Europa po kongresie wiedeńskim (Koncert mocarstw). Reakcja i rewolucja

Europa po kongresie wiedeńskim

Po klęsce Napoleona władcy europejscy przystąpili do przywrócenia starego porządku. Taki był cel wielkich mocarstw – Wielkiej Brytanii, Austrii, Prus i Rosji – kiedy spotkały się na kongresie wiedeńskim we wrześniu 1814 roku, aby zaaranżować ostateczne porozumienie pokojowe. Na czele kongresu stał austriacki minister spraw zagranicznych książę Klemens von Metternich.

Metternich twierdził, że w Wiedniu kierował się zasadą legalności. Oznaczało to, że prawowici monarchowie z rodzin królewskich, które rządziły przed Napoleonem, zostaną przywróceni na swoje pozycje władzy w celu utrzymania pokoju i stabilności w Europie. Dokonano tego już we Francji podczas restauracji monarchii Burbonów. Jednak zasada legalności została w dużej mierze zignorowana w innych miejscach.

Na kongresie wiedeńskim poruszono praktyczne względy władzy. Wielkie mocarstwa przearanżowały terytoria w Europie, wierząc, że stworzy nową równowagę sił. Mocarstwa w Wiedniu chciały powstrzymać jakiekolwiek państwo od dominacji w Europie. Oznaczało to zrównoważenie sił politycznych i wojskowych, które gwarantowały niezależność wielkich mocarstw. Aby zrównoważyć zdobycze terytorialne Rosji, na przykład nowe terytoria przekazano Prusom i Austrii.

Konserwatywny porządek i Koncert mocarstw


Ustalenia wypracowane na kongresie wiedeńskim były zwycięstwem władców, którzy chcieli powstrzymać siły zmiany wyzwolone przez rewolucję francuską. Ci władcy, podobnie jak Metternich, wierzyli w filozofię polityczną zwaną konserwatyzmem.

Konserwatyzm opiera się na tradycji i stabilności społecznej. Większość konserwatystów w tamtych czasach opowiadała się za posłuszeństwem władzy politycznej i wierzyła, że ​​zorganizowana religia ma kluczowe znaczenie dla porządku w społeczeństwie. Konserwatyści nienawidzili rewolucji i nie chcieli akceptować żądań ludzi, którzy chcieli albo praw człowieka, albo reprezentatywnych rządów.

Aby utrzymać nowy układ sił, Wielka Brytania, Rosja, Prusy i Austria (a później Francja) zgodziły się czasami spotykać na konferencjach w celu podjęcia kroków, które miałyby utrzymać pokój w Europie. Spotkania te nazwano Koncertem mocarstw.

Ostatecznie wielkie mocarstwa przyjęły zasadę interwencji. Zgodnie z tą zasadą wielkie mocarstwa miały prawo wysyłać armie do krajów, w których doszło do rewolucji, w celu przywrócenia na trony prawowitych monarchów. Wielka Brytania odmówiła przyjęcia tej zasady, argumentując, że wielkie mocarstwa nie powinny ingerować w wewnętrzne sprawy innych państw. Austria, Prusy, Rosja i Francja użyły jednak sił zbrojnych do stłumienia rewolucji w Hiszpanii i we Włoszech, a także do przywrócenia monarchów na trony.

Klemens von Metternich 1773-1859

W pierwszej połowie XIX wieku nie było większego symbolu konserwatyzmu niż książę Klemens von Metternich. Urodzony w Nadrenii w Niemczech, uciekł do Austrii w 1794 roku. W 1809 roku został austriackim ministrem spraw zagranicznych.

Doświadczony dyplomata Metternich był zarozumiały i pewny siebie. W swoich wspomnieniach z 1819 roku opisał siebie: „Zawsze jestem ponad i poza zajęciami większości ludzi publicznych; zajmuję się obszarem znacznie większym, niż oni mogą zobaczyć. Nie mogę powstrzymać się od mówienia dwadzieścia razy dziennie: „Mam rację, a oni się mylą” Kiedy wybuchła rewolucja w 1848 r., Metternich uciekł do Anglii.

Siły zmiany


W latach 1815-1830 konserwatywne rządy w całej Europie pracowały nad zachowaniem starego porządku. Jednak działały też potężne siły zmiany – znane jako liberalizm i nacjonalizm.

Liberalizm


Liberalizm, filozofia polityczna oparta głównie na zasadach Oświecenia, utrzymywała, że ​​ludzie powinni być jak najbardziej wolni od rządowych ograniczeń.

Liberałowie mieli wspólny zestaw przekonań politycznych. Najważniejszym z nich była ochrona wolności obywatelskich, czyli podstawowych praw wszystkich ludzi. Te swobody obywatelskie obejmowały równość wobec prawa oraz wolność zgromadzeń, słowa i prasy. Liberałowie uważali, że wszystkie te wolności powinny być zagwarantowane pisemnym dokumentem, takim jak amerykańska Karta Praw.

Większość liberałów chciała tolerancji religijnej dla wszystkich, a także oddzielenia kościoła od państwa. Liberałowie domagali się także prawa do pokojowego sprzeciwu wobec rządu. Uważali, że prawa powinny być ustanawiane przez zgromadzenie przedstawicielskie (ustawodawcę) wybierane przez uprawnionych wyborców.

Dlatego wielu liberałów opowiadało się za rządem rządzonym przez konstytucję, na przykład w monarchii konstytucyjnej, w której król jest regulowany konstytucją. Uważali, że spisane konstytucje zagwarantują prawa, które chcieli zachować.

Liberałowie nie wierzyli jednak w demokrację, w której każdy miałby prawo głosu. Uważali, że prawo do głosowania i piastowania urzędu powinno przysługiwać tylko osobom posiadającym majątek. Liberalizm był więc przywiązany do ludzi z klasy średniej, zwłaszcza z przemysłowej klasy średniej, którzy chcieli dla siebie prawa do głosowania, aby mogli dzielić się władzą z klasami ziemiańskimi. Liberałowie obawiali się rządów tłumu i nie chcieli pozwolić, aby niższe klasy miały tę władzę.

Nacjonalizm


Nacjonalizm był jeszcze potężniejszą siłą przemian w XIX wieku niż liberalizm. Nacjonalizm wyrósł ze świadomości ludzi, że są częścią społeczności o wspólnych instytucjach, tradycjach, języku i zwyczajach. Ta społeczność nazywa się narodem. Według nacjonalistów, ludzie zawdzięczają swoją główną lojalność polityczną narodowi, a nie dynastii, państwu-miastu czy innej jednostce politycznej.

Nacjonalizm stał się popularną siłą przemian dopiero po rewolucji francuskiej. Od tego czasu nacjonaliści zaczęli wierzyć, że każda narodowość powinna mieć swój własny rząd. Dlatego Niemcy, podzieleni na wiele księstw, chcieli jedności narodowej w niemieckim państwie z jednym rządem centralnym. Wiele narodów, którzy nie mieli własnych państw, takie jak Węgrzy, Czesi, Ukraińcy  chcieli mieć prawo do ustanawiania własnych rządów, a nie podlegania cesarzowi austriackiemu lub ruskiemu.

Nacjonalizm był więc zagrożeniem dla istniejącego porządku politycznego. Na przykład zjednoczone Niemcy zachwiały układ sił ustanowiony na kongresie wiedeńskim w 1815 r. Jednocześnie niezależni państwa, na przykład polskie lub węgierskie, oznaczałoby rozpad Cesarstwa Rosyjskiego czy Austriackiego. Konserwatyści obawiali się takiej zmiany i dlatego usilnie starali się stłumić nacjonalizm.

W pierwszej połowie XIX wieku nacjonalizm znalazł silnego sojusznika w liberalizmie. Większość liberałów uważała, że ​​wolność jest możliwa tylko u ludzi, którzy rządzą sobą. Każda grupa ludzi powinna mieć swoje własne państwo: żadne państwo nie powinno próbować zdominować innego państwa. Skojarzenie z liberalizmem oznaczało, że nacjonalizm miał szerszy zakres.

Rewolucyjne wybuchy


Od 1830 r. liberalizm i nacjonalizm zaczęły przebijać się przez konserwatywną dominację w Europie. We Francji liberałowie obalili burbońskiego monarchę Karola X w 1830 roku i ustanowili monarchię konstytucyjną. Poparcie polityczne dla nowego monarchy, Ludwika Filipa, kuzyna Karola X, pochodziło z wyższej klasy średniej.

Nacjonalizm był główną siłą w trzech innych rewolucjach w tym samym roku. Belgia, która została przyłączona do byłej Republiki Holenderskiej w 1815 roku, zbuntowała się i utworzyła niezależne państwo. Rewolucje w Polsce i we Włoszech były mniej udane. Siły rosyjskie stłumiły próbę wyzwolenia się Polaków spod obcej dominacji. Wojska austriackie wkroczyły do ​​Włoch i stłumiły bunty.

Rewolucje europejskie, 1815-1849

Rewolucje 1848 r.


Pomimo sukcesów liberalnych i nacjonalistycznych we Francji i Belgii, konserwatywny porządek nadal dominował w Europie w miarę zbliżania się połowy XIX wieku. Jednak siły liberalizmu i nacjonalizmu nadal rosły. Te siły przemian ponownie wybuchły podczas rewolucji 1848 roku.

Kolejna rewolucja francuska


Rewolucja we Francji znów była iskrą rewolucji w innych krajach. Poważne problemy gospodarcze, które zaczęły się w 1846 r., przyniosły we Francji niewypowiedziane trudności dla niższej klasy średniej, robotników i chłopów. Jednocześnie przedstawiciele klasy średniej domagali się prawa do głosowania. Rząd odmówił wprowadzenia zmian, a sprzeciw narastał.

Monarchia została ostatecznie obalona w 1848 r. Grupa umiarkowanych i radykalnych republikanów utworzyła tymczasowy rząd. Republikanie to ludzie, którzy chcieli, aby Francja była republiką – rządem, w którym wybierani są przywódcy.

Rząd tymczasowy wezwał do wyborów przedstawicieli do Zgromadzenia Prawodawczego, które sporządziłoby nową konstytucję. Wybory miały być powszechne – to znaczy wszyscy dorośli mężczyźni mogli głosować.

Rząd tymczasowy zorganizował również krajowe warsztaty, aby zapewnić pracę bezrobotnym. Od marca do czerwca liczba bezrobotnych zapisanych na warsztaty krajowe wzrosła z około 66 000 do prawie 120 000. To opróżniło skarbiec i przestraszyło umiarkowanych, którzy zareagowali zamykając warsztaty 21 czerwca.

Robotnicy odmówili przyjęcia tej decyzji i wyszli na ulice. W ciągu czterech dni zaciekłych i krwawych walk siły rządowe stłumiły powstanie klasy robotniczej. Tysiące zginęło, a kolejne tysiące wysłano do francuskiej kolonii więziennej Algierii w północnej Afryce.

Nowa konstytucja, ratyfikowana 4 listopada 1848 r., ustanowiła republikę zwaną Drugą Republiką. Druga Republika miała jeden organ ustawodawczy wybierany w powszechnych wyborach dla mężczyzn. Prezydent, również wybierany w powszechnych wyborach męskich, służył przez cztery lata. W wyborach prezydenckich, które odbyły się w grudniu 1848 r., zwycięstwo odniósł Karol Ludwik Napoleon Bonaparte (zwany Ludwikiem Napoleonem), bratanek słynnego francuskiego władcy.

Kłopoty w Niemczech


Wieści o rewolucji 1848 roku we Francji doprowadziły do ​​wstrząsów w innych częściach Europy. Kongres Wiedeński w 1815 r. uznał istnienie 38 niezależnych państw niemieckich (zwanych Konfederacją Niemiecką). Spośród nich Austria i Prusy były dwoma wielkimi mocarstwami. Pozostałe państwa różniły się wielkością.

W 1848 r. wołanie o zmianę skłoniło wielu niemieckich władców do obiecania konstytucji, bezpłatnej prasy i procesów przysięgłych. Niemiecki parlament, zwany Zgromadzeniem Frankfurckim, miał spełnić liberalne i nacjonalistyczne marzenie – przygotować konstytucje dla nowych zjednoczonych Niemiec. Deputowani do parlamentu zostali wybrani w powszechnych wyborach męskich.

Ostatecznie jednak Zgromadzeniu Frankfurckiemu nie udało się osiągnąć swojego celu. Posłowie przygotowali konstytucję, ale nie mieli rzeczywistych środków, aby zmusić niemieckich władców do jej przyjęcia. Nie doszło do zjednoczenia Niemiec.

Rewolucje w Europie Środkowej


Cesarstwo austriackie też miało swoje problemy. Imperium było państwem wielonarodowym – zbiorem różnych ludów, w tym Niemców, Czechów, Madziarów (Węgrów), Słowaków, Rumunów, Słoweńców, Polaków, Chorwatów, Serbów i Włochów. Jedynie cesarz Habsburgów zapewnił wspólną więź. Niemcy, choć tylko jedna czwarta populacji, odegrali wiodącą rolę w rządzeniu Cesarstwem Austriackim.

W marcu 1848 r. demonstracje w głównych miastach doprowadziły do ​​dymisji austriackiego ministra spraw zagranicznych Metternicha. W Wiedniu siły rewolucyjne przejęły kontrolę nad stolicą i zażądały liberalnej konstytucji. Aby uspokoić rewolucjonistów, rząd przyznał Węgrom własną władzę ustawodawczą. W Czechach Czesi domagali się własnego rządu.

Austriaccy urzędnicy poszli na ustępstwa, aby uspokoić rewolucjonistów, ale zamierzali przywrócić kontrolę nad imperium. W czerwcu 1848 roku austriackie siły zbrojne stłumiły czeskich rebeliantów w Pradze. Do końca października buntownicy w Wiedniu również zostali pokonani. Przy pomocy 140-tysięcznej armii rosyjskiej rewolucjoniści węgierscy zostali ostatecznie pokonani w 1849 r. Rewolucje w Cesarstwie Austriackim zakończyły się niepowodzeniem.

Bunty w państwach włoskich


Kongres Wiedeński utworzył we Włoszech dziewięć państw, w tym Królestwo Piemontu na północy; Królestwo Obojga Sycylii (Neapol i Sycylia); Państwa Kościelne; kilka małych państw; oraz północne prowincje Lombardii i Wenecji, które były teraz częścią Cesarstwa Austriackiego.

W 1848 r. wybuchł bunt przeciwko Austriakom w Lombardii i Wenecji. Rewolucjoniści w innych państwach włoskich również chwycili za broń i starali się stworzyć liberalne konstytucje i zjednoczone Włochy. Jednak do 1849 roku Austriacy odzyskali pełną kontrolę nad Lombardią i Wenecją. Stary porządek panował także w pozostałej części Włoch.

W całej Europie w 1848 r. powszechne bunty zapoczątkowały wstrząsy, które doprowadziły do ​​powstania liberalnych konstytucji i liberalnych rządów. Jednak umiarkowani liberałowie i bardziej radykalni rewolucjoniści wkrótce zostali podzieleni co do swoich celów, tak więc konserwatywne rządy zostały przywrócone. Jednak nawet po przywróceniu konserwatywnych rządów siły nacjonalizmu i liberalizmu nadal wywierały wpływ na wydarzenia polityczne.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *