Oktawian August (63 p.n.e. – 14 n.e.) – cesarz rzymski

August był tytułem nadanym Oktawianowi, kiedy został pierwszym cesarzem Imperium Rzymskiego i ustanowił ramy instytucjonalne, które miały służyć Rzymianom przez 300 lat. Oktawian był adoptowanym synem i spadkobiercą Juliusa Cezara. Jego rządy zapoczątkowały Pax Romana, 200-letni okres pokoju, który zakończył stulecie rzymskich wojen domowych. Jego panowanie jako cesarza zapoczątkowało nowy okres kulturowy, który stał się znany jako złoty wiek literatury łacińskiej. Okres ten oznaczał koniec Republiki Rzymskiej i początek cesarskiego Rzymu.

Oktawian urodził się jako Gajusz Oktawiusz 23 września 63 roku p.n.e. w Rzymie. Jego ojcem był Gajusz Oktawiusz, a matka Atia była siostrzenicą Juliusza Cezara. Jego babcia Julia była starszą siostrą Cezara.

Drugi Triumwirat


Pierwszy Triumwirat był początkowo tajnym, nieoficjalnym sojuszem politycznym, który miał rządzić Rzymem. Składał się z Gajusza Juliusza Cezara (Juliusza Cezara); Marcusa Liciniusa Crassusa, który stłumił bunt niewolników dowodzony przez Spartakusa; i Gnaeus Pompejusza. Juliusz Cezar został zamordowany 15 marca 44 roku p.n.e., w idy marcowe. Testament Juliusza Cezara ujawnił, że Oktawian był jego adoptowanym synem, dziedzicem jego imienia i spadkobiercą jego znacznej posiadłości. Oktawian stał się znany jako Gajusz Juliusz Cezar Octavianus. Po powrocie do Rzymu Oktawian odkrył, że Marek Antoniusz przejął władzę. Razem z Markiem Emiliuszem Lepidusem, jednym z najbardziej zaufanych sojuszników Cezara, utworzyli sojusz złożony z trzech osób. Ten drugi triumwirat był oficjalnie wspierany przez rząd rzymski i otrzymał specjalne uprawnienia na pięć lat. Jak napisał Swetoniusz, „motywem przewodnim każdej kampanii [po powrocie do Rzymu] było to, że August [Oktawian] czuł przede wszystkim swój obowiązek pomścić Cezara”. Pierwszym zadaniem Triumwiratu było sporządzenie listy tych, którzy brali udział w spisku mającym na celu zabicie Juliusza Cezara. Setki ludzi zostało aresztowanych i straconych lub uwięzionych, a ich majątek uznano za przepadły. To usunęło wszystkich potencjalnych wrogów. To wzbogaciło także członków Triumwiratu. Te pieniądze zostały wydane na dużą armie dla poszukiwania dwóch głównych konspiratorów, Kasjusza i Brutusa. Ci dwaj zostali pokonani w bitwie pod Filippi w Macedonii i popełnili samobójstwo.

Następnie Triumwirat podzielił między siebie Cesarstwo Rzymskie. Lepidus przeniósł się do Afryki, aby rządzić. Zachodnia część imperium, w tym Włochy, znalazła się w rękach Oktawiana, który kontrolował Rzym. Wschodnia część, która obejmowała Egipt, znajdowała się pod kontrolą Marka Antoniusza. Marek Antoniusz został oczarowany Kleopatrą, królową Egiptu, i popłynął do Egiptu, stając się jej kochankiem i ojcem trojga dzieci. Potrzebując odpowiedniej rzymskiej żony, poślubił w 40 roku p.n.e. siostrę Oktawiana, Octawię Minor i miał dwie córki, obie o imieniu Antonia. Trzy lata później, w 37 roku p.n.e., pozostawił Octawię i otwarcie mieszkał z Kleopatrą. W międzyczasie Oktawian budował ważne sojusze w Rzymie i umacniał swoją bazę władzy. Marek Antoniusz stawał się kłopotliwym rywalem Oktawiana. Jednak dla opinii publicznej był wyraźnie powiązany z triumfami Juliusza Cezara i był ważną rzymską postacią wojskową. Oktawian pozwolił szerzyć pogłoski, że Marek Antoniusz stawał się coraz bardziej Egipcjaninem, a mniej Rzymianinem. Marek Antoniusz rozpowszechnił plotki, według których Juliusz Cezar molestował Oktawiana. Sytuacja stała się wyjątkowo paskudna, gdy Marek Antoniusz wysłał wiele listów, podważających Oktawiana, do kluczowych rzymskich postaci.

Bitwa pod Akcjum


Oktawian uznał, że konieczne jest pozbycie się rywala, jednak on i rzymski rząd nie chcieli, aby było to postrzegane jako kolejna wojna domowa. Senat oficjalnie wypowiedział wojnę Kleopatrze w 32 roku p.n.e. i oficjalnie odebrał Markowi Antoniuszowi tytuł triumwira.

Marek Antoniusz i Kleopatra chcieli uniemożliwić Oktawianowi dotarcie do Egiptu i ruszyli wraz ze swoimi siłami i flotą na zachodnie wybrzeże Grecji, co było ewidentnym przygotowaniem do inwazji na same Włochy. Oktawian poprowadził również swoje legiony i flotę do Grecji, a 2 września 31 p.n.e. sprawę rozstrzygnięto w bitwie pod Akcjum. Była to ogromna bitwa morska, w której wzięło udział łącznie ponad 400 okrętów. Agryppa, dowódca floty Oktawiana, uformował swoją flotę w centrum i dwa skrzydła o jednakowej sile. Marek Antoniusz ustawił swoje statki w tej samej formacji, ale pozostawił 60 okrętów w rezerwie. Gdy dwie floty starły się, środek Marka Antoniusza spanikował i uciekł, razem z jego lewym skrzydłem. Marek Antoniusz zdał sobie sprawę, że bitwa została przegrana i zasygnalizował Kleopatrze, aby uciekła, a on poszedł za nią. Cała flota Antoniusza została zniszczona i widząc to, jego legiony lądowe uciekły w obliczu armii Oktawiana.

W Egipcie w 30 roku p.n.e. Marek Antoniusz popełnił samobójstwo, gdy usłyszano błędnie, że Kleopatra popełniła samobójstwo. Kleopatra została schwytana i powiedziano jej, że zostanie zabrana do Rzymu jako jeniec. W krótce Kleopatra też popełniła samobójstwo. Oktawian następnie zaanektował Egipt i triumfalnie wrócił do Rzymu. Wschodnia połowa imperium, lojalna wobec Marka Antoniusza, przysięgła wierność Rzymowi i Oktawianowi.

Nawet bez większych rywali Oktawian obawiał się swojego publicznego wizerunku i postrzegania swojej władzy. Oktawian odziedziczył poparcie plebejuszy, ubogich Rzymian, którzy byli ostoją władzy Juliusza Cezara w mieście i starał się pozostać w łaskach Senatu. Za namową Senatu został prokonsulem w 27 roku p.n.e. Później tego samego roku Senat nadał mu tytuły princeps i augustus, których nigdy nie używał. Pod pewnymi względami tytuł augustus  był bardziej religijny niż polityczny, podczas gdy Princeps tłumaczył się jako „pierwszy obywatel” i był używany do określenia pół-imperialnej władzy.

Druga ugoda


W 23 roku p.n.e. Oktawian osiągnął to, co stało się znane jako „druga ugoda”, porozumienie między nim a Senatem. Senat nadał mu uprawnienia trybuna. To dało mu prawo do zwoływania Senatu zgodnie z jego wolą i zawetowania wszelkich podjętych decyzji. Miał kontrolę nad wszystkimi żołnierzami w Rzymie i był szefem wszystkich sił rzymskich w całym imperium. Otrzymał także imperium proconsulate maius („imperium nad wszystkimi prokonsulami”), co pozwoliło mu działać w pojedynkę w dowolnej prowincji i uchylać decyzje każdego gubernatora prowincji. W efekcie miał teraz władzę dyktatorską. Oktawian nadal rządził ostrożnie. Chociaż klasa rządząca mogła zobaczyć, jak Oktawian zyskuje zbyt dużą władzę, wiele aspektów tej drugiej ugody zostało utraconych dla biednych Rzymu, którzy nadal wspierali go jako „obrońcę ludu”. Kiedy Oktawian nie kandydował na konsula w 22 roku p.n.e., niektórzy plebejusze czuli się zmuszeni do odsunięcia się od władzy przez Senat. W rezultacie w 22 roku p.n.e. i w ciągu następnych dwóch lat ludzie wybierali tylko jednego konsula, aby zostawić otwartą drugą pozycję dla Oktawiana. W 19 roku p.n.e. Senat przegłosował zezwolenie Augustowi na noszenie insygniów konsula przed nimi i publicznie. Sześć lat później zmarł Marcus Lepidus. Oktawian przyjął religijny tytuł pontifex maximus, zasadniczo jako arcykapłan religii rzymskiej.

Reformy Oktawiana


Po pokoju w Rzymie Oktawian zapoczątkował reformy wojskowe. Zmniejszył liczebność armii z 501 000 do 300 000. Legiony stacjonowały na granicach imperium, co nie pozwalało dowódcom ingerować się w rzymską politykę. Utworzył Gwardię Pretoriańską, która składała się z 10 kohort po 1000 mężczyzn. Gwardia Pretoriańska stacjonowała w Rzymie, zapewniając ochronę Oktawiana i byli jedynymi żołnierzami, którzy mogli przebywać we Włoszech. Z ogromnymi sumami pieniędzy napływającymi do rządowych kas w Rzymie, Oktawian hojnie płacił żołnierzom i zapewniał weteranom możliwość posiadania własnej ziemi.

Oktawian dokonał przeglądu systemu podatkowego, aby zapewnić jak największe dochody. Do 6 wieku n.e. skarbiec stolicy kontrolował ustalenia podatkowe dla całego Cesarstwa Rzymskiego. Nakazał także spis podatkowy każdej osoby w swoim imperium. W Biblii Łukasz pisze: „I stało się w owych dniach, że wyszedł dekret Cezara Augusta, aby opodatkowany był cały świat”. To jest edykt, który spowodował, że Józef i Maryja udali się do Betlejem, gdzie urodził się Jezus.

Pieniądze zostały przeznaczone na budowę nowych dróg w całym imperium, system dostarczania poczty, a także straż pożarną i policję w Rzymie. Oprócz własnych działań Oktawian zachęcał innych do podejmowania robót publicznych. Oktawian później chwalił się, że „znalazł Rzym zbudowany z cegły i zostawił go w marmurze”. Podobnie jak wielu innych władców, Oktawian jest oskarżany o przeciążanie rolnictwa i wydawanie pieniędzy na wspaniałe projekty i gry. Jednak zrobił to wyjątkowo dobrze, biorąc pod uwagę, że Rzym nie najeżdżał już innych krajów i nie woził ich skarbów do domu.

Oktawian był hojnym dobroczyńcą sztuki. Wiele przeznaczył na zamówienia rzeźbiarzom i artystom, poetom i pisarzom. Okres ten był złotym wiekiem literatury rzymskiej. Od tego czasu przychodzi do nas wiele epickich dzieł. Wergiliusz napisał Eneidę (o założeniu Rzymu przez Eneasza). Później za swoich rządów Oktawian stał się moralistą, tworząc prawa mające na celu zmianę społeczeństwa rzymskiego. Rozpoczął moralną krucjatę w celu ograniczenia prostytucji i homoseksualizmu, a także cudzołóstwa, ale w Rzymie to się nie udało.

Sukcesja


Jedną z kwestii, która przyćmiła drugą część panowania Oktawiana, była sukcesja. Oktawian miał jedno dziecko, córkę Julię. Oktawian zmarł 19 sierpnia 14 roku n.e. po adopcji swojego pasierba Tyberiusza Klaudiusza, syna jego trzeciej żony Liwii Drusilli. Tyberiusz został kolejnym cesarzem, nazwanym Tyberiusz Cezar August. Oktawian został ogłoszony bogiem. Ponadto szósty miesiąc roku, znany wówczas jako Sextilis, został po nim przemianowany na Augustus (sierpień).

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *