Kultura, religia i światopoglądy ludzi pierwotnych

Kultura pierwotna miała wielkie znaczenie w rozwoju człowieka. To z tego kulturowo-historycznego okresu rozpoczęła się historia cywilizacji ludzkiej, ukształtował się człowiek i narodziły się takie formy duchowości człowieka jak religia, moralność i sztuka.

Wraz z rozwojem kultury materialnej, narzędziami, zwiększającymi skuteczność różnych form pracy, rozwinęły się elementy kultury duchowej, w tym myślenie i język, pojawiły się zarodki religii, ideologia, pojawiły się w pierwotnej społeczności oraz niektóre elementy magii i sztuki: linie fal na ścianach jaskiń, obrazy i kontury dłoń. Jednak większość naukowców nazywa tą proto-sztukę naturalną czynnością wizualną.

Ukształtowanie się systemu plemiennego przyczyniło się do rozwoju życia duchowego człowieka pierwotnego. Era wczesnej społeczności plemiennej charakteryzowała się znacznym postępem w rozwoju języka, podstaw racjonalnej wiedzy.

Do niedawna uważano, że języki najsłabiej rozwiniętych grup ludzkości mają bardzo skąpe słownictwo i są prawie pozbawione pojęć ogólnych. Jednak dalsze badania wykazały, że leksykon istniejących teraz plemion, takich jak aborygeni z Australii, zawiera co najmniej 10 tysięcy słów. Okazało się też, że w tych językach dominują konkretne, szczegółowe definicje, zawierają też słowa, które przekazują znaczenie pojęć ogólnych. Tak więc aborygeni z Australii mają nie tylko różne gatunki drzew, ale także ogólnie drzewa, nie tylko różne gatunki ryb, ale także ogólnie ryby.

Źródłem wiedzy o człowieku prymitywnym była jego praca, podczas której gromadzono doświadczenia, zwłaszcza dotyczące środowiska.

Praktyczne obszary wiedzy znacznie się rozszerzyły. Człowiek opanował najprostsze sposoby leczenia złamań, zwichnięć, ran, ukąszeń węży i ​​innych chorób.

Ludzie nauczyli się liczyć, mierzyć odległość, obliczać czas, oczywiście, dość prymitywnie. Tak więc początkowo istniało trzy-pięć symboli pojęć numerycznych. Długie odległości mierzono liczbą dni podróży, mniejsze – lotem strzały lub włóczni, jeszcze mniejsze – długością konkretnych obiektów, często różnych części ciała człowieka: stóp, łokci, palców. Stąd nazwy starożytnych miar długości, które przetrwały jako relikt w wielu językach: łokieć, stopa, cal i tak dalej. Czas był obliczany tylko przez stosunkowo duże odcinki związane z położeniem ciał niebieskich, zmianą dnia i nocy.

Nawet najbardziej prymitywne plemiona miały dobrze rozwinięty system przesyłania sygnałów dźwiękowych lub wizualnych. W ogóle nie było pisma, chociaż aborygeni z Australii mieli już zalążki piktografii.

Początki sztuk pięknych wczesnej społeczności plemiennej znane są z licznych stanowisk archeologicznych: graficzne i obrazowe wizerunki zwierząt, rzadziej roślin i ludzi, obrazki naskalne przedstawiające zwierzęta i ludzi, sceny myśliwskie i militarne, tańce i ceremonie religijne.

Utwory ustne najpierw rozwinęły legendy o pochodzeniu ludzi i ich zwyczajach, wyczynach przodków, pochodzeniu świata i różnych zjawiskach przyrodniczych. Wkrótce pojawiły się historie i baśnie.

W muzyce, forma wokalna pojawiła się wcześniej od instrumentalnej. Pierwszymi instrumentami muzycznymi były instrumenty perkusyjne wykonane z dwóch kawałków drewna lub rozciągniętego kawałka skóry, najprostsze instrumenty szarpane, których pierwowzorem była najwyraźniej struna, różne trąbki, flety, rogi.

Tańce to jedna z najstarszych sztuk. Oryginalne tańce były zbiorowe i bardzo symboliczne: naśladowały (często w maskach) sceny z polowań, wędkowania, potyczek wojskowych i tak dalej.

Prymitywne formy religii


Wraz z racjonalnym światopoglądem religia pojawiła się w takich wczesnych, prymitywnych formach, jak totemizm, fetyszyzm, magia i animizm.

Totemizm to wiara w istnienie ścisłego związku między osobą lub grupą plemienną a jej totemem – pewnym gatunkiem zwierząt, rzadko roślin. Rodzina nosiła nazwę swojego totemu, a członkowie rodziny, którzy wierzyli, że pochodzą od wspólnych przodków, są z nim spokrewnieni. Totem nie był czczony. Był uważany za ojca, starszego brata itp., który pomaga ludziom z rodziny. Ludzie ze swojej strony nie powinni zabijać swojego totemu, czynić mu krzywdy. Generalnie totemizm był swego rodzaju ideologicznym odzwierciedleniem związku rodziny z jej naturalnym środowiskiem, połączenia, które zrealizowało się w jedynej zrozumianej wówczas formie pokrewieństwa.

Fetyszyzm to wiara w nadzwyczajne właściwości przedmiotów nieożywionych, w to, że te ostatnie mogą w jakiś sposób pomóc człowiekowi. Takim przedmiotem, fetyszem, może być pewne narzędzie, drewno, kamień, a później specjalnie wykonany przedmiot kultowy.

Magia – wiara w zdolność człowieka do wpływania w szczególny sposób na innych ludzi, zwierzęta, rośliny, zjawiska naturalne. Nie rozumiejąc prawdziwego związku pewnych faktów i zjawisk, błędnie interpretując zbiegi okoliczności, człowiek prymitywny uważał, że przy pomocy specjalnych słów i czynów może wywołać deszcz lub wiatr, zapewnić sukces polowania lub zbieractwa, pomagania lub krzywdzenia ludzi. W zależności od celu magii podzielono na kilka rodzajów: przemysłowe, ochronne, miłosne, medyczne.

Wraz z rozwojem przekonań i komplikacją kultu wykonanie tego ostatniego wymagało pewnej wiedzy, umiejętności, doświadczenia. Najważniejsze akcje kultowe zaczęli wykonywać starsi lub pewna grupa ludzi – czarownicy, szamani.

Rozwój wiedzy


Wraz z komplikacją działalności produkcyjnej człowieka prymitywnego zwiększała się jego pozytywna wiedza. Wraz z pojawieniem się rolnictwa i hodowli zwierząt zgromadziła się wiedza z zakresu selekcji – sztucznej selekcji najbardziej użytecznych odmian roślin i ras zwierząt.

Rozwój wiedzy matematycznej doprowadził do pojawienia się pierwszych urządzeń liczących – wiązek słomy lub kamyczki, sznurów z węzłami lub sznurków z nawleczonymi na nich muszelkami.

Rozwój wiedzy topograficznej i geograficznej doprowadził do powstania pierwszych map – oznaczeń tras nanoszonych na korę, drewno czy skórę.

Sztuki piękne plemion późnego neolitu i eneolitu były na ogół dość warunkowe: zamiast całości przedstawiono charakterystyczną część tematu. Upowszechnił się trend dekoracyjny, czyli dekorowanie rzeczy codziennego użytku (zwłaszcza ubrań, broni i artykułów gospodarstwa domowego) poprzez artystyczne malowanie, rzeźbienie, haft, aplikacje itp. Tak więc ceramika, która nie była zdobiona we wczesnym neolicie, została ozdobiona falistymi liniami, kołami, trójkątami itp. w późnym neolicie.

Religia


Religia ewoluowała i stała się bardziej skomplikowana. Wraz z gromadzeniem wiedzy o własnej osobowości i otaczającej je naturze, ludzkość prymitywna w mniejszym stopniu identyfikowała się z tą ostatnią i coraz bardziej stawała się świadoma zależności od nieznanych sił dobra i zła. Powstały pojęcia walki między nimi. Ludzie próbowali uspokoić siły zła, dobre siły zaczęto czcić jako stałych obrońców i opiekunów rodziny.

Zmieniło się znaczenie totemizmu, „krewni” i „przodkowie” totemu stali się przedmiotem kultu religijnego.

Równocześnie z rozwojem systemu plemiennego i animizmu narodziła się wiara w pomagające duchy zmarłych przodków rodziny. Totemizm zachował się w pozostałościach (na przykład w nazwach totemów i emblematach), ale nie jako system wierzeń religijnych. Na tej animistycznej podstawie zaczął kształtować się kult przyrody, ucieleśniony w wizerunkach różnych duchów, zwierząt i roślin, sił ziemskich i niebiańskich.

Pojawienie się rolnictwa wiąże się z pojawieniem się kultu roślin uprawnych i sił natury, od których zależał ich wzrost, zwłaszcza Słońca i Ziemi. Słońce uważano za zapładniającą męską zasadę, a Ziemię za zapłodnioną kobietę. Cykliczność życiodajnego wpływu Słońca doprowadziła do powstania w ludzkim wyobrażeniu wiary o nim jako duchu płodności, który umiera i rodzi się z powrotem.

Podobnie jak na poprzednim etapie rozwoju, religia miała znaczenie ideologicznie utrwalała znaczącą rolę ekonomiczną i społeczną kobiet. Rozwinął się macierzyński i rodowy kult gospodyń domowych i opiekunek ogniska domowego. Prawdopodobnie wtedy narodził się kult kobiecych przodków, znany w niektórych bardziej rozwiniętych krajach. Większość duchów natury, a wśród nich przede wszystkim duch Matki Ziemi, działała na podobieństwo kobiet i mieli kobiece imiona.

Kultura w czasach pierwszych cywilizacji


Potrzeba operowania dużą liczbą i rozwój abstrakcyjnych pomysłów doprowadziły do ​​postępu w wiedzy matematycznej. Budowa fortyfikacji, przyczyniła się do rozwoju nie tylko matematyki, ale także mechaniki. A podczas wypraw lądowych i morskich związanych z wojnami obserwacje astronomiczne gromadziły wiedzę z zakresu geografii i kartografii. Wojny stymulowały rozwój medycyny, a zwłaszcza chirurgii: lekarze amputowali uszkodzone organy, wykonywali operacje plastyczne.

Zarodki wiedzy nauk społecznych rozwijały się wolniej. Tutaj, tak jak poprzednio, ściśle związane z religią mitologiczne idee o cudowności wszystkich najważniejszych zjawisk życia gospodarczego, społecznego i ideologicznego. W tym czasie ukształtowały się początki wiedzy prawniczej. Od przekonań religijnych oddzieliły się prawa zwyczajowe. Dobrze ilustruje to przykład prymitywnych (i wczesnych) postępowań sądowych, w których nierealistyczne okoliczności, takie jak „znaki z góry”, często mieli decydujące znaczenie. Aby taki znak się pojawił, zastosowano testy przysięgi, trucizny. Wierzono, że winni umrą, a niewinni pozostaną przy życiu.

Budowa fortyfikacji i tysiącletnich grobowców zapoczątkowała monumentalną architekturę. Oddzielenie rzemiosła od rolnictwa przyczyniło się do rozkwitu sztuki użytkowej. Na potrzeby elity wojskowo-plemiennej stworzono biżuterię, cenną broń, naczynia, eleganckie ubrania.

Od innych specyficznych rodzajów sztuki należy wyróżnić epopeję heroiczną. Sumeryjski epos o Gilgameszu i epicki rozdział Pięcioksięgu „Iliada” oraz „Odyseja”, irlandzkie sagi, „Ramajana”, „Kalevala” – te i wiele innych klasycznych przykładów eposu, które powstały głównie w dobie upadku systemu plemiennego, przyniosły nam wspomnienia o niekończących się wojnach, heroicznych czynach, relacjach społecznych.

Motywy klasowe zaczęły przenikać do ustnej sztuki ludowej. Zachęceni przez wojskową i plemienną elitę śpiewacy i narratorzy gloryfikowali jej szlachetne pochodzenie, militarne wyczyny i bogactwo.

Powstały i rozwinęły się formy religii adekwatne do nowych warunków życia. Przejściu do patriarchatu towarzyszyło ukształtowanie się kultu męskich przodków-patronów. Wraz z rozprzestrzenianiem się rolnictwa i hodowli zwierząt, powstały rolnicze kulty płodności, z ich erotycznymi obrzędami i ofiarami z ludzi, powszechnie znanymi obrazami umierających i wskrzeszających duchów. Stąd do pewnego stopnia wywodzi się starożytny egipski Ozyrys, fenicki Adonis, grecki Dionizos i wreszcie Jezus.

Wraz ze wzmocnieniem organizacji plemiennej i zawiązaniem sojuszy plemion, ustanowiono kult patronów plemiennych, przywódców plemiennych. Niektórzy przywódcy pozostawali obiektami kultu nawet po swojej śmierci: wierzono, że stali się wpływowymi duchami, które pomagały swoim współplemieńcom.

Rozpoczął się podział  pracy fizycznej i umysłowej. Tacy profesjonaliści stali się przede wszystkim przywódcami, kapłanami, dowódcami wojskowymi, potem – śpiewakami, narratorami, reżyserami teatralnych przedstawień mitologicznych, uzdrowicielami, znawcami obyczajów. Przydział pracy zawodowej i umysłowej znacząco przyczynił się do rozwoju i wzbogacenia kultury duchowej.

Kulminacją rozwoju duchowej kultury pierwotnego społeczeństwa było stworzenie uporządkowanego pisarstwa.

Dokonano tego poprzez stopniowe przekształcenie litery piktograficznej, która przekazuje jedynie ogólną treść przekazów, w literę, składającą się z systemu hieroglifów, w której precyzyjnie ustalone znaki oznaczały poszczególne słowa lub sylaby. Było to najstarsze pismo hieroglificzne Sumerów, Egipcjan, Chińczyków, Majów i innych.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *