Jean-Jacques Rousseau (1712-1778). Życie i poglądy filozoficzne

Jean-Jacques Rousseau urodził się 28 czerwca 1712 roku w Genewie w Szwajcarii. Matka Rousseau zmarła wkrótce po jego urodzeniu, a w wieku dwunastu lat stracił ojca. Rousseau podróżował od domu do domu, przebywając z członkami rodziny, pracodawcami, patronami i kochankami. Około 1742 r. Rousseau, który obecnie mieszkał w Paryżu i pracował jako nauczyciel muzyki, zaprzyjaźnił się z Diderotem, jedną z głównych postaci Oświecenia. Ostatecznie Rousseau stał się znany jako kluczowa postać Oświecenia, chociaż jego relacje z jego ideałami i innymi osobami związanymi z ruchem częściowo się różniły.

Pierwsze uznanie Rousseau miało miejsce w 1750 r., wraz z jego Dyskursem o naukach i sztuce. Akademia w Dijon przeprowadziła konkurs na esej oparty na pytaniu, czy odnowienie nauk i sztuki miało tendencję do oczyszczania moralności, a Rousseau, który wygrał nagrodę, argumentował że moralność i dobroć zostały zepsute przez postęp cywilizacji (idea, która będzie powszechna w jego późniejszych tekstach filozoficznych). Rousseau nadal tworzył godne uwagi teksty (takie jak jego słynny tekst polityczny Dyskurs o pochodzeniu nierówności) i zyskiwał na popularności. Jednak w 1762 roku jego popularność spadła wraz z opublikowaniem jego książek Umowa społeczna i Emile. Książki wywołały wielkie kontrowersje i oburzenie, w tym publiczne spalenia w Paryżu i Genewie, a francuska monarchia nakazała jego aresztowanie. Rousseau uciekł z Francji i ostatecznie zamieszkał w szwajcarskim mieście Neuchatel, gdzie nie tylko zrzekł się genewskiego obywatelstwa, ale także rozpoczął pracę nad swoją słynną autobiografią Confessions.

Rousseau w końcu wrócił do Francji i szukał schronienia u brytyjskiego filozofa Davida Hume’a. 2 lipca 1778 roku Rousseau nagle zmarł. W 1794 roku, podczas rewolucji francuskiej, nowy rząd rewolucyjny, którego poglądy znacznie różniły się od poglądów monarchii, nakazał złożenie prochów Rousseau w Panteonie w Paryżu i uhonorowanie go jako bohatera narodowego.

Wspólny motyw większości ważnych dzieł filozoficznych Jeana-Jacquesa Rousseau dotyczy idei wolności, moralności i stanu natury. Jego praca położyła podwaliny pod Rewolucję Francuską i Amerykańską i wywarła niesamowity wpływ na filozofię Zachodu.

Dyskurs na temat pochodzenia nierówności


W jednym ze swoich najsłynniejszych tekstów polityczno-filozoficznych, Dyskursie o pochodzeniu nierówności, Jean-Jacques Rousseau wyjaśnia podstawowe elementy swojej filozofii. Po pierwsze, Rousseau przedstawia różne rodzaje nierówności, które istnieją między ludźmi. Następnie bierze te rodzaje nierówności i próbuje określić, które są „naturalne”, a które „nienaturalne” (co oznacza że ​​można im zatem zapobiec).

Rousseau uważał że człowiek, jak każde inne zwierzę występujące w przyrodzie, kieruje się dwiema zasadami: samozachowawczością i litością. W stanie naturalnym człowiek jest szczęśliwy, niewiele potrzebuje i nie wie nic o dobru i złu. Jedyną rzeczą, która oddziela człowieka od innych zwierząt, jest poczucie (choć niezrealizowane) możliwości doskonalenia.

To właśnie idea doskonałości pozwala człowiekowi zmieniać się w czasie. Kiedy ludzie spotykają się z innymi ludźmi, umysł rozwija się i zaczyna się formować rozum. Jednak socjalizacja prowadzi również do zasady, którą Rousseau określa jako „amour propre”, która jest tym co skłania ludzi do porównywania się ze sobą i szukania dominacji nad innymi ludźmi w celu stworzenia szczęścia.

W miarę jak społeczeństwa ludzkie stają się coraz bardziej złożone, a amour propre rozwija się dalej, rzeczy takie jak własność prywatna i praca są podzielone między ludzi, co pozwala na wyzyskiwanie biednych. Biedni będą wtedy dążyć do zakończenia takiej dyskryminacji rozpoczynając wojnę z bogatymi. Jednak bogaci oszukują biednych, tworząc społeczeństwo polityczne, które twierdzi że zapewnia równość. Nie zapewnia się jednak równości, a zamiast tego ucisk i nierówność stają się trwałymi elementami społeczeństwa.

Naturalne nierówności Rousseau


Według Rousseau jedynymi naturalnymi nierównościami są różnice w sile fizycznej, ponieważ są to nierówności, które powstają w stanie naturalnym. We współczesnym społeczeństwie człowiek jest zepsuty, a nierówności wynikające z praw i własności nie są naturalne i nie powinny być tolerowane.

Umowa społeczna


Jean-Jacques Rousseau jest prawdopodobnie najbardziej znany ze swojej książki The Social Contract (Umowa społeczna), w której powiedział: „Ludzie rodzą się wolni, ale wszędzie są w łańcuchach”. Według Rousseau, kiedy człowiek przyszedł do społeczeństwa, miał pełną wolność i równość. Jednak społeczeństwo obywatelskie działa jak łańcuchy i tłumi nieodłączną wolność człowieka.

Według Rousseau jedyną uprawnioną formą władzy politycznej jest taka, w której wszyscy ludzie zgodzili się na rząd z zamiarem wzajemnej ochrony poprzez umowę społeczną. Rousseau nazywa tę grupę ludzi „suwerenem”. Władca powinien zawsze wyrażać zbiorowe potrzeby ludzi i dbać o dobro wspólne wszystkich, niezależnie od osoby, opinii lub pragnienia (nazywa to „wolą powszechną”).

Rousseau nie lekceważy jednak znaczenia rządu i rozumie że między suwerenem a rządem (bez względu na to, czy będzie to monarchia, arystokracja czy demokracja), będą tarcia. Aby złagodzić te napięcia, Rousseau twierdził że władca powinien zwoływać okresowe zgromadzenia i głosować na podstawie ogólnej woli. W zgromadzeniach zawsze powinni być obecni ludzie suwerena, ponieważ suwerenność zostaje utracona, gdy wybrani przedstawiciele biorą udział w zgromadzeniach, a przy naprawdę zdrowym stanie głosy powinny być praktycznie jednomyślne. Ponadto Rousseau opowiada się za tym, aby istniał sąd do mediacji w konfliktach między ludźmi oraz między rządem a suwerennością.

Umowa społeczna Jeana-Jacquesa Rousseau to jeden z najważniejszych tekstów filozoficznych w filozofii zachodniej. W czasach nierówności politycznych Rousseau jasno dał do zrozumienia że ​​prawo rządu polega na „zgodzie rządzonych”. Jego radykalne idee dotyczące praw człowieka i suwerenności ludu są często uznawane za podstawę praw człowieka i zasad demokratycznych.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *