Japonia w okresie Edo 1603-1868r.

Pod koniec XV wieku w Japonii panował chaos. Scentralizowana władza szogunatu upadła. Daimyo, głowy rodzin szlacheckich, kontrolowali własne ziemie i prowadzili wojny z sąsiadami. Wkrótce jednak dramatyczny zwrot zjednoczyłby Japonię. Proces zjednoczenia Japonii rozpoczął się pod koniec XVI wieku z udziałem trzech wpływowych postaci politycznych.

Pierwszym był Nobunaga Oda. Nobunaga zajął cesarską stolicę Kioto i wziął panującego szoguna pod swoją kontrolę. W ciągu następnych kilku lat próbował umocnić swoje rządy na centralnych równinach.

Następcą Nobunagi został Hideyoshi Toyotomi, syn rolnika, który został dowódcą wojskowym. Hideyoshi zlokalizował swoją stolicę w Osace. Do 1590 roku przekonał większość daimyo na wyspach japońskich, by przyjęli jego władzę.

Po śmierci Hideyoshiego w 1598 r. władzę nad Japonią przejął Ieyasu Tokugawa, potężny daimyo z Edo (dzisiejsze Tokio). Ieyasu przyjął tytuł szoguna w 1603 roku. Władcy Tokugawy zakończyli przywracanie władzy centralnej rozpoczęte przez Nobunagę i Hideyoshiego. Szoguny Tokugawy pozostawały u władzy w swojej stolicy w Edo do 1868 roku. Rządy Tokugawy przyniosły długi okres pokoju zwany „Wielkim pokojem”.

Europejczycy w Japonii


Gdy trzej wielcy dowódcy jednoczyli Japonię, zaczęli przybywać pierwsi Europejczycy. Portugalscy kupcy wylądowali na wyspach w 1543 r. W ciągu kilku lat portugalskie statki zaczęły regularnie zatrzymywać się w japońskich portach, aby wziąć udział w regionalnym handlu między Japonią, Chinami i Azją Południowo-Wschodnią.

Początkowo witano gości. Japończyków fascynował tytoń, zegary, okulary i inne europejskie towary. Daimyo byli zainteresowani kupnem wszystkich typów europejskiej broni. Nobunaga Oda i Hideyoshi Toyotomi uznali nową broń palną za pomocną w pokonaniu wrogów i zjednoczeniu wysp.

Pierwszy misjonarz jezuicki, Franciszek Ksawery, przybył w 1549 r., nawrócił szereg lokalnych daimyo. Pod koniec XVI wieku tysiące Japończyków zostało chrześcijanami. Jednak jezuicka praktyka niszczenia sanktuariów wywołała ostrą reakcję. W 1587 roku Hideyoshi wydał edykt zakazujący chrześcijańskiej działalności na jego ziemiach.

Edykt Hideyoshiego początkowo nie był ściśle przestrzegany. Jezuitom pozwolono kontynuować swoją działalność.

Jednak pod rządami Ieyasu Tokugawy wszyscy misjonarze zostali wygnani, a japońscy chrześcijanie byli prześladowani.

Jako następni poszli kupcy europejscy. Tylko niewielkiej holenderskiej społeczności w Nagasaki pozwolono pozostać w Japonii. Holenderskie statki mogły zacumować w porcie Nagasaki tylko raz w roku i mogły tam pozostać tylko przez dwa lub trzy miesiące.

Japonia przed zjednoczeniem

Społeczeństwo


Władcy Tokugawy postanowili przejąć kontrolę nad systemem feudalnym, który rządził Japonią przez ponad trzysta lat. Tak jak poprzednio, państwo zostało podzielone na około 250 odrębnych terytoriów zwanych hanami lub domenami. Każda była rządzona przez daimyo.

W teorii daimyo byli niezależni, ponieważ byli w stanie utrzymać się z podatków nakładanych na ich ziemie. W rzeczywistości szogunat kontrolował daimyo przez system zakładników.

W tym systemie daimyo musieli utrzymywać dwie rezydencje – jedną na swoich ziemiach i jedną w Edo, gdzie znajdował się dwór szoguna. Kiedy daimyo był nieobecny w rezydencji w Edo, jego rodzina była zmuszona zostać tam.

Podczas tego długiego okresu pokoju – znanego jako „Wielki Pokój” – prowadzonego przez panowanie Tokugawy, samuraje, którzy służyli daimyo, stopniowo przestały być klasą wojowników. Wielu z nich zostało menedżerami na ziemiach daimyo.

Zmiany gospodarcze i społeczne


W Japonii w okresie Edo nastąpiła poważna zmiana gospodarcza. Od XIV wieku wielu Japończyków z wyższej klasy, pod wpływem konfucjanizmu, uważało handel i przemysł za niegodne. Pod rządami Tokugawy handel i przemysł zaczął rozwijać się jak nigdy dotąd, zwłaszcza w rozwijających się miastach Edo, Kioto i Osace.

W 1750 roku Edo liczyło ponad milion mieszkańców i było jednym z największych miast na świecie. Bankowość kwitła, a pieniądze papierowe stały się normalnym środkiem wymiany w transakcjach handlowych. Pojawiła się japońska klasa kupiecka, która zaczęła odgrywać znaczącą rolę w życiu narodu japońskiego.

Jaki wpływ miały te zmiany gospodarcze na japońskich chłopów, którzy stanowili większość populacji? Niektóre rodziny rolnicze skorzystały na wykorzystaniu rosnącego popytu na uprawy płatne (uprawy na sprzedaż). Jednak większość chłopów doświadczyła zarówno spadku zysków, jak i wzrostu kosztów i podatków. Wielu zostało zmuszonych do zostania najemcami lub do pracy jako pomoc najemna.

Kiedy warunki wiejskie stały się desperackie, niektórzy chłopi zbuntowali się. W erze Edo doszło do prawie siedmiu tysięcy buntów chłopskich i demonstracji przeciwko wysokim podatkom.

Cesarz i cesarskie rodziny dworskie znajdowały się na samym szczycie struktury politycznej i społecznej. Następna była klasa wojowników złożona z szoguna, daimyo, samuraja i ronina. Szogun był najwyższym władcą poniżej cesarza i dystrybutorem krajowych zbiorów ryżu. Lokalny daimyo otrzymał od szoguna ziemię i ryż w zamian za wojskowych wysłanników. Samurajowie otrzymywali ryż od daimyo w zamian za swoich wysłanników jako doradców, strażników zamku i urzędników państwowych. Wreszcie roninowie byli wojownikami bez panów, którzy podróżowali po okolicy w poszukiwaniu pracy.

Poniżej wojowników byli rolnicy (chłopi). Rolnicy produkowali ryż i zajmowali uprzywilejowaną pozycję w społeczeństwie, ale często byli biedni. Klasa rzemieślników obejmowała rzemieślników, takich jak szermierze i stolarze. Wreszcie klasa kupców zajmowała się dystrybucją żywności i podstawowych towarów. Ta klasa znajdowała się na dole hierarchii społecznej, ponieważ czerpała korzyści z pracy innych.

Poniżej tych klas byli eta. Tokugawa uchwalił surowe prawa regulujące miejsca zamieszkania, ubrania, a nawet fryzury eta.

Kultura


W erze Edo zaczął się pojawiać nowy zestaw wartości kulturowych, zwłaszcza w miastach. Obejmował rozwój literatury popularnej pisanej przez i dla mieszkańców miasta.

Najlepszymi przykładami nowej miejskiej fikcji XVII wieku są dzieła Ihary Saikaku, uważanego za jednego z największych pisarzy Japonii. Największa powieść Saikaku, Pięć kobiet, które żyły dla miłości, opowiada o poszukiwaniu miłości przez pięć kobiet z klasy kupieckiej. Kobiety są gotowe umrzeć z miłości – i wszyscy oprócz jednej w końcu to robią.

Znaczna część popularnej literatury ery Tokugawy była wesoła i miała na celu podniesienia humoru czytelników. Poezja pozostała poważniejszą formą wypowiedzi literackiej. Znakomitą poezję napisał w XVII wieku największy ze wszystkich japońskich poetów Bashō Matsuo.

Nowy świat rozrywki w miastach dał początek teatrowi Kabuki, który kładł nacisk na akcję, muzykę i dramatyczne gesty, aby bawić widzów. Wczesne dramaty kabuki dotyczyły świata herbaciarni i sali tanecznych w miastach.

Urzędnicy rządowi obawiali się, że takie działania mogą zepsuć moralność narodu. Rząd zabronił kobietom pojawiać się na scenie. W związku z tym urzędnicy stworzyli nową profesjonalną klasę męskich aktorów, którzy wcielają się w postacie kobiece.

Sztuka odzwierciedlała również zmiany w kulturze Japonii pod rządami Tokugawy. Rozkaz szoguna, aby wszyscy daimyo i ich rodziny mieli rezydencje w Edo, spowodował wzrost liczby budynków. Szlachta rywalizowała o wzniesienie najwspanialszych rezydencji z bogatym i pięknym wyposażeniem. Obfite użycie złotej folii na ścianach i sufitach pomogło odbijać światło w ciemnych pomieszczeniach zamkowych, w których okna były często małe.

Sztuka japońska została wzbogacona pomysłami z innych kultur. Japońscy wytwórcy ceramiki pożyczyli techniki i wzory z Korei, aby tworzyć piękne ceramiczne elementy. Japończycy studiowali medycynę zachodnią, astronomię, języki, a nawet style malarskie. Z kolei Europejczykom zależało na ceramice japońskiej, cenionej równie wysoko jak ceramika chińska.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *