Wolne Miasto Gdańsk


Okres międzywojenny obfitował w różnorakie zmiany terytorialno-prawne. Wtedy też, na mocy decyzji Ligi Narodów powstało Wolne Miasto Gdańsk.

Wolne Miasto powstało 15 listopada 1920 roku, jako jedno z ustaleń traktatu pokojowego, który zakończył I Wojnę Światową.  Temat Gdańska poruszały artykuły od 100 do 108 Traktatu Wersalskiego, artykuł setny na przykład mówił o przyszłych granicach miasta, a 105 ustanawiał obywatelstwo dla osób zamieszkujących Gdańsk. Powierzchnia miasta miała wynosić ok. 1893 kilometry kwadratowe, a jego ludność niemal 410 tysięcy mieszkańców. Początkowo bardzo dużą grupę bo około 92% stanowili Niemcy, dopiero później proporcje zaczęły się wyrównywać. Miasto posiadało własny herb, hymn czy parlament, zwany Volkstag stanowiący tamtejszy organ władzy ustawodawczej. Władza ta jednak była dosyć ograniczona, z jednej strony na rzecz komisarza Ligi Narodów, z drugiej zaś przedstawiciela Polski.

9 listopada 1920 roku została podpisana konwencja między Polską a Niemcami, zwana Konwencją Paryską, na mocy której polityką zagraniczną Miasta, ochroną interesów jego obywateli i kontrolą zawieranych umów miała zająć się Polska. Dodatkowo terytorium miasta stało się prawnie częścią polskiego obszaru celnego. Stąd też Polska miała bezpośrednie prawo do eksportu i importu towarów przez port Gdański, co było wiele razy bojkotowane przez ludność niemiecką. Polacy na terenie Wolnego Miasta nie mieli zbyt łatwego życia, przy o wiele liczniejszej ludności pochodzenia germańskiego. Utworzono co prawda między innymi szkoły mniejszościowe dla Polaków, jednak były one utrzymane w bardzo złym stanie.

Wolne Miasto Gdańsk było też w samym centrum konfliktu z III Rzeszą niemiecką, traktującego o słynnej eksterytorialnej autostradzie. Kiedy Niemcy dokonali napaści na Polskę 1 września 1939 roku zajęli też Gdańsk i rozpoczęli likwidację wszelkich Polskich instytucji na tym terenie. Dodatkowo obywatele Polski byli aresztowani i często na mocy fikcyjnych procesów masowo rozstrzeliwani. 30 marca 1945 roku na mocy dekretu cały teren Wolnego Miasta Gdańska został przyłączony do województwa gdańskiego.   

Podziel się z kolegami