Marek Porcjusz Katon (młodszy) – (95-46 p.n.e.)

Prawnuk legendarnego Marcusa Porciusa Katona (Cenzora), młodszy Katon, osierocony w młodym wieku, otrzymał wykształcenie od swojego wuja ze strony matki, Marcusa Liviusa Drususa, i pogrążył się w stoicyzmie i polityce. Jako praktykujący filozofię stoicką poddał się najbardziej rygorystycznej dyscyplinie fizycznej, jadł oszczędnie i żył prosto.

Kariera wojskowa Katona rozpoczęła się od służby w 72 roku p.n.e. podczas wojny przeciwko Spartakusowi i jego zwolennikom. Jako trybun wojskowy w Macedonii w 67 roku p.n.e. służył u boku swoich ludzi i uczestniczył w ich trudach i ofiarach. W Macedonii zmarł jego brat Kaepio i Katon udał się na Bliski Wschód, prawdopodobnie próbując uśmierzyć ból. Kiedy Katon wrócił do Rzymu w 64 roku p.n.e. wygrał wybory jako kwestor, zajmując się interesami finansowymi państwa rzymskiego. Znany ze swojej uczciwości i prawości, Katon odkrył, że byli kwestorzy brali udział w oszustwach i morderstwach, a on odpowiedział na to, szybko stawiając sprawców przed wymiarem sprawiedliwości.

W 63 roku p.n.e. Katon wygrał wybory na trybuna plebsu, urząd mający chronić plebejuszy (mniej uprzywilejowanych) przed arbitralnym traktowaniem przez klasę patrycjuszy (uprzywilejowaną). Będąc na stanowisku Katon walczył z Juliusem Cezarem przy każdej okazji, nie znosząc działań Cezara. Cezar z kolei kazał aresztować Katona za obstrukcjonizm. Po uwolnieniu Katon próbował powstrzymać Cezara przed otrzymaniem pięcioletniej nominacji na gubernatora prowincji, ale bezskutecznie. Pompejusz również stał w opozycji do Katona, ale zamiast nieustannie walczyć ze swoim przeciwnikiem, Pompejusz zaproponował sojusz przez małżeństwo z jedną z jego krewnych. Katon, wierząc, że jest to po prostu sposób na zdobycie przez Pompejusza wpływów politycznych, nie pozwolił na małżeństwo. Mógł to być, jak sugeruje Plutarch w swojej krótkiej biografii Katona, fatalny błąd, ponieważ Pompejusz poślubił następnie córkę Cezara, Julię, związek, który umocnił stosunki między dwoma przywódcami – związek, który ostatecznie zniszczył konstytucyjny rząd w Rzymie.

W 58 roku p.n.e. Klodiusz, trybun, chcąc uwolnić Rzym od kłopotliwego Katona, mianował go gubernatorem Cypru. Jako gubernator Katon skrupulatnie prowadził ewidencję i był odpowiedzialny fiskalnie. Wrócił do Rzymu dwa lata później, wśród wielkich pochwał za swoją służbę na Cyprze. W 54 roku p.n.e., gdy pierwszy triumwirat rozpadł się, Katon został pretorem, urzędnikiem odpowiedzialnym za sprawy sądownicze i wykorzystywał swój urząd do powstrzymania knowań Cezara. W 53 roku p.n.e. Katon przegrał wybory na jednego z dwóch konsulów, a następnie przeszedł na emeryturę.

W 49 roku p.n.e. wybuchła wojna domowa, a wojska Cezara przekroczyły Rubikon w kierunku Rzymu. Katon objął dowództwo nad siłami republikańskimi na Sycylii, ale mając przewagę liczebną, opuścił wyspę bez stoczenia bitwy, a następnie zdecydował się podążać za Pompejuszem do Grecji.

Cezar pokonał wojska Pompejusza pod Farsalos 9 sierpnia 48 roku p.n.e., a krótko po klęsce Egipcjanie zamordowali Pompejusza, gdy wysiadał na ich brzegach. Katon i dowódca wojskowy Scypion uciekli do Afryki i nadal stawiali opór Cezarowi z Utiki. Cezar ścigał Katona i jego sojuszników; w lutym 46 roku p.n.e. Cezar pokonał siły Scypiona pod Tapsusem. Kiedy Katon dowiedział się o klęsce Scypiona w 46 roku p.n.e., wolał popełnić samobójstwo niż żyć pod rządami Cezara. Zapamiętany ze stoickiego stylu życia, uczciwości i republikańskich ideałów, Katon aż do śmierci walczył o zachowanie Republiki Rzymskiej i dla wielu pozostaje wzorem cnoty w służbie publicznej.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *