Około 4500 roku p.n.e. neolityczne społeczeństwa skupione na brzegach chińskiej Żółtej Rzeki dały początek serii coraz bardziej wyrafinowanych kultur, a następnie powstały pierwsze prawdziwe miasta. Pierwsze scentralizowane państwo Chin powstało pod panowaniem dynastii Shang (XVIII-XI w. p.n.e.). Bogata kultura Shangów w wytwarzaniu dzieł sztuki i artefaktów, szczególnie przy użyciu brązu, znajduje odzwierciedlenie w artystycznych tradycjach kolejnych chińskich dynastii.

W późnych neolitycznych Chinach narodziły się kultury wiejskie o pewnym stopniu złożoności. Kultura Yangshao pojawiła się wzdłuż brzegów Żółtej Rzeki w środkowych Chinach i do tej pory odkryto ponad tysiąc miejsc. Badania przeprowadzone w jednym z najbardziej znanych miejsc, Banpo, pokazują, że ludzie z Yangshao uprawiali proso, używali narzędzi z polerowanego kamienia oraz nosili konopie i prawdopodobnie jedwab. Produkowali garnki z czerwonej gliny, często ozdobione spiralnymi wzorami, a niektóre pochówki znalezione w wiosce wykazują dowody wiary w związek ze światem duchów. W Longshan w prowincji Shandong, w dolnym biegu Żółtej Rzeki, inna kultura stworzyła szlachetniejszą czarną ceramikę (część robiona na kole garncarskim) i kamienne topory. Kultura ta rozprzestrzeniła się daleko wzdłuż brzegów środkowej i dolnej Jangcy na południu.

W 1959 r. archeolodzy odkryli kulturę Erlitou w dolinie Żółtej Rzeki w prowincji Henan, odkopując przypominające pałac budynek, domy, grobowce i artefakty z brązu – najstarsze znalezione dotąd w Chinach. Nowsze znaleziska archeologiczne ujawniły różnorodność kultur późnego neolitu poza doliną Żółtej Rzeki, takich jak Majiabang wzdłuż Jangcy w prowincji Jiangsu i kultura Dapenkeng w południowych Chinach.

Chronologia:

Dynastia Shang

 CHINY WSCHODNIE 1750-1027 P.N.E.


Shang, zgodnie z tradycją, druga z chińskich dynastii, rządziła większością północnych i środkowych Chin od około 1750 roku p.n.e.. Mieli kilka stolic, z których ostatnia została odkryta w Anyang nad brzegiem Huan w latach dwudziestych XX wieku. Tutaj archeolodzy odkopali pozostałości wielkiego ceremonialnego i administracyjnego centrum późnego państwa Shang.

Około 1650 roku p.n.e. została założona w stolica Zhengzhou, gdzie masywny mur obronny, długi na około 6,4 km, otaczał dużą osadę z budynkami zbudowanymi z wytłoczonej ziemi.

Kultura Shang


Najbardziej cenionymi znaleziskami archeologicznymi z okresu Shang są przedmioty z brązu, wykonane głównie do celów ceremonialnych. Wiele naczyń znalezionych w Zhengzhou i Anyang służyło do rytuałów, prawdopodobnie do przygotowywania mięs ofiarnych lub podgrzewania wina. Ewoluowały wysoko stylizowane formy pojemników z brązu, które były produkowane przez wiele stuleci. Shang kontynuował również produkcję dysków jadeitowych, która rozpoczęła się w czasach neolitu. Dokładna funkcja dysków, zdobionych ozdobną rzeźbą, pozostaje tajemnicą, ale mogły służyć w celach religijnych, często były pogrzebane razem ze zmarłymi. W grobowcach Shangów znaleziono dużą liczbę „kości wyroczni”, kości ramion bydła, które były używane do przepowiadania przyszłości. Inskrypcje na kościach wyroczni są najwcześniejszym dowodem chińskiego pisma.

Dynastia Shang dobiegła końca około 1050 roku p.n.e., gdy na zachodzie terytorium Shang wybuchła rewolta prowadzona przez Zhou.  Zhou, którzy rozszerzyli swoje wpływy na obecne prowincje Shaanxi i Gansu, ostatecznie pokonali cesarza Shangów i stali się dominującą siłą.

Walczące państwa

CHINY 475-221 P.N.E.


Do V wieku p.n.e. Chiny rozpadły się na kilka konkurujących ze sobą królestw znanych jako Walczące Państwa. Państwo Qin podbiło je jeden po drugim i pokonało ich wszystkich do 221 p.n.e. pod rządami Qin Shi Huangdi, pierwszego cesarza zjednoczonych Chin. Przyniósł Chinom okres stabilności i dobrobytu, ale dynastia Qin nie przetrwała długo. Około 200 p.n.e. Han przejął władzę i rządził Chinami przez około cztery wieki.

Dynastia Zhou, która nastąpiła po Shang, była ostatnią z dynastii przedimperialnych. Zhou trwała dłużej niż jakakolwiek inna dynastia w historii Chin, ale od około 722 roku p.n.e. rozpadła się na szereg niezależnych państw. Od 475 roku p.n.e. Chiny weszły w okres Walczących Królestw, kiedy to seria konfliktów między pomniejszymi zwierzchnikami terytorialnymi doprowadziła do procesu stopniowej konsolidacji. W III wieku p.n.e. istniało zaledwie siedem konkurujących ze sobą państw, z których najpotężniejszym był stan Qin.

W 356 roku p.n.e., Qin, (głównym inicjatorem był starożytny chiński polityk Shang Yang), ustanowił nową filozofię polityczną znaną jako legalizm – opartą na rządach prawa, z nowym kodeksem prawnym, który osłabił władzę szlachty i zwiększył władzę władcy. Cała władza państwa skierowana była na wojnę, a wszyscy dorośli mężczyźni zarejestrowani byli do służby wojskowej. Około 230 lat p.n.e. Qin był gotowy do podboju pozostałych rywali.

Państwo:

Pierwszy cesarz

CHINY  246-206 P.N.E.


W 246 p.n.e. Qin Shi Huang wstąpił na tron ​​Qin. Energiczny i bezwzględny władca, od 230 roku p.n.e. przystąpił do wchłaniania wszystkich pozostałych państw chińskich, kończąc proces podbojem Qin w 221 p.n.e. Zapewniwszy sobie pozycję „pierwszego cesarza”, Qin Shi Huang rozpoczął serię reform w celu umocnienia jego rządów.

Qin Shi Huang

Reformy Pierwszego Cesarza


Pod kierownictwem swojego ministra Li Si, Qin Shi Huang wprowadził reformy legalistyczne, znosząc feudalne lenna i wydając dekret o przyjęciu znormalizowanego pisemnego standardu i ustanowieniu oficjalnych miar wagi i długości. W latach 213-212 p.n.e. nakazał spalenie książek krytykujących jego politykę i przeprowadził czystkę wśród uczonych. Qin Shi Huang dbał o wzmocnienie granic Chin: jego generał Meng Tian zbudował mur obronny w regionie Ordos w Mongolii Wewnętrznej (prekursor Wielkiego Muru Chińskiego): a także zbudował prostą drogę, która miała 800 km od stolicy Xianyang do regionu Ordos, aby umożliwić szybki transport wojsk. Wysłał także wojska, aby podbiły nowe ziemie w Guangdong.

Koniec Qin


W końcu energia Qin Shi Huanga osłabła i u niego pojawiła się obsesją na punkcie zapewnienia sobie nieśmiertelności. Zanim pierwszy cesarz zmarł w 210 r. p.n.e., Chiny zostały objęte powstaniami ludowymi i spiskami frakcyjnymi na dworze. Chociaż Qin Shi Huang twierdził, że jego dynastia będzie trwać przez nieskończone pokolenia, do 206 p.n.e. Xianyang został spalony, a Ziying, ostatni cesarz Qin, został obalony.

Dynastia Han

CHINY 206 P.N.E.-220 N.E.


Upadkowi Qin towarzyszyła skomplikowana wojna domowa, w wyniku której Liu Bang, który zdobył stolicę Qin, Xianyang w 206 p.n.e., ostatecznie zwyciężył po decydującej bitwie cztery lata później pod Gaixia (we współczesnej prowincji Anhui). Przyjął cesarski tytuł Gaozu i zapoczątkował dynastię Han, która rządziła Chinami przez około 400 lat.

LIU BANG

Urodzony w biedzie. Liu Bang był początkowo zwolennikiem Xian Yu, arystokraty sprzeciwiającemu się rządom Qin. Jednak udało mu się zbudować własną armię i zdobyć stolicę Qin, Xianyang w 206 p.n.e.. Nigdy nie nauczył się czytać i nie ufał protokołom sądowym, dzięki czemu stał się popularny wśród prostych ludzi.

Liu Bang

Reguła Gaozu


Gaozu ustanowił nową stolicę w Chang’an, upraszczając rytuał dworski i jako przeciwwagę dla filozofii politycznej legalizmu, sprzyjał powstaniu konfucjanizmu, w którym cesarz stał się centrum kultu państwowego. Wzmocnił także władzę centralną, organizował komandorii (okręgi wojskowe), mającej na celu uniknięcie powrotu do chaosu Walczących Państw. Gaozu tolerował jednak istnienie dziesięciu na częściowo niezależnych królestw na północy i wschodzie. Dynastia Han zachowała silną biurokrację, z formalną hierarchią ustanowioną pod koniec panowania Gaozu, dekretem z 196 roku p.n.e..

Rozwój Han


Pod Wu (panował 141-87 p.n.e.), Han osiągnął szczyt swojej dominacji. Wu odciął pozostałe uprawnienia arystokratów, opierając się na starannie dobranej służbie cywilnej; w 124 roku p.n.e. zainaugurowano akademię dla przyszłych urzędników. W 115 roku p.n.e. założył także państwowe spichlerze, aby utrzymać ceny pod kontrolą rządu.

Wu rozszerzył granice chińskiego imperium, tocząc długą serię wojen z koczowniczym Xiongnu na północy od 114 do 91 roku p.n.e., ale największe sukcesy osiągnął na północnym wschodzie, gdzie po 128 roku p.n.e. założył cztery komanderie w Korei oraz w na południu, gdzie okupował części Guangdong, Guangzi i północnego Wietnamu od 111 p.n.e.. Jednak ostatnia część panowania cesarza została zniszczona przez jego wzmożoną introspekcję i poszukiwanie nieśmiertelności. Jego następcy byli na ogół słabi, a dwór został zdominowany przez eunuchów. Gospodarka została osłabiona przez złe zarządzanie finansami, a państwo osłabione przez powszechne uchylanie się od płacenia podatków.

Wang Mang i późniejszy Han


W 9 roku Wang Mang, regent z rzędu potomków cesarzy, uzurpował sobie tron ​​Han. Nakazał rozbicie dużych prywatnych majątków i rozpoczął program reform, w tym ograniczenia niewolnictwa. Ale katastrofalny głód, który rozpoczął się, gdy Żółta Rzeka zmieniła swój bieg w 11 roku, doprowadził do powszechnych powstań chłopskich, a w 25 roku Hanowie zostali przywróceni pod rządami Guang Wudiego. Nowa stolica została założona w Luoyang, ale pokonanie szeregu pretendentów, którzy domagali się prawa do następcy Wang Manga, zajęło 11 lat. Han nigdy nie odzyskał dawnej mocy. Bunt religijnej sekty Żółtych Turbanów w latach 184–186 n.e. oraz brutalna masakra setek dworskich urzędników dokonana przez rządzącą klikę eunuchów w 189 n.e. podsyciły chaos. W 196 roku generał Cao Cao objął władzę, rządząc przez marionetkę Han, ale po jego śmierci w 220 roku porzucono nawet ten pozór i dynastia dobiegła końca.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *