Alfred Wielki (849-899), król Anglii


Alfred Wielki był piątym synem króla Ethelwulfa (839-55) z Zachodnich Sasów (Wessex) i Osburgi, córki potężnego saskiego hrabiego Oslaca. Kiedy Alfred został królem Wessex w 871 roku, jego małe królestwo było ostatnim niezależnym królestwem Sasów w Anglii. Ogromne siły Wikingów z Danii, znane jako „Wielka Armia”, wylądowały we Wschodniej Anglii w 865 roku i szybko podbiły saskie królestwa Northumbrii, Wschodniej Anglii i ostatecznie Mercji. Podczas panowania swojego starszego brata Ethelreda (866-871) Alfred pomógł odeprzeć początkową inwazję Wielkiej Armii na Wessex, ale kiedy jego starszy brat zginął, a Alfred odziedziczył tron, został zmuszony do uzyskania pokoju, płacąc Wikingom.

W 878 r. powróciła Wielka Armia, prowadzona przez duńskiego wodza Guthruma. Los Alfreda znacznie się poprawił w tym momencie dzięki temu, że prawie połowa Wikingów z Wielkiej Armii osiedliła się w Northumbrii, aby uprawiać ziemię, a zatem nie wzięła udziału w tym nowym ataku. Mimo to Alfred miał dużo problem. Wypędzony ze swojej królewskiej twierdzy w Chippenham w Wiltshire na początku 878 r. Alfred wycofał się na bagna wokół Somerset, gdzie udało mu się przegrupować swoje siły. W maju tego roku zadał solidną klęskę Wikingom w bitwie pod Edington i szybko po tym zwycięstwie zmusił Guthruma i jego ludzi do oddania twierdzy w Chippenham. Na mocy traktatu z Wedmore (878), który zakończył działania wojenne, Duńczycy wycofali się na północ od Tamizy do Wschodniej Mercji i Wschodniej Anglii; wraz z Northumbrią ziemie te stanowiły niezależne terytoria Wikingów w Anglii znane jako Danelagh (Danelaw).

Co ważne, dzięki tej osadzie Alfred uzyskał kontrolę nad zachodnią Mercią i Kent, ziemiami saskimi, których wcześniej nie kontrolował. Oprócz uznania stabilnej granicy między królestwem Alfreda a ziemiami Wikingów, Guthrum zgodził się również przejść na chrześcijaństwo, a następnie został ochrzczony. Znaczenie tego nie może być przecenione, ponieważ umożliwiło ostateczną asymilację Duńczyków do saskiego, chrześcijańskiego społeczeństwa.

Po udaremnieniu ostatniej inwazji Wikingów Alfred podjął kroki, aby zapewnić swojemu ludowi bezpieczeństwo w przyszłości. W całym swoim królestwie stworzył szereg ufortyfikowanych rynków zwanych burhs, które oprócz wspomagania ekonomii królestwa, zapewniały mocne punkty obrony przed najazdami Wikingów. Były one strategicznie usytuowane, tak że żadne nie znajdowało się dalej niż jeden dzień marszu od drugiego. Alfred zreorganizował również swoją armię tak, że w dowolnym momencie tylko część fyrdu (pospolite ruszenie) była na polu lub w obronie, podczas gdy ludzie z drugiej połowy pozostali w domu, opiekując się gospodarstwem. Umożliwiło to Alfredowi wydłużenie czasu służby, na którą można było wykorzystać każdą połowę fyrdu, ponieważ rozwiązało to problemy z zaopatrzeniem, a także uwolniło mężczyzn od martwienia się o swoje rodziny i farmy w domu. To okazało się niezwykle skuteczne, nie tylko pozwalając Alfredowi bronić Wessexa, ale nawet umożliwiając mu ofensywę przeciwko Wikingom, tak że do 879 większość Mercji została oczyszczona od Wikingów, a w 885-886 zdobył Londyn. Po tym, jak Duńczycy rozpoczęli masową morską inwazję na Anglię w 892 roku, Kronika anglosaska mówi nam, że Alfred stworzył również nową flotę, składającą się z dużych, szybkich statków, aby zapobiec powodzeniu takich kolejnych zamorskich inwazji.

Po rozprawieniu się z Wikingami, w drugiej połowie swojego panowania Alfred podjął kroki w celu usprawnienia administracji swojego królestwa, a także podniesienia poziomu nauki i kultury wśród swojego ludu. Robiąc to, okazał się kompetentnym administratorem i posiadał dociekliwy i zdolny umysł. Ustanowił anglosaski kodeks prawny, łącząc prawa i praktyki Wessex, Mercia i Kent, i trzymał ścisłą kontrolę sprawiedliwości na wszystkich swoich ziemiach.

Podobnie jak inni w jego czasach, król miał głęboki szacunek dla mądrości i wiedzy z przeszłości i ciężko pracował, aby udostępnić swoim współczesnym różnorodne dzieła ze względu na ich religijne, moralne i kulturowe podbudowanie. Odegrał aktywną rolę w doskonaleniu duchowych i duszpasterskich cech biskupów i duchownych w całym swoim królestwie, tłumacząc osobiście z łaciny na język anglosaski dzieło papieża Grzegorza Wielkiego z końca VI wieku zatytułowane Opieka duszpasterska. Okazywał podobne zainteresowanie kwestiami filozoficznymi i moralnymi, jakie daje filozofia z początku VI wieku, przekładając traktat Boecjusza O pocieszeniu na swój ojczysty język, jednocześnie rozsiewając w swoim przekładzie liczne osobiste spostrzeżenia. Alfred dalej zaangażował się w swoją pasję do etyki, historii i teologii, tłumacząc z łaciny na język anglosaski dzieło hiszpańskiego prałata Pawła Orozjusza z V wieku, znanego jako Historia powszechna. Ta ostatnia praca miała na celu wyjaśnienie całej historii jako rozwinięcia się boskiego planu.

Aby pomóc wzmocnić poczucie dumy i świadomość historii anglosaskiej, Alfred przełożył (raczej luźno) dzieło Czcigodnego Beda z VIII wieku Historia kościelna narodu angielskiego. W tym samym celu nakazał kompilację Kroniki anglosaskiej, która była kontynuowana od jego panowania do połowy XII wieku. Około 888 r. biskup Asser z Sherborne napisał swoje Życie króla Alfreda, uczcząc króla jako energicznego i odważnego wojownika, sprawiedliwego władcę, a także człowieka literackiego i intelektualnego.

Osiągnięcia polityczne, militarne i kulturowe króla Alfreda Wielkiego są znaczące, zwłaszcza w szerszym kontekście europejskiej historii końca IX wieku. Podczas gdy większość dynastii Karolingów pogrążyła się w chaosie feudalizmu z powodu najazdów Wikingów, Muzułmanów i Madziarów oraz walk między spadkobiercami Karola Wielkiego, zwycięstwa Alfreda nad Wikingami i jego późniejsza ekspansja do Mercji i Kent zapoczątkowały proces, który miał zaowocować zjednoczeniem całej Anglii przez jego następców pod Domem Wessex oraz połączeniem kultury anglosaskiej i wikingów. W ten sposób przypisuje się mu ustanowienie angielskiej monarchii i jako jedyny pośród wszystkich angielskich władców nosi tytuł „Wielkiego”.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *