Cyrus II Wielki (ok. 600-530 p.n.e.). Władca perski


Cyrus II, zwany też Cyrusem Wielkim, był założycielem imperium perskiego (539-331 p.n.e.). Urodzony około 600 roku p.n.e. Cyrus II był synem Kambyzesa I, wnukiem Cyrusa I i prawnukiem Achemenesa, od którego władcy imperium perskiego biorą imię Achemenidów. W czasie wstąpienia na tron ​​Cyrusa w 559 r. p.n.e. Persja była tylko małym państwem plemiennym w świecie rządzonym przez dominujące wówczas potęgi: Medię, Lidię, Chaldeję i Egipt. Spośród nich Medowie, podobnie jak Persowie, mieli irańską krew i język i weszli na wysoki płaskowyż irański jakieś 1000 lub więcej lat wcześniej.

W pierwszej połowie VI wieku p.n.e. plemiona perskie były wasalami Medów, a Cyrus był synem z małżeństwa jego perskiego ojca z córką króla Medów, Astyagesa. Kiedy Cyrus wstąpił na tron, jego dziadek Astyages wciąż był królem Medii. W 550 p.n.e. Astyages, zaniepokojony tym, że jego wnuk spiskuje z jego wrogiem Nabonidusem z Babilonu, wezwał Cyrusa do swojej stolicy, Ekbatany, aby uzyskać wyjaśnienia. Cyrus odmówił przybycia, co doprowadziło do wojny między Medami a Persami, która zakończyła się zwycięstwem Persów i objęciem przez Cyrusa roli króla zarówno Medów, jak i Persów.

Po podbiciu Medów Cyrus rozpoczął 10-letnią kampanię, która miała stworzyć największe imperium, jakie znał świat. Po raz pierwszy zmierzył się z Krezusem, bajecznie bogatym królem Lidii, a w 547 p.n.e. pokonał go w bitwie pod Ptyerum. Po podbiciu Lidii szybko pokonał Greckie Państwa-Miasta Jonii, a cała Azja Mniejsza znalazła się pod jego rządami. Teraz skierował swój wzrok na wschód i podbił Partię i Arię we wschodnim Iranie, Sogdianę i Baktrię w Turkiestanie i Afganistanie, a nawet zachodnie krańce Indii. Imperium perskie rozciągało się na 4800 km ze wschodu na zachód, ale nie obejmowało jeszcze bogatych kulturowo i materialnie obszarów Babilonii i Egiptu. Egipt został podbity przez jego syna. Babilon był gotowy na nowego władcę, a ci, którzy chcieli zobaczyć panowanie perskie w Babilonie, już rosły w liczebności.

Częściowo wynikało to z niezadowolenia z ówczesnego króla, Nabonida, który przez 10 lat był nieobecny w Babilonie, i jego syna regenta Belszaccara, o którym mowa w Księdze Daniela w Biblii. Równie ważny był sposób, w jaki Cyrus traktował podbite przez siebie państwa. W przeciwieństwie do zwycięskich królów babilońskich, a przed nimi królów asyryjskich, Cyrus robił wszystko, by zdobyć przychylność swoich nowych poddanych, zamiast straszyć ich do posłuszeństwa. Przedstawiał się jako wyzwoliciel, traktując więźniów z miłosierdziem, nie naruszając lokalnych zwyczajów i zachęcając ustalone religie. Cyrus zaatakował Babilonię jesienią 539 r. p.n.e. Belszaccar rozmieścił swoje wojska wzdłuż Tygrysu, ale został liczebnie przytłoczony jeszcze zanim Gubaru, gubernator babilońskiej prowincji Gutium, uciekł do Persów. Po kampanii, która trwała niecały miesiąc, Cyrus wkroczył do Babilonu 12 października bez walki. Od tego dnia traktował mieszkańców z najwyższym szacunkiem, dbając o to, aby społeczeństwo szybko wróciło do normalnego życia, a bogowie, którzy zostali zabrani do miasta na przechowanie podczas podboju, powrócili do swoich świątyń w miastach Babilonii.

Cyrus zapisał swoje podboje i sposób, w jaki traktował mieszkańców pokonanych miast, pismem na glinianych lub kamiennych cylindrach. Można je było nawijać na mokrą glinę, tworząc odciski, które po wyschnięciu wysyłano jako listy lub dekrety. Jeden z takich cylindrów, dziś przechowywany w British Museum w Londynie, daje nam wgląd w imperium Cyrusa; brzmi: „Jestem Cyrus, król świata, wielki król, prawowity król, król Babilonu, król Sumeru i Akadu, król czterech krańców ziemi, syn Kambyzesa, wielki król, król Ansan, wnuk Cyrusa, wielkiego króla, króla Ansan, potomka Teispesa, wielkiego króla, króla Ansan, z rodu, który zawsze sprawował władzę królewską, którego rządy kochają Bel i Nabu (bogowie), których jako król chcę zadowolić ”

Później, na tym samym cylindrze, Cyrus ogłasza wolność, którą oferuje jeńcom. Niektórzy z tych jeńców to Żydzi uprowadzeni do niewoli przez Babilończyków w 587 r. p.n.e. a wcześniej w 597 p.n.e. przez Nabuchodonozora II. W biblijnej księdze Ezdrasza czytamy, że w pierwszym roku panowania Cyrusa w Babilonie ogłosił on Żydom, że mają „iść i budować dom dla Boga w Jerozolimie”, i aby to ułatwić, zwrócił im złoto i srebro którą Nabuchodonozor zabrał ze świątyni jerozolimskiej.

Po udanym podboju Cyrus pozostał w Babilonie przez około rok, a następnie przeniósł się z powrotem do położonego na płaskowyżu miasta Ekbatana, starożytnej stolicy Medii. Jednak prawie nie mamy żadnych zapisów o działaniach Cyrusa między tym dniem a jego śmiercią. W 530 r. p.n.e. Cyrus zostawił swojego syna Kambyzesa jako regenta w Babilonie i osobiście wyruszył, aby rozwiązać problem na swojej północno-wschodniej granicy. Kampania rozpoczęła się dobrze, ale Cyrus został zwabiony w głąb terytorium wroga i został tam śmiertelnie ranny. Jego ciało zostało odzyskane przez Kambyzeas II i umieszczone w grobowcu w stolicy Persji, Pasargadach, 70 km na północ od Shiraz we współczesnym Iranie, gdzie można je oglądać do dziś.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *