Izyda jest największą boginią religii starożytnego Egiptu, uosobieniem kobiecości i macierzyństwa.

Siostra i żona Ozyrysa, Izyda, podobnie jak on, była córką bogini nieba Nut i boga ziemi Geba. Najsłynniejszy mit o Izydzie opowiada o tym, jak po zdradzieckim zamordowaniu Ozyrysa przez zazdrosnego brata Seta, po długich tułaczkach znalazła rozrzucone przez zabójcę kawałki ciała męża i połączyła je, tworząc pierwszą mumię. W Egipcie wierzono, że powódź Nilu to łzy, które Izyda wylewa po zmarłym małżonku. Za pomocą magicznego zaklęcia, zamieniając się w samicę sępa i rozkładając skrzydła nad mumią męża, zaszła w ciążę z ciałem martwego Ozyrysa. Izyda urodziła syna Horusa, którego musiała ukrywać przed Setem w bagiennych trzcinach delty Nilu. Jako dorosły bóg Horus zemścił się na niszczycielu swojego ojca.

Ten mit podkreśla w Izydzie kobiecą miłość i wierność. Inne legendy podkreślają jej mądrość i magiczną moc. Według legendy Izyda zdobyła dla siebie podstawową zasadę wiedzy magicznej: poznała prawdziwe imię ojca bogów – Słońca-Ra. Ze śliny samego Ra Izyda stworzyła węża, który go ugryzł. Cierpiący na truciznę Ra w zamian za uzdrowienie wyjawił Izydzie swoje sekretne imię, z pomocą którego można rzucać dowolne zaklęcia i ujarzmiać wszystkie tajemnicze siły świata. Dzięki temu Izyda zasłynęła jako matka różnorodnej wiedzy, wynalazczyni lekarstw itp. Swoje magiczne zdolności przekazała swojemu synowi Horusowi.

Horus, który odebrał Setowi panowanie nad Egiptem, był później czczony jako boski patron władzy królewskiej. W rezultacie matkę Horusa, Izydę, zaczęto czcić jako „Matkę Faraonów”. Często przedstawiano ją jako karmiącą piersią królów. Tron królewski stał się jej tradycyjnym nakryciem głowy.

Kult Izydy był w Egipcie równie rozpowszechniony jak kult Ozyrysa. Cechy i czyny niektórych innych bogiń, przede wszystkim Hathor, zaczęto przenoszą na nią. Królewski tron ​​​​na głowie obrazów Izydy często zaczęto zastępować symbolem Hathor – dyskiem słonecznym otoczonym krowimi rogami.

Największa świątynia Izydy znajdowała się na wyspie File (niedaleko Asuanu), na samym południu Egiptu. Ta wyspa była uważana za miejsce pochówku Ozyrysa. Inne główne świątynie znajdowały się w Koptos, Abydos i Denderze (gdzie według mitów Izyda urodziła się jako córka bogini Nut). Z Izydą związany jest specjalny symbol-amulet – tet, nieco przypominający ankh. Egipcjanie uważali gwiazdę Sopted (Syriusz, z którego powstaniem rozpoczynał się wylew Nilu) i gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy za niebiańskie wcielenia tej bogini.

Ruiny świątyni Izydy na wyspie Philae

Ze względu na swoje niezwykłe znaczenie kult Izydy rozprzestrzenił się z Egiptu na cały starożytny świat śródziemnomorski. W epoce hellenistycznej porównywano z nią fenicką Astarte i grecką Demeter. Potem zaczęła być czczona w innych krajach i pod własnym imieniem. Izyda miała wiele świątyń w Helladzie i we Włoszech. Kult Izydy przybrał tu tajemnicze, zmysłowe, czasem niemoralne formy. Cesarze Kaligula, Wespazjan i Tytus okazywali mu szacunek. Cesarz Domicjan był nawet uważany za kapłana Izydy. Jednak inni monarchowie utrudniali, a nawet całkowicie zakazywali jej kultu. W niektórych interpretacjach kult Izydy nabierał cech głęboko filozoficznych, wyraźnie monoteistycznych i panteistycznych. Z tej pozycji religię bogini opisuje słynna powieść Apulejusza Złoty osioł.

Od imienia Izydy pochodzi współczesne imię Isidor (a). Oznacza „dar Izydy”.

Podziel się z kolegami