woli.

Argument oporu


Drugim argumentem przeciwko twardemu determinizmowi jest „argument związany z popędem oporu”. Jest to określone jako takie:

• Przesłanka 1: Czasami opieramy się naszym pasjom.

• Przesłanka 2: Jeśli czasami opieramy się naszym pasjom, to czasami działamy swobodnie.

• Przesłanka 3: Jeśli czasami działamy swobodnie, to twardy determinizm jest fałszywy.

• Dlatego twardy determinizm jest fałszywy.

Przesłanka 1 to prosta obserwacja; ludzie mają pasję lub pragnienie, na przykład, popełnienia morderstwa, cudzołóstwa lub lekkomyślnej jazdy. Ludzie są jednak w stanie powstrzymać się od angażowania się w takie działania. Przesłanka 2 zawiera definicję „swobodnego działania”. Człowiek działa swobodnie, jeśli może wybrać sposób działania, który nie poddaje się namiętności. To założenie sugeruje, że opierając się namiętności, ludzie są w stanie uniknąć nieskończonej liczby przyczyn historycznych i ostatecznie działać swobodnie. Przesłanka 3 jest zaprzeczeniem twardego determinizmu.

Podobnie jak „argument z wyboru”, „argument z popędu oporu” nie zaprzecza, że ​​każde zdarzenie ma przyczynę i dlatego jest ważny, ale nieuzasadniony.

Najsilniejszym zarzutem wobec tego argumentu jest odrzucenie przesłanki 2; chociaż ludzie potrafią oprzeć się swoim pasjom, nie oznacza to, że działają swobodnie. Na przykład osoba może oprzeć się chęci popełnienia morderstwa. Jednak tak jak popełnienie morderstwa ma przyczynę, tak samo nie popełnia morderstwa. Osoba może oprzeć się chęci zabójstwa, ponieważ inne pragnienie, takie jak brak ukarania za swoje czyny, współczucie nad losem swojej ofiary itp., skłania ją do tego. Człowiek nigdy nie może się oprzeć wszystkim swoim popędom. Dlatego zgodnie z definicją wolnej woli zawartą w „argumencie popędu oporu”, osoba nigdy nie działa swobodnie. Ponadto opór w równym stopniu podlega prawom przyczynowości. To nie tylko przyczyna nie zabijania; jest zdarzeniem, a więc skutkiem jakiejś innej przyczyny. Jeśli zdarzy się, że ktoś sprzeciwia się popełnieniu morderstwa, był z góry zdeterminowany, aby przeciwstawić się popełnieniu morderstwa i nie mógł postąpić w inny sposób. Ostatecznie opieranie się własnym popędom nie uwalnia człowieka od praw przyczynowości.

Argument z odpowiedzialności moralnej


Trzecim argumentem przeciwko twardemu determinizmowi jest „argument z moralnej odpowiedzialności”.

• Przesłanka 1: Czasami jesteśmy moralnie odpowiedzialni za nasze czyny.

• Przesłanka 2: Jeśli czasami jesteśmy moralnie odpowiedzialni za nasze czyny, to czasami działamy swobodnie.

• Przesłanka 3: Jeśli czasami działamy swobodnie, to twardy determinizm jest fałszywy.

• Dlatego twardy determinizm jest fałszywy.

Argument definiuje odpowiedzialność moralną w następujący sposób: X jest moralnie odpowiedzialny za działanie A, jeśli X zasługuje na pochwałę lub winę za wykonanie A. Przesłanka 1 jest prostą obserwacją; przemawia do naszego zdrowego rozsądku, że jeśli ktoś popełnia morderstwo, należy go winić i ukarać. Z drugiej strony, jeśli ktoś ratuje życie innej osobie, należy go za to pochwalić. Przesłanka 2 definiuje „swobodne działanie”. Jeśli ludzie zasługują na pochwałę lub winę za działanie, to racjonalne jest, że musieli dobrowolnie zdecydować się działać w taki sposób, w jaki to zrobili. Gdyby bowiem nie działali dobrowolnie, nie byliby wychwalani ani oskarżani. Przesłanka 3 jest zaprzeczeniem twardego determinizmu.

„Argument z odpowiedzialności moralnej”, podobnie jak dwa wcześniejsze argumenty, jest ważny, ale nieuzasadniony. Zakłada się, że ​​aby „zasłużyć” na pochwałę lub winę za działanie, osoba musi być jedyną przyczyną tego działania. Innymi słowy, człowiek nie „zasługuje” na pochwałę, jeśli jest zmuszony (przez przyczynę) do aktu dobroci i nie „zasługuje” na winę, jeśli jest zmuszony do aktu okrucieństwa. Jednakże, ponieważ ten argument przyjmuje, że zdarzenia są spowodowane, musi również przyjąć, że działania, które zasługują na pochwałę lub winę, same w sobie są wydarzeniami; osoba nie może być jedyną przyczyną zdarzenia.

Główny problem z tym argumentem polega zatem na jego pierwszej przesłance; chociaż istnieją okoliczności, w których chwalenie lub obwinianie osoby może wydawać się logiczne, w rzeczywistości nie jest tak, że osoba jest faktycznie moralnie odpowiedzialna za swoje czyny. Jeśli ktoś popełnia morderstwo, nie miał innego wyboru, jak tylko popełnić morderstwo. Morderstwo było wywołane i musiało się wydarzyć. Gdyby morderstwo miało się wydarzyć, to morderca nie zasługuje na pochwałę ani winę za swoje działanie. Argumentacja na rzecz odpowiedzialności moralnej oznaczałaby zatem twierdzenie, że niektóre wydarzenia nie mają przyczyny, co jest sprzeczne z naszym zdrowym rozsądkiem.

Wielu filozofów odpowiedziało na odrzucenie Przesłanki 1, zwracając uwagę na konsekwencje, jakie ma to dla naszego obecnego systemu wymiaru sprawiedliwości. Jeśli mamy zaprzeczyć istnieniu odpowiedzialności moralnej, mówią, to nie mamy usprawiedliwienia dla kar i dlatego musimy zlikwidować jakiekolwiek więzienie lub areszt. Twardy determinista uznałby ten wniosek za pochopny; chociaż odpowiedzialność moralna może nie istnieć, z pewnością istnieją inne godne uzasadnienia kary. Na przykład system więziennictwa może służyć jako środek ostrożności, środek odstraszający przed przemocą, ośrodek rehabilitacji lub zaspokojenie skarg ofiar. Sam fakt, że wydarzenia są spowodowane, pozwala sądzić, że więzienia mogą być równie przyczyna zmniejszenia przemocy. Pragnienie, by nie zostać ukaranym, może być zdarzeniem w zestawie warunków, które uniemożliwiają osobie zabicie innej osoby.

Twardy determinizm twierdzi, że nic nie dzieje się bez przyczyny, że żaden akt nie jest wolny od prawa przyczynowości. Chociaż istnieje wiele argumentów przeciwko tej teorii, ostatecznie nie udaje im się obalić twardego determinizmu.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *