Średniowieczne państwa w Azji Południowo-Wschodniej. Wietnam, Angkor, Tajlandia, Birma (Myanma)

Pomiędzy Chinami a Indiami leży region, który dziś nazywany jest Azją Południowo-Wschodnią. Składa się z dwóch głównych części. Jedną z nich jest region kontynentalny, rozciągający się na południe od granicy z Chinami do końca Półwyspu Malajskiego. Drugi to rozległy archipelag, czyli łańcuch wysp, z których większość stanowi część dzisiejszej Indonezji i Filipin.

Starożytni żeglarze nazywali ten obszar „złotym regionem” lub „złotymi wyspami”. Położona między Indiami a Chinami – dwoma wysoce rozwiniętymi i gęsto zaludnionymi regionami świata – Azja Południowo-Wschodnia zawiera ogromną mieszankę ras, kultur i religii.

Kontynentalna Azja Południowo-Wschodnia składa się z kilku pasm górskich z północy na południe. Pomiędzy tymi pasmami znajduje się kilka żyznych dolin rzecznych, które biegną w kierunku południowym lub południowo-wschodnim. Góry są gęsto zalesione i często nawiedzane przez komary przenoszące malarię. Stąd ludzie żyjący w dolinach rzecznych byli często odcięci od siebie i mieli jedynie ograniczone kontakty z ludźmi żyjącymi w górach.

Te bariery geograficzne mogą pomóc wyjaśnić, dlaczego Azja Południowo-Wschodnia jest jednym z niewielu regionów w Azji, który nigdy nie został zjednoczony pod jednym rządem. Bariery geograficzne sprzyjały rozwojowi odrębnych, charakterystycznych kultur o różnych praktykach kulturowych, takich jak różne religie i języki.

Tworzenie państw


Między 500 a 1500 rokiem wiele zorganizowanych państw rozwinęło się w całej Azji Południowo-Wschodniej. Kiedy ludy regionu zaczęły tworzyć państwa, posługiwały się wzorami z Chin i Indii. Jednocześnie dostosowywali te modele do własnych potrzeb i tworzyli własne, niepowtarzalne systemy.

Wietnam


Wietnamczycy byli jednym z pierwszych narodów Azji Południowo-Wschodniej, który rozwinął własne państwo i własną kulturę. Po tym, jak Chińczycy podbili Wietnam w 111 roku p.n.e., przez wieki próbowali uczynić Wietnam częścią Chin. Jednak chińscy urzędnicy byli często sfrustrowani Wietnamczykami. Jak powiedział jeden z urzędników: „Ludzie są jak ptaki i zwierzęta; noszą związane włosy i chodzą boso, podczas gdy na ubranie po prostu wycinają dziurę w kawałku materiału na głowę lub zapinają szaty po lewej stronie. Nie ma sensu próbować ich zmieniać ”. Wietnamczycy trzymali się własnej tożsamości. W X wieku ostatecznie obalili chińskie panowanie.

Jednak chińskie wpływy pozostały. Władcy Wietnamu zdali sobie sprawę z korzyści płynących z przejęcia chińskiego modelu scentralizowanego rządu. Nowe państwo wietnamskie, które nazywało się Dai Viet (Wielki Wietnam), przyjęło konfucjanizm jak religię państwową. Na wzór chiński władcy nazywali się cesarzami i przyjęli chińskie rytuały dworskie. Wprowadzili również cywilne egzaminy jako sposób rekrutacji urzędników państwowych na podstawie osiągnięć.

Państwo Dai Viet stał się dynamiczną siłą na kontynencie Azji Południowo-Wschodniej. Wraz ze wzrostem populacji rozszerzyło się na południe. Kilkaset lat zaciekłej wojny z południowym sąsiadem, Czampą, zakończyło się zwycięstwem Wietnamu przed rokiem 1500. Kontynuując marsz na południe, Wietnamczycy dotarli do Zatoki Tajlandzkiej (dawniej Zatoki Syjamskiej) do 1600 roku.

Angkor


W IX wieku na obszarze dzisiejszej Kambodży powstało królestwo Angkor. Dżajawarman zjednoczył ludność Khmerów i założył stolicę w Angkor Thom. W 802 Dżajawarman został koronowany na boga-króla swojego ludu. Przez kilkaset lat Angkor – lub Imperium Khmerów – był najpotężniejszym państwem w Azji Południowo-Wschodniej.

Angkor walczył z wrogami ze wszystkich stron. Na wschodzie byli Wietnamczycy i królestwo Czampy. Na zachodzie znajdowało się birmańskie królestwo Myanmy. Wraz z pojawieniem się w XIV wieku nowych ludów z północy – znanych dziś jako Tajowie – Angkor zaczął podupadać.

W 1432 roku Tajowie z północy zniszczyli stolicę Angkor. Klasa rządząca uciekła na południowy wschód, gdzie założyła nową stolicę w pobliżu Phnom Penh, stolicy dzisiejszej Kambodży.

Tajlandia


Tajowie po raz pierwszy pojawili się w VI wieku jako naród przygraniczny w Chinach. Począwszy od XI lub XII wieku grupy tajskie zaczęły przesuwać się na południe. Procesowi temu sprzyjała inwazja Mongołów na Chiny w połowie XIII wieku. Te migrujące ludy w końcu weszły w konflikt z Angkorem, niszcząc stolicę Angkor w 1432 roku.

Tajlandczycy założyli własną stolicę w Ayutthaya nad rzeką Chao Phraya, gdzie pozostali jako główna siła w regionie przez następne czterysta lat.

Chociaż przeszli na buddyzm i zapożyczyli również indyjskie praktyki polityczne, stworzyli własną unikalną mieszankę, która ewoluowała we współczesną kulturę Tajlandii.

Birma


Tajlandczycy byli również zagrożeni z zachodu przez ludy birmańskie, które utworzyły własne społeczeństwo w dolinach rzek Saluin i Irawadi . Birmańczycy wyemigrowali z wyżyn Tybetu na początku VII wieku naszej ery, prawdopodobnie uciekając przed nacierającymi wojskami chińskimi.

Birmańczycy byli ludami pasterskimi, ale wkrótce po przybyciu do Azji Południowo-Wschodniej przyjęli rolnictwo. W XI wieku założyli pierwsze wielkie państwo birmańskie, królestwo Myanmy („Kraj silnych jeźdźców”). Podobnie jak Tajowie przeszli na buddyzm i przyjęli indyjskie instytucje polityczne i kulturę.

W ciągu następnych dwustu lat Myanma stała się główną siłą w zachodniej części Azji Południowo-Wschodniej. Odegrała aktywną rolę w handlu morskim w całym regionie. Ataki Mongołów pod koniec XIII wieku osłabiły jednak Birmańczyków, powodując upadek ich państwa.

Świat malajski


Półwysep Malajski i Archipelag Indonezyjski od wieków był związany z handlem, który przechodził z Azji Wschodniej na Ocean Indyjski. Jednak obszar ten nigdy nie był zjednoczony w ramach jednego państwa. Zdecydowana większość mieszkańców tego regionu pochodziła z Malajów, ale ludność była podzielona na liczne odrębne społeczności.

Ostatecznie w regionie pojawiły się dwa zorganizowane państwa. W VIII wieku stan Śriwidźaja zdominowało szlak handlowy przechodzący przez Cieśninę Malakka. W tym samym czasie we wschodniej Jawie wyłoniło się królestwo Sailendra. Oba państwa były pod wpływem kultury indyjskiej. Podczas gdy Śriwidźaja zależała od handlu, bogactwo Sailendry opierało się głównie na rolnictwie.

Pod koniec XIII wieku założono nowe królestwo Majapahit. Stało się największym imperium, jakie kiedykolwiek widział ten region. W połowie XIV wieku Majapahit włączyło większość archipelagu, a być może nawet części kontynentu, pod jedną władzę. Jednak Majapahit nie przetrwało długo. W XV wieku w regionie zaczęło powstawać nowe państwo.

Po podboju północnych Indii przez muzułmanów kupcy muzułmańscy – Arabowie i Hindusi – osiedlili się w miastach portowych w regionie i zaczęli nawracać Półwysep Malajski.

Malakka wkrótce stała się głównym portem handlowym w regionie i głównym rywalem Majapahit. Z Malakki muzułmańscy kupcy zaczęli rozprzestrzeniać  wiarę muzułmańską. Ostatecznie prawie cała populacja regionu przeszła na islam i stała się częścią Sułtanatu Malakki.

Ekonomika


Państwa Azji Południowo-Wschodniej można podzielić na dwie grupy: społeczeństwa rolnicze, których gospodarka opierała się w dużej mierze na rolnictwie, oraz społeczeństwa handlowe, których dochód zależał przede wszystkim od handlu. Oczywiście kraje rolnicze prowadziły pewną działalność handlową, a społeczeństwa handlowe zajmowały się rolnictwem. Niemniej jednak niektóre państwa, takie jak Wietnam, Angkor, Birma i Sailendra, czerpały większość swojego bogactwa z ziemi. Inni, jak Srivijaya i Sułtanat Malakki, utrzymywali się głównie z handlu.

Handel przez Azję Południowo-Wschodnią rozwinął się po pojawieniu się na tym obszarze państw i osiągnął jeszcze większy poziom po podboju północnych Indii przez muzułmanów. Wzrost popytu na przyprawy przyczynił się również do wzrostu handlu. Wraz ze wzrostem bogactwa Europy i Azji Południowo-Wschodniej wzrósł popyt na produkty z Azji Wschodniej. Floty handlowe z Indii i Półwyspu Arabskiego pływały na indonezyjskie wyspy, aby kupić goździki, pieprz, gałkę muszkatołową, cynamon i cenne lasy, takie jak tek i drzewo sandałowe, których pragnęli bogaci w Chinach i Europie.

Struktury społeczne


Na szczycie drabiny społecznej w większości społeczeństw Azji Południowo-Wschodniej byli dziedziczni arystokraci. Posiadali zarówno władzę polityczną, jak i bogactwo ekonomiczne. Większość arystokratów mieszkała w dużych miastach. Na przykład Angkor Thom było miastem z królewskimi pałacami i parkami, zbiornikami wodnymi i licznymi świątyniami.

Poza głównymi miastami mieszkała reszta populacji, która składała się z rolników, rybaków, rzemieślników i kupców. W społeczeństwach Azji Południowo-Wschodniej większość ludzi była prawdopodobnie hodowcami ryżu, którzy żyli na bardzo niskim poziomie utrzymania i płacili wysokie czynsze lub podatki właścicielowi lub lokalnemu władcy.

Większość społeczeństw w Azji Południowo-Wschodniej przyznała kobietom większe prawa niż ich odpowiedniki w Chinach i Indiach. Kobiety pracowały ramię w ramię z mężczyznami na polach i często odgrywały aktywną rolę w handlu.

Kultura i religia


Kultura chińska wywarła wpływ na Wietnam. W wielu innych rejonach Azji Południowo-Wschodniej dominowały wpływy kulturowe Indii. Najbardziej widocznym przykładem tego wpływu była architektura. Ze wszystkich istniejących konstrukcji w Angkor Thom, świątynia Angkor Wat jest najbardziej znana i najpiękniejsza. Łączy indyjskie techniki architektoniczne z rodzimą inspiracją w strukturze. Otoczony ścianami o wymiarach 518 na 457 m, Angkor Wat wznosi się jak góra o wysokości 60 m na szeregu trzech wielkich tarasów. Budowa Angkor Wat, która trwała 40 lat, wymagała ogromnej ilości kamienia – tyle samo, ile potrzeba do zbudowania Wielkiej Piramidy w Egipcie.

Idee hinduistyczne i buddyjskie zaczęły przenosić się do Azji Południowo-Wschodniej w pierwszym tysiącleciu naszej ery. Jednak nowe religie nie zastąpiły całkowicie istniejących wierzeń. We wszystkich społeczeństwach Azji Południowo-Wschodniej, podobnie jak w Chinach i Japonii, stare wierzenia zostały zmieszane z nowymi wyznaniami. Król odegrał w tym procesie główną rolę. Na przykład władca Angkor był postrzegany jako żywa więź między ludem a bogami i pomógł zjednoczyć nowych hinduskich bogów z lokalnymi bogami.

Buddyzm rozprzestrzenił się również na Azję Południowo-Wschodnią. Miało to jednak niewielki wpływ do czasu wprowadzenia buddyzmu Theravada w XI wieku. Z Birmy Therawada szybko rozprzestrzeniła się na inne obszary Azji Południowo-Wschodniej.

Ostatecznie buddyzm therawada stał się religią mas w większości południowo-wschodniej Azji.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *