Przyczyny i początek rewolucji francuskiej

Rok 1789 był świadkiem dwóch dalekosiężnych wydarzeń: początku nowych Zjednoczonych Stanów Ameryki i początku Rewolucji Francuskiej. W porównaniu z rewolucją amerykańską rewolucja francuska była bardziej złożona, gwałtowna i znacznie bardziej radykalna. Próbowała stworzyć zarówno nowy porządek polityczny, jak i nowy porządek społeczny. Rzeczywiście, często była postrzegana jako główny punkt zwrotny w europejskiej historii politycznej i społecznej.

Przyczyny rewolucji francuskiej obejmują zarówno problemy dalekosiężne, jak i siły natychmiastowe. Przyczyny dalekosiężne tkwią w kondycji francuskiego społeczeństwa. Przed rewolucją społeczeństwo francuskie było oparte na nierównościach. Ludność Francji licząca 27 milionów została podzielona, ​​tak jak to było w średniowieczu, na trzy stany.

Trzy stany


Pierwszy stan składał się z duchowieństwa i liczył około 130 000 osób. Osoby te posiadały około 10 procent ziemi. Byli zwolnieni z taille, głównego podatku we Francji. Duchowni byli radykalnie podzieleni. Wyższe duchowieństwo, członkowie rodzin arystokratycznych, podzielali interesy szlachty. Proboszczowie byli często biedni i należeli do plebsu.

Drugi stan, szlachta, liczył około 350 000 ludzi. Szlachta posiadała około 25 do 30 procent ziemi. Odegrali ważną, a nawet kluczową rolę we francuskim społeczeństwie w XVIII wieku. Zajmowali wiele czołowych stanowisk w rządzie, wojsku, sądach i wyższych urzędach kościelnych. Ponadto posiadali wiele przywilejów, podobnie jak duchowni byli zwolnieni z podatku.

Szlachta dążyła do rozszerzenia swojej władzy kosztem monarchii. Wielu szlachciców twierdziło, że bronią wolności, sprzeciwiając się arbitralnym działaniom monarchii. Starali się również zachować kontrolę nad stanowiskami w wojsku, Kościele i rządzie.

Stan trzeci, czyli zwykli ludzie, stanowili przytłaczającą większość populacji francuskiej. Chłopi, którzy stanowili od 75 do 80 procent trzeciego stanu, byli zdecydowanie największym segmentem stanu trzeciego. Jako grupa posiadali od 35 do 40 procent ziemi. Jednak posiadłości ziemskie różniły się w zależności od obszaru, a ponad połowa chłopów miała niewiele lub nie miała wcale ziemi.

We Francji pańszczyzna już prawie nie istniała, ale chłopi francuscy nadal mieli zobowiązania wobec swoich lokalnych właścicieli ziemskich, do których mieli głęboką niechęć. Te relikty feudalizmu, czyli arystokratyczne przywileje, były zobowiązaniami, które przetrwały ze starszych czasów. Obejmowały one uiszczanie opłat za korzystanie z urządzeń wiejskich, takich jak młyn, piec gminny i tłocznia do wina, a także składki na rzecz duchowieństwa.

Inna część trzeciego stanu składała się z wykwalifikowanych rzemieślników, sklepikarzy i innych pracowników najemnych w miastach. W XVIII wieku wzrost cen konsumpcyjnych, który był większy niż wzrost płac, spowodował spadek siły nabywczej tych grup miejskich. Walka o przetrwanie sprawiła, że ​​wielu z tych ludzi odegrało ważną rolę w rewolucji, zwłaszcza w Paryżu.

Burżuazja, czyli klasa średnia, była kolejną częścią stanu trzeciego. Ta grupa obejmowała około 8 procent populacji, czyli 2,3 miliona ludzi. Posiadali około 20 do 25 procent ziemi. W tej grupie znaleźli się kupcy, bankierzy i przemysłowcy, a także ludzie zawodowi – prawnicy, urzędnicy, lekarze i pisarze.

Członkowie klasy średniej byli niezadowoleni z przywilejów szlachty. W tym samym czasie mieli wiele wspólnego ze szlachtą. Rzeczywiście, zdobywając urzędy publiczne, zamożne osoby z klasy średniej mogły wstąpić w szeregi szlachty. W XVIII wieku powstały tysiące nowych rodzin szlacheckich.

Ponadto zarówno arystokratów, jak i burżuazje pociągały nowe idee polityczne Oświecenia.

Obie grupy były coraz bardziej zaniepokojone monarchicznym systemem opartym na przywilejach oraz starym i sztywnym porządku społecznym. Sprzeciw tych elit wobec starego porządku ostatecznie doprowadził je do drastycznych działań przeciwko monarchii.

Kryzys finansowy


Warunki społeczne stanowiły zatem dalekosiężne tło dla rewolucji francuskiej. Bezpośrednią przyczyną rewolucji było bliskie załamanie finansów rządowych.

Francuska gospodarka, choć rozwijała się od 50 lat, przeżywała okresowe kryzysy. Złe zbiory w 1787 i 1788 roku oraz spowolnienie produkcji doprowadziły do ​​niedoborów żywności, wzrostu cen i bezrobocia. Liczba biednych, szacowana przez niektórych na prawie jedną trzecią populacji, osiągnęła rozmiary kryzysu w przededniu rewolucji.

Pomimo tych problemów ekonomicznych, francuski rząd nadal wydawał ogromne sumy na kosztowne wojny i dworskie luksusy. Królowa, Maria Antonina, była szczególnie znana ze swojej ekstrawagancji. Rząd wydał również duże kwoty, aby pomóc amerykańskim kolonistom w walce z Wielką Brytanią.

Na skraju całkowitego załamania finansowego rząd Ludwika XVI został ostatecznie zmuszony do zwołania zgromadzenia stanów generalnych w celu podniesienia nowych podatków. To był francuski parlament, który nie zbierał się od 1614 roku.

Od stanów generalnych po Zgromadzenie Narodowe


Stany generalne składały się z przedstawicieli trzech klas społeczeństwa francuskiego. Stan Pierwszy i Drugi miał po około trzystu delegatów. Trzeci stan miał prawie sześciuset delegatów, z których większość stanowili prawnicy z francuskich miast. Aby rozwiązać problemy finansowe Francji, większość członków Trzeciego Stanu chciała ustanowić konstytucyjny rząd, który zniósłby zwolnienia podatkowe duchowieństwa i szlachty.

Spotkanie stanów generalnych zostało otwarte w Wersalu 5 maja 1889 roku. Od samego początku pojawił się problemem związanym z głosowaniem. Tradycyjnie każdy stan miał jeden głos. Oznaczało to, że Stany Pierwszy i Drugi stan mogły razem przegłosować stan trzeci dwa do jednego.

Stan Trzeci wymagał, aby każdy poseł miał jeden głos. Z pomocą kilku szlachciców i duchownych dałoby to większość III Stanowi. Król jednak zadeklarował, że opowiada się za obecnym systemem, w którym każdy stan ma jeden głos.

Trzeci stan zareagowała szybko. 17 czerwca 789 r. zwołano Zgromadzenie Narodowe na którym zdecydowano przygotować projekt konstytucji. Trzy dni później, 20 czerwca, deputowani stanu trzeciego przybyli na miejsce spotkania, do sali obrad Stanów Generalnych, ale drzwi były zamknięte.

Następnie posłowie przenieśli się do pobliskiej sali do gry w piłkę i przysięgli, że będą się spotykać do czasu opracowania francuskiej konstytucji. Przysięga, którą złożyli, znana jest jako przysięga w sali do gry w piłkę (Serment du Jeu de paume).

Ludwik XVI przygotowywał się do użycia siły przeciwko Stanowi trzeciemu. Jednak zwykli ludzie chcieli bronić członków Zgromadzenia Narodowego przed siłami króla. 14 lipca tłum paryżan, w celu zdobycia amunicji zaatakował Bastylię, zbrojownię i więzienie w Paryżu, i rozebrał ją, cegła po cegle. Paryż został pozostawiony buntownikom.

Wkrótce poinformowano Ludwika XVI, że nie może już ufać wojskom królewskim. Władza królewska upadła. Ludwik XVI nie mógł już dłużej egzekwować swojej woli. Upadek Bastylii uratował Zgromadzenie Narodowe.

W tym samym czasie w całej Francji wybuchły powszechne rewolucje, zarówno w miastach, jak i na wsi. Rosnąca nienawiść do całego systemu własności ziemskiej, z jego opłatami i zobowiązaniami, doprowadziła do powstania ludowego.

W całej Francji toczyły się bunty chłopskie, które stały się częścią „Wielkiego Strachu”, ogromnej paniki, która szybko rozprzestrzeniła się po Francji latem 1789 r. Obywatele, obawiając się inwazji obcych wojsk, które wsparłyby francuską monarchię, utworzyli milicje.

Zniszczenie starego reżimu


Powstania chłopskie i strach przed obcymi wojskami wywarły silny wpływ na Zgromadzenie Narodowe, które obradowało w Wersalu. Jednym z pierwszych aktów zgromadzenia było zniszczenie reliktów feudalizmu, czyli arystokratycznych przywilejów. W nocy 4 sierpnia 1789 r. Zgromadzenie Narodowe przegłosowało zniesienie praw właścicieli ziemskich oraz przywilejów majątkowych szlachty i duchowieństwa.

Deklaracja Praw Człowieka


26 sierpnia Zgromadzenie Narodowe przyjęło Deklarację Praw Człowieka i Obywatela. Zainspirowana Amerykańską Deklaracją Niepodległości i Konstytucją oraz angielską Kartą Praw, ta karta podstawowych swobód rozpoczęła się od głośnego potwierdzenia „naturalnych i nieprzekraczalnych praw człowieka” do „wolności, własności, bezpieczeństwa i oporu wobec ucisku”.

Odzwierciedlając myśl Oświecenia, deklaracja głosiła wolność i równe prawa dla wszystkich ludzi, dostęp do funkcji publicznych oparty na talentach i zniesienie zwolnień z podatków. Wszyscy obywatele mieli prawo uczestniczenia w stanowieniu prawa. Potwierdzono wolność słowa i prasy.

Uwięzienie króla


W międzyczasie Ludwik XVI pozostał w Wersalu. Odmówił przyjęcia dekretów Zgromadzenia Narodowego o zniesieniu feudalizmu i Deklaracji Praw. Jednak 5 października tysiące paryżanek – opisane przez jednego naocznego świadka jako „nadciągające ze wszystkich stron oddziały kobiet, uzbrojone w miotły, lance, widły, miecze, pistolety i muszkiety” – pomaszerowały do ​​Wersalu. Delegacja kobiet spotkała się z Ludwikiem XVI i opisała, jak ich dzieci głodują z powodu braku chleba. Zmusili króla do zaakceptowania nowych dekretów.

Tłum nalegał teraz, aby rodzina królewska wróciła do Paryża, aby okazać poparcie króla dla Zgromadzenia Narodowego. 6 października rodzina wyjechała do Paryża. W geście dobrej woli Ludwik XVI przywiózł wozy pełne mąki z pałacowych magazynów. Rodzina królewska i zaopatrzenie były eskortowane przez kobiety uzbrojone w piki. Król i jego rodzina stali się więźniami Paryża.

Reformy kościelne


Ponieważ Kościół katolicki był postrzegany jako ważny filar starego porządku, on również podlegał zmianom. Ze względu na potrzebę finansowe Zgromadzenie Narodowe przejęło i sprzedało ziemie Kościoła.

Weszła w życie nowa „konstytucja cywilna” duchowieństwa. Zarówno biskupi, jak i księża mieli być wybierani przez lud i finansowani przez państwo. Rząd francuski kontrolował teraz Kościół. Wielu katolików stało się wrogami rewolucji.

Nowa konstytucja i nowe problemy


Zgromadzenie Narodowe w 1791 r. zakończyło nową konstytucję., która ustanowiła ograniczoną monarchię. Zgodnie z konstytucją nadal istniał król, ale Zgromadzenie Prawodawcze miało wyraźną przewagą nad władzą wykonawczą.

Zgromadzenie miało liczyć 745 przedstawicieli. Sposób ich wyboru zapewniał, że wybierani będą tylko bardziej zamożni członkowie społeczeństwa. Chociaż wszyscy obywatele płci męskiej mieli te same prawa, głosować mogli tylko mężczyźni powyżej 25 roku życia, którzy zapłacili określoną kwotę podatków.

Do 1791 roku stary porządek został zniszczony. Jednak wiele osób – w tym księża katoliccy, szlachta, niższe warstwy społeczne zranione wzrostem kosztów życia i radykałowie, którzy chcieli bardziej drastycznych rozwiązań – sprzeciwili się nowemu porządkowi. Ludwik XVI również utrudnił życie nowemu rządowi. Próbował uciec z Francji w czerwcu 1791 roku. Prawie mu się to udało, ale został rozpoznany, schwytany i przewieziony do Paryża.

W tej niespokojnej sytuacji, z pozornie nielojalnym monarchą, nowe Zgromadzenie Prawodawcze odbyło pierwszą sesję w październiku 1791 r. Stosunki Francji z resztą Europy wkrótce doprowadzą do upadku Ludwika XVI.

Wojna z Austrią


Z czasem niektórzy europejscy przywódcy zaczęli się obawiać, że rewolucja rozprzestrzeni się na ich kraje. Władcy Austrii i Prus zagrozili nawet, że użyją siły, aby przywrócić Ludwikowi XVI pełną władzę. Znieważone tą groźbą Zgromadzenie Prawodawcze wiosną 1792 roku wypowiedziało Austrii wojnę.

Francuzi wyglądali słabo w początkowych walkach. Rozpoczęło się gorączkowe poszukiwanie kozłów ofiarnych. Jeden z obserwatorów zauważył: „Wszędzie, słychać krzyk, że król nas zdradza, generałowie nas zdradzają, że nikomu nie można ufać;… że za sześć tygodni Paryż zostanie zajęty przez Austriaków… jesteśmy na wulkanie gotowym do wyrzucenia płomieni.”

Powstanie Komuny Paryskiej


Klęski wojenne, w połączeniu z brakami ekonomicznymi w kraju wiosną 1792 r., doprowadziły do ​​nowych demonstracji politycznych, zwłaszcza przeciwko Ludwikowi XVI. W sierpniu radykalne ugrupowania polityczne w Paryżu, ogłaszając się komuną, zorganizowały napad tłumu na pałac królewski i Zgromadzenie Prawodawcze.

Członkowie nowej Komuny Paryskiej wzięli króla do niewoli. Zmusili Zgromadzenie Ustawodawcze do zawieszenia monarchii i wezwania do zwołania konwentu narodowego, wybranego na podstawie powszechnego prawa wyborczego mężczyzn, aby zadecydować o przyszłej formie rządów narodu. (W systemie powszechnego prawa wyborczego dla mężczyzn wszyscy dorośli mężczyźni mieli prawo głosu).

Rewolucja francuska miała wkroczyć w bardziej radykalny i gwałtowny etap.

Władza przeszła teraz od Zgromadzenia do Komuny Paryskiej. Wielu jej członków z dumą nazywało siebie sankiulotami, zwykłymi patriotami bez eleganckich ubrań. (Nosili długie spodnie zamiast bryczesów do kolan; sankiuloci oznacza „bez bryczesów”).

Zwyczajowo utożsamiano bardziej radykalnych sankiulotów z ludźmi pracującymi lub biednymi. Jednak wielu było drobnymi handlarzami i zamożniejszymi rzemieślnikami, którzy stanowili elitę swoich okolic.

Rozpoczął się nowy etap rewolucji, bardziej radykalny i krwawy. Więcej o tym czytaj w artykule – Rewolucja Francuska –  przejście do radykalizmu i ustanowienie Republiki Francuskiej

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *