Leon Wielki – papież i teolog (ok. 400-461 n.e.)


Leon I, wybrany na papieża w 440 r. n.e., jest jednym z dwóch papieży, którzy zasłużyli na przydomek „wielki”, drugim jest Grzegorz Wielki. Niewiele wiadomo o jego wczesnym życiu. Po raz pierwszy pojawia się z pewnością w zapisach historycznych jako piastujący ważną pozycję archidiakona za papieża Celestyna (422-432). Kiedy w latach 429-431 wybuchł spór między Cyrylem Aleksandryjskim a Nestoriuszem, to właśnie Leon w imieniu papieża Celestyna zwerbował Jana Kasjana do pisania przeciwko błędom Nestoriusza. Kasjan z kolei później uhonorował Leona, nazywając go „ozdobą kościoła rzymskiego i służby Bożej”. Mamy również własne świadectwo Leona, że ​​Cyryl Aleksandryjski napisał do niego w 431, aby uzyskać jego poparcie w kontrowersji dotyczącej próby Juwenalisa promowania patriarchatu Jerozolimy. Za papieża Sykstusa III (432-440) Leon kontynuował swoją służbę jako archidiakon, wspierając papieża w jego wysiłkach przeciwko Pelagianinowi Julianowi z Eclanum. Podczas pobytu w Galii na misji dyplomatycznej w 440, Leon dowiedział się, że został wybrany na następcę Sykstusa III i wrócił do Rzymu na koronację. Miał bardzo silne przekonanie, że każdy papież był bezpośrednim następcą Piotra – i działał jako Piotr dla dobra Kościoła. To głębokie przekonanie o własnej roli Piotra dla Kościoła oznaczało wszystko, co robił przez 21 lat swojego panowania.

Leonowi można przypisać trzy główne osiągnięcia. Po pierwsze był skutecznym nauczycielem wiary chrześcijańskiej. Krótkie homilie Leona (w sumie 96) ujawniają zarówno jego umiejętności oratorskie, jak i jego wnikliwość teologiczną. Nie był teologiem spekulatywnym jak Augustyn z Hippony, ale miał niezwykłą zdolność do elokwentnej syntezy zasadniczych elementów wiary chrześcijańskiej. Jego homilie wygłaszane są głównie w święta roku kościelnego i splatają razem głębokie prawdy chrześcijańskiej doktryny z praktycznym ukierunkowaniem na codzienne życie chrześcijańskie. Lew również dźwigał szczególny ciężar dla biednych; jego przepowiadanie naznaczone jest konsekwentną prośbą o jałmużnę i dzieła miłosierdzia.

Drugim godnym uwagi osiągnięciem Leona jest działania administracyjne na rzecz zachodniego Kościoła łacińskiego. Jego listy pokazują, jak aktywny był w rozwiązywaniu sporów, mianowaniu biskupów i oferowaniu mądrości duszpasterskiej w wielu kryzysach swoich czasów. Być może jego najsłynniejsza interwencja miała miejsce w 452 r., kiedy podróżował z Rzymu do Mantui, by stawić czoła Hunowi Attyli, który pustoszył całe północne Włochy. W jakiś sposób Leon przekonał Attylę, by zaprzestał zbliżania się do Rzymu i wycofał się. Kilka lat później, w 455, skonfrontował się z przywódcą Wandalów, Gajzerykiem, poza murami Rzymu i przekonał go, by ograniczył niszczenie miasta.

Leon jest jednak najbardziej znany z roli, jaką odegrał w kształtowaniu doktryny Chrystusa. Był kluczowym graczem w tak zwanej kontrowersji chrystologicznej V wieku. W środku debaty w 448 między Flawianem a mnichem Eutychesem Leon napisał list doktrynalny (znany jako jego Księga) o dwóch naturach Chrystusa. Początkowo odrzucona, Księga Leona odegrała kluczową rolę na Soborze Chalcedońskim w 451 roku. Leonowi słusznie przypisuje się pomoc w ukuciu doktryny Wcielenia zarówno dla zachodniego Kościoła łacińskiego, jak i wschodniego Kościoła greckiego. Zmarł w 461 roku. Ze względu na swoje liczne osiągnięcia – teologiczne, duszpasterskie i społeczne – zasłużył na przydomek „wielki” i został ogłoszony Doktorem Kościoła Zachodniego przez papieża Benedykta XIV w 1754 roku.

Podziel się z kolegami