Rodzina Banów: Ban Biao, Ban Gu, Ban Zhao, Ban Chao

Rodzina Banów była znana w pierwszym wieku naszej ery za wschodniej dynastii Han w Chinach z powodu powstania słynnych historyków (jedna z nich jest najsłynniejszą historyczką i intelektualistką w starożytnych Chinach) i wielkim generałem. Ban Biao  zaczął pisać monumentalną historię obejmującą Hanshu (Hanszu), Księgę Han lub Historię dawnej dynastii Han. Została zamówiona i wyprodukowana pod patronatem dworu i była pierwszym dziełem historycznym poświęconym dynastii (zachodni Han, 202 p.n.e.-23 n.e.). Chociaż Ban Biao zmarł na długo przed jej ukończeniem, jego esej o suwerenności, który znalazł się w pracy, stał się podstawowym dokumentem odzwierciadlający idee polityczne. Jednak większość ze 100 rozdziałów tej pracy (podzielonych na 10 tomów) należała do jego syna Ban Gu (Pan Ku, 32-92 n.e.). Jego młodsza siostra Ban Zhao (Pan Ch’ao, ok. 48-116 n.e.) zakończyła historię. Była wybitną intelektualistką we wczesnych Chinach cesarskich.

Klasyczna praca historyczna opierała się na schemacie organizacyjnym ustanowionym przez pierwszego wielkiego chińskiego historyka, Sima Qiana, który napisał Shiji (Shih-chi), czyli Zapisy historyka, ale odnosiło się to do wydarzeń jednego okresu dynastycznego. Jego 100 rozdziałów podzielono na osobne działy, składające się z 12 rozdziałów podstawowych kronik, 8 tablic chronologicznych, 10 traktatów oraz 70 biografii i bibliografii. Chociaż krytycy uważają, że styl prozy tej pracy jest bardziej suchy i mniej elegancki niż praca Sima Qiana, późniejsi historycy podziwiali tę dwójkę i starali się podążać za ich przykładem.

Ban Zhao uczyła się w domu, miał dzieci i była młodą wdową. Oprócz ukończenia niedokończonej historii jej ojca i brata, cesarz często wyzywał je do pałacu, aby wygłaszać wykład dla cesarzowej i dam dworu. Prowadziła wykłady z literatury klasycznej, historii, astronomii i matematyki. Została doradcą cesarzowej regentki i była bardzo wpływowa.

Ban Zhao napisała poezję, zredagowała i dodała do pracy z I wieku n.e. zatytułowaną „Biografie wybitnych kobiet” oraz krótką książkę z siedmioma rozdziałami zatytułowaną „Lekcje dla kobiet” na temat właściwego zachowania kobiet, która była przeznaczona dla jej młodych córek, ale stała się szeroko czytana i rozpowszechniana za jej życia i później. Była pierwszą myślicielką, która sformułowała pełne stwierdzenie na temat etyki kobiecej i idei etyki względnej. Co ważne, opowiadała się za edukacją dziewcząt do 15 roku życia, aby zapewnić zgodność intelektualną między mężami i żonami. Po jej śmierci synowa zebrała i opublikowała zebrane teksty, niektóre, w tym wiersze i pomniki, przetrwały.

Czwartym członkiem tej wybitnej rodziny był Ban Chao (Pan Ch’ao, 32–102 n.e.), brat bliźniak Ban Gu. Człowiek czynu, który wyróżniał się jako młody oficer, Ban Chao był kluczowym generałem, który ustanowił chińską supremację we współczesnym chińskim Turkiestanie po Azję Środkową. W 92 roku został mianowany generalnym protektorem zachodnich regionów (chińska nazwa Azji Środkowej). Jako generał i dyplomata nadzorował sprawy i chronił chińskie interesy w różnych państwach oraz strzegł handel wzdłuż jedwabnego szlaku.

W 97 roku n.e. poprowadził armię aż do Morza Kaspijskiego i wysłał dalej na zachód jednostki, które dotarły albo do Morza Czarnego, albo do Zatoki Perskiej, po czym zawróciły. W tym samym roku wysłał również jednostki, aby udali się do Da Qin (Ta Ch’in), chińskiej nazwy Cesarstwa Rzymskiego. Ale misja została przechwycona w Partii (współczesny Iran) i zabroniono jej kontynuowania. Partia leżała wzdłuż Jedwabnego Szlaku między Chinami a Rzymem i czerpała korzyści z handlu między dwoma imperiami. Naturalnie chciał pokrzyżować wszelkie bezpośrednie stosunki między Chinami a Rzymem.

Po służbie w Azji Środkowej, stary generał poprosił o przejście na emeryturę i powrócił do stolicy Luoyang, gdzie zmarł miesiąc później.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *