Początek i rozwój starożytnej cywilizacji w Afryce

Afryka to po Azji największy z kontynentów. Rozciąga się na około osiem tysięcy kilometrów i jest prawie całkowicie otoczony przez dwa oceany i dwa morza.

Różnorodna i ogromna, Afryka obejmuje kilka odrębnych stref geograficznych. Krawędź północna, na wybrzeżu obmywanym przez Morze Śródziemne, jest górzysta. Na południe od gór leży największa pustynia na Ziemi – Sahara.

Afryka na południe od Sahary jest podzielona na kilka głównych regionów. Na zachodzie znajduje się tak zwany garb Afryki, który niczym masywne ramię wbija się w Ocean Atlantycki. Tutaj Sahara stopniowo ustępuje obszarom trawiastym, a następnie tropikalnym dżunglom wzdłuż wybrzeża.

Daleko na wschodzie jest zupełnie inny teren pokrytych śniegiem gór, wyżynnych płaskowyżów i jezior. Charakterystyczną cechą jest Dolina ryftowa z głębokimi kanionami. Znaczna część tego regionu to łąki zamieszkane przez dzikie zwierzęta. Dalej na południe leży dorzecze Konga, z gęstą roślinnością podlewaną przez potężną rzekę Kongo. Tropikalne lasy deszczowe na tym obszarze stopniowo zanikają na wzgórzach, płaskowyżach (stosunkowo wysokich, płaskich obszarach lądowych) i pustyniach na południu.

Klimat u wybrzeży Afryki


Afryka obejmuje cztery odrębne strefy klimatyczne, które pomagają wyjaśnić różne style życia mieszkańców Afryki. Łagodna strefa klimatyczna rozciąga się na północnym wybrzeżu i południowym krańcu Afryki. Umiarkowane opady deszczu i wysokie temperatury dają żyzną ziemię, która charakteryzuje się obfitymi plonami. Ta produkcja roślinna może wspierać duże populacje.

Pustynie tworzą kolejną strefę klimatyczną. Sahara na północy i Kalahari na południu to dwie największe pustynie. W sumie pustynie pokrywają około 40 procent Afryki.

Trzecią strefą klimatyczną jest las deszczowy, który rozciąga się wzdłuż równika i stanowi około 10 procent kontynentu. Ulewne deszcze i wysokie temperatury tworzą gęste lasy, w których możliwa jest niewielka uprawa roli. Las deszczowy jest również domem dla owadów przenoszących choroby, zwłaszcza muchy tse-tse, która zaraża śpiączką zarówno zwierzęta, jak i ludzi. W rezultacie ludzie mieszkający w lasach deszczowych nie hodują bydła ani nie wykorzystują zwierząt, mając nadzieję, że w ten sposób unikną muchy tse-tse.

Ostatnią strefę klimatyczną tworzą sawanny, rozległe łąki usiane małymi drzewami i krzewami. Sawanny rozciągają się w całej Afryce zarówno na północ, jak i na południe od lasów deszczowych i zajmują około 40 procent powierzchni lądowej Afryki. Na sawannach opady deszczu są wystarczające, aby umożliwić uprawę roli i hodowlę zwierząt, ale deszcz jest zawodny.

Powstająca cywilizacja i odejście od islamu


Około siedem lub osiem tysięcy lat temu myśliwi i zbieracze w Afryce zaczęli oswajać zwierzęta i uprawiać rośliny. Mistrzostwo rolnictwa dało początek pierwszym cywilizacjom w Afryce: Egipt, Kush i Aksum. Znacznie później islam stał się ważnym czynnikiem w rozwoju afrykańskich imperiów.

Kush


Do 2000 roku p.n.e. rozwinął się ożywiony handel między Egiptem a obszarem na południu znanym jako Nubia. Kupcy egipscy podróżowali do Nubii, aby zdobyć kość słoniową, heban, kadzidło (pachnącą żywicę drzewną) i skóry lamparta. Chociaż Nubia przez wiele stuleci znajdowała się pod egipską kontrolą, wyzwoliła się około 1000 roku p.n.e. i stała się niezależnym państwem Kush.

W 750 roku p.n.e. Kusz podbił Egipt. Jednak w 663 roku p.n.e. Kuszyci, którzy nadal używali broni z brązu i kamienia, zostali pokonani przez Asyryjczyków, którzy byli uzbrojeni w żelazne miecze. Wypędzeni z Egiptu Kuszyci wrócili na swoje pierwotne ziemie w górnej dolinie Nilu.

Gospodarka Kush początkowo opierała się na rolnictwie. Wkrótce jednak Kush wyłonił się jako jedno z głównych państw handlowych w regionie, z centrum w mieście Meroe.

Meroe było dobrze zlokalizowane w miejscu, gdzie nowo otwarta droga lądowa przez pustynię na północ przecinała Nil. Został również pobłogosławiony dużą ilością rudy żelaza. Nauczywszy się wytapiania rudy żelaza od Asyryjczyków, Kuszyci wytwarzali żelazną broń i narzędzia.

Przez następne kilkaset lat Kush był głównym imperium handlowym powiązanym z innymi państwami w całym regionie. Kush dostarczał wyroby żelazne i towary z Afryki Środkowej i Wschodniej do Cesarstwa Rzymskiego, a także do Arabii i Indii. Innymi ważnymi produktami eksportowymi były kość słoniowa, złoto, heban i niewolnicy. W zamian Kuszyci otrzymywali towary luksusowe, w tym biżuterię i srebrne lampy z Indii i Arabii.

Niewiele wiadomo o społeczeństwie Kuszytów. Wydaje się prawdopodobne, że był to głównie obszar miejski. Początkowo władze państwowe kontrolowały handel zagraniczny. Obecność rozległych dóbr luksusowych w licznych prywatnych grobowcach w okolicy wskazuje, że niegdyś dobrobyt materialny był stosunkowo powszechny. Sugeruje to, że w pewnym momencie duża klasa kupiecka prosperowała z działalności handlowej.

Powstanie Aksum


Kush padł około 150 roku n.e., z powodu powstania nowej potęgi w regionie. Ta nowa potęga, znana jako Aksum, znajdowała się na wyżynach dzisiejszej Etiopii. Aksum zostało założone jako kolonia przez Arabów z południowego krańca Półwyspu Arabskiego. Ostatecznie Aksum wyłoniło się jako niezależne państwo, które łączyło kultury arabskie i afrykańskie.

Aksum zawdzięcza swojego dobrobytu swojemu położeniu wzdłuż Morza Czerwonego, na szlaku handlowym między Indiami a Morzem Śródziemnym. Aksum eksportował kość słoniową, kadzidło, mirrę (kolejną aromatyczną żywicę drzewną) i niewolników. Sprowadzał tekstylia, wyroby metalowe, wino i oliwę z oliwek.

Przez pewien czas Aksum konkurował z sąsiednim państwem Kush o kontrolę nad handlem kością słoniową. Prawdopodobnie w wyniku tej rywalizacji o kość słoniową w IV wieku n.e. król Ezana, władca Aksumitów, przypuścił inwazję na Kusz i podbił to królestwo.

Być może najbardziej charakterystyczną cechą cywilizacji Aksumitów była jej religia. Około roku 330 n.e. król Ezana nawrócił się na chrześcijaństwo, które po raz pierwszy zostało przywiezione do Aksum przez rozbitków Syryjczyków. Król uczynił chrześcijaństwo oficjalną religią Aksuma.

Kiedy Ezana zmarł, Aksum było kwitnącym królestwem. Jednak w ciągu kilku stuleci nowa siła religijna – islam – przyniosła królestwu Aksum poważne wyzwania.

Nadejście islamu


Powstanie islamu na Półwyspie Arabskim miało wpływ na sąsiednie obszary. W 641 roku siły arabskie przejęły kontrolę nad Egiptem. Na początku VIII wieku cały region przybrzeżny Afryki Północnej, aż po Cieśninę Gibraltarską, znajdował się pod panowaniem arabskim.

W VIII wieku na afrykańskim wybrzeżu Morza Czerwonego powstało wiele muzułmańskich państw handlowych. Przez setki lat stosunki między chrześcijańskim Aksum a jego muzułmańskimi sąsiadami były względnie pokojowe.

Jednak od XII wieku pojawiły się problemy, gdy państwa muzułmańskie wzdłuż wybrzeża zaczęły przenosić się w głąb lądu, aby przejąć kontrolę nad handlem niewolnikami i kością słoniową. Aksum, który zdominował tę branżę, walczył. Na początku XV wieku Aksum głęboko zaangażował się w rozszerzający się konflikt z muzułmańskim państwem Adal, położonym w miejscu, gdzie Ocean Indyjski styka się z Morzem Czerwonym. Co doprowadziło do poważnych problem i upadku w IX–X wieku.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *