Kultura i społeczeństwo Starożytnego Rzymu

W III i II wieku p.n.e. Rzymianie przejęli wiele cech greckiego stylu sztuki. Rozsmakowali się w greckich posągach, które umieszczali nie tylko w budynkach publicznych, ale także w swoich prywatnych domach. Reprodukcje greckich posągów stały się popularne, gdy zapasy oryginalnych dzieł się wyczerpały.

Podczas gdy greccy rzeźbiarze dążyli do idealnego wyglądu swoich postaci, rzymscy rzeźbiarze tworzyli realistyczne posągi, które zawierały nawet nieprzyjemne fizyczne szczegóły.

Rzymianie chociaż nadal używali greckich stylów, takich jak kolumnady i prostokątne budynki, ale bardzo popularne było użycie form opartych na zakrzywionych liniach: łuku, sklepieniu i kopule. Rzymianie byli pierwszymi ludźmi w starożytności, którzy użyli betonu na masową skalę. Wykorzystanie betonu wraz z nowymi formami architektonicznymi umożliwiło Rzymianom wznoszenie ogromnych budynków, o jakich Grecy nie marzyli.

Niezwykłe umiejętności inżynieryjne Rzymian zostały również wykorzystane przy budowie dróg, mostów i akweduktów. Rzymianie zbudowali w całym imperium sieć dróg o długości około 80 500 km. W Rzymie prawie tuzin akweduktów zaopatrywał w wodę milionową populacje. Rzymianie byli wspaniałymi budowniczymi.

Literatura rzymska


Chociaż było wielu utalentowanych pisarzy, szczyt literatury łacińskiej osiągnął w epoce Augusta. Rzeczywiście, wiek Augusta został nazwany złotym wiekiem literatury łacińskiej.

Najwybitniejszym poetą epoki augustowskiej był Wergiliusz. Syn małego właściciela ziemskiego w północnych Włoszech, niedaleko Mantui, z zadowoleniem przyjął panowanie Augusta i napisał swoje największe dzieło, Eneidę, na cześć Rzymu. W wierszu postać Eneasza jest przedstawiona jako idealny Rzymianin – jego cnoty to obowiązek, pobożność i wierność. Ogólnym celem Wergiliusza było pokazanie, że Eneasz wypełnił swoją misję ustanowienia Rzymian we Włoszech, a tym samym zapoczątkował rzymską boską misję panowania nad światem.

Innym wybitnym poetą epoki Augusta był Horacy, przyjaciel Wergiliusza. Był wyrafinowanym pisarzem, który lubił wskazywać innym Rzymianom na „szaleństwa i wady swojego wieku”. W Satyrach Horacy kieruje ataki przeciwko niezadowoleniu z pracy i chciwości. („Jak to się dzieje, Mecenasie, że żaden człowiek sam nie jest zadowolony ze swojego losu?”) Horacy głównie śmieje się z ludzkich słabości.

Najsłynniejsze dzieło łacińskiej prozy złotego wieku zostało napisane przez historyka Liwiusza, którego arcydziełem była Historia Rzymu. W 142 książkach Liwiusz prześledził historię Rzymu od założenia miasta do 9 p.n.e. Tylko 35 książek przetrwało. Liwiusz widział historię w kategoriach lekcji moralnych. W przedmowie stwierdził: „Nauka historii jest najlepszym lekarstwem dla chorego umysłu; ponieważ w historii masz zapis nieskończonej różnorodności ludzkich doświadczeń, wyraźnie przedstawiony dla wszystkich; w tym zapisie można znaleźć zarówno dla siebie, jak i dla swojego kraju, przykłady i ostrzeżenia: dobre rzeczy do wzięcia za wzór, podstawowe rzeczy, zepsute, których należy unikać.”

Historia Liwiusza świętowała wielkość Rzymu. Zbudował scenę za sceną, która nie tylko ujawniła charakter głównych postaci, ale także pokazała cnoty, które uczyniły Rzym wielkim. Liwiusz miał poważną słabość jako historyk: nie zawsze przejmował się faktyczną dokładnością swoich opowieści. Opowiedział jednak dobrą historię, a jego twórczość na długi czas stała się standardową historią Rzymu.

Rodzina rzymska


W sercu rzymskiej struktury społecznej stała rodzina, na czele której stał paterfamilias – dominujący mężczyzna. W gospodarstwie domowym znajdowała się także żona, synowie z żonami i dziećmi, niezamężne córki oraz niewolnicy.

W przeciwieństwie do Greków Rzymianie wychowywali swoje dzieci w domu. Oczekiwano, że wszystkie rzymskie dzieci z wyższych klas (chłopcy i dziewczęta) nauczą się czytać. Ojciec był główną postacią w zapewnianiu edukacji swoim dzieciom. Podjął decyzję, czy sam uczyć swoje dzieci, pozyskać dla nich nauczyciela, czy wysłać je do szkoły. Nauczyciele byli często greckimi niewolnikami, ponieważ Rzymianie z wyższych klas musieli uczyć się zarówno greki, jak i łaciny, aby prosperować w imperium.

Rzymscy chłopcy uczyli się czytania i pisania, zasad moralnych i wartości rodzinnych, prawa i treningu fizycznego, aby przygotować ich do bycia żołnierzami. Koniec dzieciństwa rzymskich mężczyzn upłynął pod znakiem specjalnej ceremonii. W wieku 16 lat młody Rzymianin wymieniał swoją togę o purpurowych brzegach na zwykłą białą togę – togę męskości.

Niektórzy rodzice z rodzin z wyższych sfer zapewniali edukację swoim córkom, zatrudniając prywatnych nauczycieli lub wysyłając dziewczynki do szkół podstawowych. Jednak w wieku, w którym chłopcy rozpoczynali naukę w szkole średniej, dziewczęta zawierały małżeństwa.

Postawy wobec kobiet


Podobnie jak Grecy, rzymscy mężczyźni wierzyli, że słabość kobiet sprawia, że ​​kobiety muszą mieć męskich opiekunów. Paterfamilias ponoszą tę odpowiedzialność. Gdy umierał, jego synowie lub najbliżsi krewni płci męskiej przejmowali rolę opiekuna. Ojcowie aranżowali również małżeństwa swoich córek.

W przypadku kobiet minimalny wiek wymagany do zawarcia małżeństwa wynosił 12 lat, chociaż w praktyce 14 lat był bardziej powszechnym wiekiem (w przypadku mężczyzn minimalny wiek wynosił 14 lat, chociaż większość mężczyzn zawierała małżeństwa później). Chociaż niektórzy rzymscy lekarze ostrzegali, że ciąże mogą być niebezpieczne dla młodych dziewcząt, wczesne małżeństwa były kontynuowane.

Tradycyjnie rzymskie małżeństwa miały być na całe życie, ale rozwód został wprowadzony w III wieku p.n.e.. O rozwód mógł poprosić mąż lub żona. Nikt nie musiał udowadniać przyczyn.

Zmiana ról


Do drugiego wieku naszej ery w rodzinie rzymskiej zaszły ważne zmiany. Paterfamilias nie mieli już absolutnej władzy nad swoimi dziećmi. Nie mógł sprzedać swoich dzieci w niewolę ani skazać ich na śmierć. Zanikła również absolutna władza męża nad żoną. Pod koniec drugiego wieku kobiety nie musiały już mieć opiekunów.

Rzymskie kobiety z wyższej klasy we wczesnym cesarstwie miały znaczną swobodę i niezależność. Mieli prawo do posiadania, dziedziczenia i sprzedaży majątku. W przeciwieństwie do żon greckich, rzymskie żony nie były oddzielane od mężczyzn w domu. Byli doceniani jako miłe towarzystwo i znajdowali się w centrum domowego życia towarzyskiego.

Poza domami kobiety z wyższych sfer mogły uczestniczyć w wyścigach, teatrze i wydarzeniach w amfiteatrze. W dwóch ostatnich miejscach zmuszano je jednak do siedzenia w oddzielnych sekcjach żeńskich. Kobiety nie mogły oficjalnie uczestniczyć w polityce, ale wiele ważnych kobiet wpłynęło na politykę poprzez swoich mężów.

Niewolnictwo


Niewolnictwo było powszechne w starożytnym świecie, ale żaden człowiek nie miał więcej niewolników ani nie polegał tak bardzo na niewolniczej pracy jak Rzymianie. Przed trzecim wiekiem p.n.e. mały rzymski rolnik mógł posiadać jednego lub dwóch niewolników, którzy pomagali uprawiać jego kilka akrów i pracować w domu. Ci niewolnicy najprawdopodobniej pochodziliby z Włoch i byliby traktowani jako część rodzinnego gospodarstwa domowego. Bardzo bogaci mieliby wielu niewolników.

Wykorzystanie niewolników


Rzymski podbój Morza Śródziemnego przyniósł drastyczną zmianę w wykorzystywaniu niewolników. Duża liczba obcych narodów, którzy zostali schwytani w różnych wojnach, została sprowadzona do Włoch jako niewolnicy.

Greccy niewolnicy byli bardzo poszukiwani jako nauczyciele, muzycy, lekarze i artyści. Bogaci rzymianie zatrudniali ich jako sprzedawców lub rzemieślników. Wielu niewolników wszystkich narodowości było zatrudnionych jako pomoc domowa, np. kucharze, lokaje, kelnerzy, sprzątacze i ogrodnicy.

Niewolnicy budowali drogi i budynki publiczne oraz uprawiali wielkie posiadłości bogatych. Warunki, w jakich żyli ci niewolnicy, były często żałosne. Pewien rzymski pisarz argumentował, że taniej jest zapracować niewolników na śmierć, a następnie ich zastąpić, niż dobrze ich traktować.

Bunty niewolników


Niektórzy niewolnicy zbuntowali się przeciwko swoim właścicielom, a nawet ich zamordowali, przez co niektórzy Rzymianie żyli w wielkim strachu przed swoimi niewolnikami. Zabójstwo pana przez niewolnika może oznaczać egzekucję wszystkich innych niewolników domowych.

Najsłynniejszy bunt niewolników we Włoszech miał miejsce w 73 roku p.n.e. Prowadzony przez gladiatora Spartakusa bunt, w którym wzięło udział siedemdziesiąt tysięcy niewolników, wybuchł w południowych Włoszech. Spartakusowi udało się pokonać kilka rzymskich armii, zanim został uwięziony i zabity w 71 roku p.n.e. Sześć tysięcy wyznawców Spartakusa zostało ukrzyżowanych (zabitych przez przybicie do krzyża).

Pokazy gladiatorów


Pokazy gladiatorów były ważną częścią rzymskiego społeczeństwa. Odbywały się na publicznych arenach zwanych amfiteatrami (podobnymi z wyglądu do naszych nowoczesnych stadionów piłkarskich) i były ogólnodostępne. Najbardziej znanym amfiteatrem był Koloseum, zbudowany w Rzymie dla pięćdziesięciu tysięcy ludzi.

Gry gladiatorów odbywały się od świtu do zmierzchu. Były to walki na śmierć i życie między wyszkolonymi wojownikami (gladiatorami). Większość gladiatorów była niewolnikami lub skazańcami, którzy zostali przeszkoleni do walki w specjalnych szkołach gladiatorów.

Zabawy gladiatorskie obejmowały także inne formy rozrywki. Przestępcy w każdym wieku i obu płci zostawali wysłani na arenę bez broni, aby stawić czoła śmierci od dzikich zwierząt.

Życie codzienne w Rzymie


W centrum kolosalnego Cesarstwa Rzymskiego znajdowało się starożytne miasto Rzym. Rzym miał największą populację ze wszystkich miast imperium – prawie milion w czasach Augusta. Rzym był odpowiednim miejscem dla każdego, kto miał ambicje. Mieszkali tam ludzie z całego imperium.

Warunki życia


Rzym był przeludnionym i hałaśliwym miastem. Z powodu zatłoczenia ruch wozów został zakazany na ulicach w ciągu dnia. Jednak hałas uliczny w nocy często utrudniał sen. Nocne spacery po Rzymie również były niebezpieczne. August zorganizował policję, aby ludzie mogli nie obawiać się napadnięcia lub rabunku.

Między bogatymi a biednymi istniała ogromna przepaść. Bogaci mieli wygodne wille, podczas gdy biedni mieszkali w blokach zwanych insulae, które mogły mieć sześć pięter. Budynki te, zbudowane z betonowych ścian z drewnianymi stropami belkowymi, były zwykle słabo zbudowane i często zawalały się.

Ogień stanowił ciągłe zagrożenie ze względu na używanie ruchomych pieców, świec i lamp w pomieszczeniach do ogrzewania i światła. Pożary były niezwykle trudne do ugaszenia. Słynny pożar a.d. 64, o którego rozpoczęcie fałszywie oskarżono Nerona, zniszczyło znaczną część miasta.

Wysokie czynsze zmusiły całe rodziny do zamieszkania w jednym pokoju. Nie było kanalizacji ani centralnego ogrzewania. Te warunki sprawiały, że domy były niewygodne. W rezultacie wielu biednych Rzymian spędzało większość czasu na ulicach.

Programy publiczne


Rzym szczycił się budynkami publicznymi, które nie miały sobie równych w całym imperium. Jego świątynie, rynki, łaźnie, teatry, budynki rządowe i amfiteatry nadawały częściom miasta pozory wielkości i wspaniałości.

Rzym, choć był centrum wielkiego imperium, miał poważne problemy. Począwszy od Augusta cesarze dostarczali żywność biednym mieszkańcom miejskim. Około 100 tysięcy ludzi otrzymało darmowe zboże. Mimo to warunki dla biednych były nadal trudne.

Rozrywkę zapewniono mieszkańcom Rzymu z wielkim rozmachem. Poeta Juwenalis powiedział o rzymskich masach: „w dzisiejszych czasach, bez prawa głosu… ich motto brzmi: „Nie obchodzi mnie to”. Był czas, kiedy ich głosowanie wybierało generałów, głowy państw, dowódców legionów: ale teraz… martwią ich tylko dwie rzeczy: Chleb i Cyrki”.

Cesarz organizował pokazy publiczne w ramach wielkich świąt religijnych obchodzonych przez państwo. Festiwale obejmowały trzy główne rodzaje rozrywki. W Circus Maximus wyścigi konne i rydwany przyciągały setki tysięcy ludzi. W teatrach odbywały się dramatyczne przedstawienia. Najbardziej znanym ze wszystkich widowisk publicznych były jednak pokazy gladiatorów.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *