Pomimo całego naszego postępu technologicznego, przetrwanie człowieka nadal zależy od systematycznej uprawy i magazynowania żywności, co jest osiągnięciem ludzi w epoce neolitu.

Po zakończeniu ostatniej epoki lodowcowej, około 8000 roku p.n.e., nastąpiła tzw. rewolucja neolityczna, czyli rewolucja, która miała miejsce w epoce neolitu, okresie historii ludzkości od 8000 do 4000 p.n.e. Greckie słowo neolit ​​oznacza „nowy kamień”, nazwa ta jest jednak nieco myląca (mówi jedynie o czasie tego wydarzenia). Prawdziwą zmianą w neolitycznej rewolucji było przejście od polowania na zwierzęta i zbierania pożywienia do utrzymania zwierząt i regularnej uprawy roli – co nazywamy systematycznym rolnictwem.

Sadzenie zbóż i warzyw zapewniało regularne zaopatrzenie w żywność. Udomowienie  zwierząt zapewniło stałe źródło mięsa, mleka i wełny. Zwierzęta mogą być również wykorzystywane do pracy. Uprawy roślin i oswajanie zwierząt produkujących żywność stworzyły coś, co historycy nazywają rewolucją agrarną. Niektórzy uważają, że ta rewolucja była najważniejszym wydarzeniem w historii ludzkości.

Rewolucja neolityczna oznaczała możliwość regularnego zdobywania pożywienia, co dawało ludziom większą kontrolę nad środowiskiem. Oznaczało to również, że mogli porzucić koczowniczy tryb życia i zacząć żyć w osiadłych społecznościach.

Uprawa roślin między 8000 a 5000 lat p.n.e.


Systematyczne rolnictwo rozwinęło się w różnych częściach świata. Mieszkańcy Azji Południowo-Zachodniej zaczęli uprawiać pszenicę i jęczmień oraz udomowić świnie, krowy, kozy i owce od 8000 roku p.n.e. Z Azji Południowo-Zachodniej rolnictwo rozprzestrzeniło się na południowo-wschodnią Europę. Do 4000 roku p.n.e. wachlowanie było dobrze ugruntowane w Europie Środkowej i na wybrzeżu Morza Śródziemnego.

Uprawa pszenicy i jęczmienia rozprzestrzeniła się z południowo-zachodniej Azji do doliny Nilu w Egipcie do roku 6000 p.n.e.. Te uprawy szybko rozprzestrzeniły się z Nilu na inne obszary Afryki, zwłaszcza do Sudanu i Etiopii. W lasach tropikalnych w Afryce Środkowej wyłonił się odrębny system rolniczy związany z uprawą bulw (roślin okopowych), takich jak ignamy, oraz roślin drzewiastych, takich jak banany. Uprawa pszenicy i jęczmienia również przeniosła się na wschód, na wyżyny północno-zachodnich i środkowych Indii, między 7000 a 5000 p.n.e.

Około 5000 lat p.n.e. ryż był uprawiany w Azji Południowo-Wschodniej. Stamtąd rozprzestrzenił się na południowe Chiny. W północnych Chinach hodowla prosa oraz udomowienie świń i psów była już dobrze rozwinięta do 6000 lat przed naszą erą. Na półkuli zachodniej Mezoamerykanie (mieszkańcy dzisiejszego Meksyku i Ameryki Środkowej) uprawiali fasolę, dyni i kukurydzę między 7000 a 5000 p.n.e.. W tym okresie udomowili również psy i ptactwo.

Początki rolnictwa

Neolityczne wioski rolnicze


Regularna uprawa roślin przyczyniła się do powstania bardziej trwałych osad. Historycy nazywają te osady neolitycznymi wioskami rolniczymi. Wioski neolityczne pojawiły się w Europie, Indiach, Egipcie, Chinach i Mezoameryce. Najstarsze i największe znajdowały się jednak w Azji Południowo-Zachodniej. Na przykład Jerycho w Palestynie nad Morzem Martwym istniało od 8000 r. p.n.e.

Jeszcze większą społecznością była Catal  Huyuk (Höyük), znajdująca się we współczesnej Turcji. Jego mury otaczały 32 akry ziemi, a jego populacja osiągnęła prawdopodobnie sześć tysięcy mieszkańców w szczytowym okresie od 6700 do 5700 p.n.e. Mieszkańcy Catal Huyuk mieszkali w prostych domach z cegły mułowej, zbudowanych tak blisko siebie, że ulic było niewiele. Aby dostać się do swoich domów, ludzie musieli chodzić po dachach, a następnie wchodzić przez dziury w dachach.

Archeolodzy znaleźli 12 produktów uprawianych w tej społeczności, w tym owoce, orzechy i trzy rodzaje pszenicy. Ludzie uprawiali własne jedzenie i trzymali je w magazynach w swoich domach. Zwierzęta domowe, zwłaszcza bydło, dawały mięso, mleko i skóry. Sceny myśliwskie na ścianach ruin Catal Huyuk wskazują, że ludzie również polowali.

W wyniku tej produkcji żywności ludzie często mieli więcej jedzenia, niż potrzebowali. Z kolei nadwyżki żywności umożliwiły ludziom inne zajęcia niż rolnictwo. Niektórzy ludzie zostali rzemieślnikami. Ci wykwalifikowani pracownicy wytwarzali produkty takie jak broń i biżuteria, którymi handlowano z sąsiednimi ludami.

Specjalne budynki w Catal Huyuk były kapliczkami zawierającymi figury bogów i bogiń. Znajdowano tam również figury kobiet, często kobiet rodzących lub karmiących dziecko. Te „matki ziemi” mogły być powiązane z postaciami bogini. Zarówno kapliczki, jak i posągi wskazują na rosnącą rolę religii w życiu ludów neolitycznych.

Konsekwencje rewolucji neolitycznej


Neolityczna rewolucja rolnicza miała daleko idące konsekwencje. Dramatyczne zmiany, które zaszły w tym okresie, doprowadziły do ​​dalszych zmian, wpływających na sposób życia ludzi przez tysiące lat. Na przykład, kiedy ludzie zaczęli osiedlać się na wsi lub w miasteczkach, dostrzegli potrzebę budowy domów ochronnych i innych konstrukcji do przechowywania towarów. Zorganizowane społeczności gromadziły żywność i inne dobra materialne, co sprzyjało rozwojowi handlu. Handel towarami spowodował, że ludzie zaczęli specjalizować się w niektórych rzemiosłach i rozwinął się podział pracy. Kamienne narzędzia stały się bardziej wyrafinowane, gdy ostrza krzemienne były używane do wytwarzania sierpów i motyk do użytku na polach. Ostatecznie zaczęto uprawiać wiele roślin spożywczych, które są nadal w użyciu. Ponadto do przędzenia wykorzystano włókna z takich roślin jak len i bawełna.

Zmiana na systematyczne rolnictwo w neolicie miała również konsekwencje dla relacji między mężczyznami i kobietami. Mężczyźni stali się bardziej aktywni w rolnictwie i hodowli zwierząt, kobiety pozostały w tyle, opiekowały się dziećmi i brały na siebie odpowiedzialność za tkanie sukna i wykonywanie innych prac, które wymagały dużo pracy w jednym miejscu. W miarę jak mężczyźni przyjmowali na siebie coraz większą odpowiedzialność za zdobywanie pożywienia i ochronę osady, zaczęli odgrywać bardziej dominującą rolę, podstawowy wzorzec, który pozostał do naszych czasów.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *