Hieronim – uczony (ok. 347-ok. 419 n.e.)


Hieronim był badaczem pism świętych, tłumaczem, ascetą, doradcą duchowym, ojcem kościoła i doktorem Kościoła. Hieronim urodził się jako Euzebiusz Hieronymus w zamożnej rodzinie chrześcijańskiej w Stridon w Dalmacji. W wieku 12 lat został wysłany do Rzymu, aby studiować sztuki wyzwolone pod kierunkiem słynnego gramatyka Aeliusa Donatusa. Po około sześciu latach nauki, około roku 366 n.e., Hieronim został ochrzczony w wieku 19 lat. W dwudziestym roku życia Hieronim kontynuował naukę w Treves (Trier, Niemcy), gdzie został wprowadzony do monastycyzmu. Stąd udał się około 370 roku do Akwilei, gdzie dołączył do grupy ascetów, w tym Rufinusa i Chromacjusza, pod wodzą biskupa Waleriana. Kilka lat później Hieronim wyruszył na Wschód, przebywając najpierw w Antiochii, gdzie opanował grekę i rozpoczął studium Biblii. Przez kilka lat (ok. 375-377) żył jako pustelnik w pustynnym regionie Chalcis w Syrii, gdzie również rozpoczął naukę hebrajskiego. Po powrocie do Antiochii Hieronim został wyświęcony na kapłana (bez jurysdykcji duszpasterskiej) przez biskupa Paulina w 379 roku i został wprowadzony do interpretacji biblijnej poprzez wykłady Apolinarego z Laodycei.

Hieronim udał się z biskupem Paulinusem na II Sobór Ekumeniczny w Konstantynopolu w 381, gdzie spotkał teologów kapadockich: Grzegorza z Nazjanzu i Grzegorza z Nyssy. Następnie towarzyszył Paulinusowi do Rzymu, gdzie od 382 do 385 r. pełnił funkcję sekretarza papieża Damazy i został doradcą duchowym grupy rzymskich szlachcianek, w tym Pauli i jej córki Eustochium. W tym okresie Hieronim przetłumaczył greckie teksty patrystyczne i rozpoczął pracę nad nowym łacińskim przekładem Biblii. Po śmierci Damazy w grudniu 384 r. i wyborze Syrycjusza na biskupa Rzymu Hieronim wraz z Paulą i innymi wyruszył na Wschód. Ostatecznie osiedlili się w Betlejem w 386 roku, gdzie założyli podwójny klasztor mężczyzn i kobiet. Hieronim spędził tu resztę swojego życia, poświęcając się studiowaniu pism świętych, tłumaczeniu i pisaniu.

Obszerne pisma Hieronima dzielą się na cztery szerokie kategorie, a mianowicie na przekłady i studia biblijne, traktaty polemiczne, dzieła historyczne i listy. Przekłady i studia biblijne stanowią najważniejsze i najbardziej wpływowe pisma Hieronima. Znany jest przede wszystkim z nowego łacińskiego przekładu Biblii, Wulgaty, która w średniowieczu stała się tekstem akceptowanym na łacińskim Zachodzie. Prace Hieronima nad Wulgatą rozpoczęły się, na prośbę papieża Damaziego, poprawioną wersją Ewangelii, opartą na tekstach starołacińskich i greckich. Rozpoczął pracę nad Starym Testamentem od zrewidowania starej łaciny w oparciu o Septuagintę (czyli greckie tłumaczenie Starego Testamentu sporządzone przez żydowskich uczonych i używane we wczesnym Kościele).

Jednak coraz większa znajomość oryginalnego hebrajskiego sprawiła, że ​​zaczął wątpić w prawdziwość Septuaginty i przekonał go o konieczności oparcia swojego nowego tłumaczenia całkowicie na tym, co nazwał veritas Hebraica, czyli „prawdą hebrajską”. Chociaż sam Hieronim nie był w stanie stworzyć nowego tłumaczenia każdej księgi biblijnej, jego współpracownicy i inni uczeni po nim ukończyli ten ogromny projekt. Oprócz tłumaczenia Hieronim interesował się także interpretacją Biblii. W tym duchu pisał komentarze do wielu ksiąg biblijnych (w tym do wszystkich mniejszych i większych proroków) oraz skomponował i wygłosił serię homilii dla wspólnoty zakonnej w Betlejem (opartych głównie na Psalmach i Ewangeliach).

Traktaty polemiczne stanowią drugą główną kategorię pism Hieronima. Dzieła te, często pełne gorzkich i obraźliwych inwektyw, miały na celu albo walkę z różnymi herezjami, albo obronę przed zarzutem herezji. Praca Hieronima w tej dziedzinie wyrosła z jednej strony z jego głębokiej wiary w Kościół katolicki i jego apostolski autorytet, z drugiej zaś z jego mocnego przekonania, że ​​herezja niszczy jedność chrześcijan. W traktatach Hieronim bronił wiecznego dziewictwa Maryi, dziewiczego narodzenia Jezusa (Chrystusa) z Nazaretu, wyższości celibatu nad małżeństwem, modlitwy do świętych, nabożeństwa do relikwii męczenników i świętych, grzech pierworodny i konieczność chrztu niemowląt.

Trzecią kategorią pism Hieronima są dzieła historyczne. Hieronim przetłumaczył lub napisał kilka traktatów historycznych związanych z jego studium tekstu biblijnego. Najpierw około 380 roku przetłumaczył Kronikę Euzebiusza z Cezarei, uzupełniając jej treść i przenosząc ją do swoich czasów. Około dziesięć lat później Hieronim przetłumaczył i poprawił Onomasticon Euzebiusza, spis biblijnych miejsc, i stworzył słownik biblijnych imion własnych. Około 392 Hieronim napisał swoją pracę o sławnych ludziach, historyczny przegląd życia i pism 135 autorów od św. Piotra do niego samego. Hieronim napisał także Księgę pytań hebrajskich (językową, historyczną i geograficzną dyskusję na temat Genesis) oraz kilka „żywotów” ascetów.

W końcu Hieronim napisał ponad 150 listów, które odnosiły się do interpretacji monastycyzmu, duchowieństwa, dziewic, wdów i jego testów tłumaczeń. W korespondencji z Augustynem między 394 a 419 o pracy duchowej energicznie omawiali Septuagintę i tłumaczenie jej przez Hieronima.

Jego poglądy na życie monastyczne, celibat, Maryję i świętych stały się centralnym źródłem pobożności katolickiej. Ze względu na elegancką łacinę, silne inwektywy i rozległą wiedzę Hieronim stał się ulubieńcem renesansowych uczonych. W 1516 Erasmus opublikował pierwszą biografię krytyczną Hieronima wraz z jego edycją dzieł Hieronima. Od VIII wieku uważany jest za Doktora Kościoła, Sobór Trydencki (XVI w.) określił Hieronima jako „największego doktora w wyjaśnieniu Pisma Świętego”. Jego święto obchodzone jest 30 września.

Podziel się z kolegami