Imperium arabskie i jego następcy. Umajjadzi, Abbasydzi, Seldżukidzi

Mahomet został uznany zarówno za politycznego, jak i religijnego przywódcę społeczności islamskiej. Śmierć Mahometa postawiła jego wyznawców przed problemem: Mahomet nigdy nie wyznaczył następcy. Chociaż miał kilka córek, nie zostawił syna.

Krótko po śmierci Mahometa, niektórzy z jego najbliższych zwolenników wybrali Abu Bakra, zamożnego kupca i teścia Mahometa, na swojego przywódcę. Został nazwany kalifem, czyli następcą Mahometa.

Arabski podbój


Pod przywództwem Abu Bakra ruch islamski zaczął się rozwijać. Tak jak Rzymianie powoli podbijali Włochy, tak też muzułmanie rozszerzyli swoją działalność na Arabię ​​i nie tylko.

Mahomet przezwyciężył wysiłki wojskowe wczesnych Mekkanów, aby pokonać ich ruch. Koran dopuszczał uczciwą, obronną wojnę jako dżihad lub „walkę na drodze Boga”. Następcy Mahometa poszerzyli swoje terytorium.

Zjednoczeni pod rządami Abu Bakra Arabowie zaczęli kierować energię, którą kiedyś skierowali ku sobie, przeciwko sąsiednim ludom. Pod Jarmukiem w 636 armia arabska pokonała armię bizantyjską w środku burzy piaskowej, która pozwoliła Arabom zaskoczyć wroga. Cztery lata później przejęli kontrolę nad bizantyjską prowincją Syrii. W 642 r. Egipt i inne obszary północnej Afryki zostały włączone do nowego imperium arabskiego. Na wschodzie Arabowie podbili całe imperium perskie około 650 roku.

Arabowie, na czele z szeregiem genialnych generałów, zgromadzili dużą, oddaną armię. Odwagę żołnierzy arabskich wzmocniło przekonanie, że wojownikom muzułmańskim zapewniono miejsce w raju, jeśli zginą w bitwie.

Rządy arabskie


Wcześni kalifowie rządzili swoim rozległym imperium z Medyny. Po śmierci Abu Bakra pojawiły się problemy, kto powinien zostać następnym kalifem. Nie było wyraźnych następców Abu Bakra, a dwóch pierwszych kalifów, którzy rządzili po jego śmierci, zostało zamordowanych. W 656 roku Ali, zięć Mahometa, został wybrany na kalifa, ale on również został zamordowany po pięciu latach panowania.

Na podbitych terytoriach arabscy ​​administratorzy byli dość tolerancyjni, czasami pozwalając nawet lokalnym urzędnikom na dalsze rządzenie. Podbici nie zostali zmuszeni do przejścia na islam. Ci, którzy zdecydowali się nie nawracać, musieli jedynie być lojalni wobec rządów muzułmańskich i płacić podatki.

W 661 r. Generał Muawija, gubernator Syrii i jeden z głównych rywali Alego, został kalifem. Był znany z jednej niezwykłej cnoty: używał siły tylko wtedy, gdy było to absolutnie konieczne.

Muawija szybko przeniósł się, aby urząd kalifa, zwany kalifatem, był dziedziczny w jego własnej rodzinie. Robiąc to, założył dynastię Umajjadów. Następnie przeniósł stolicę imperium arabskiego z Medyny do Damaszku w Syrii.

Podboje Umajjadów


Na początku VIII wieku armie arabskie podbiły i nawróciły Berberów, lud pasterski żyjący na wybrzeżu Morza Śródziemnego w północnej Afryce.

Około 710 r. połączone siły berberyjskie i arabskie przekroczyły Cieśninę Gibraltarską i zajęły południową Hiszpanię. W 725 roku większość Hiszpanii stała się państwem muzułmańskim z centrum w Kordobie. Jednak w 732 roku siły arabskie zostały pokonane w bitwie pod Tours w Galii (obecnie Francja). Arabska ekspansja w Europie została zatrzymana.

W 717 roku inne siły muzułmańskie przypuściły atak na Konstantynopol z nadzieją na pokonanie Cesarstwa Bizantyjskiego. Bizantyńczycy jednak zniszczyli flotę muzułmańską, po czym utworzyło się stałe napięcie na granicę w południowej Azji Mniejszej między Cesarstwem Bizantyjskim a światem islamu.

Arabskie natarcie w końcu dobiegło końca, ale nie wcześniej niż południowa i wschodnia część starego imperium rzymskiego w rejonie Morza Śródziemnego została podbita. Moc arabska rozciągała się również na wschód w Mezopotamii i Persji oraz na północ do Azji Środkowej.

Rozłam w islamie


Pomimo sukcesów Umajjadów wewnętrzne walki zagroziły stabilności imperium. Wielu muzułmanów pochodzenia niearabskiego, takich jak Persowie i Bizantyjczycy, nie lubiło sposobu, w jaki lokalni administratorzy faworyzowali Arabów.

Szczególnie ważny bunt miał miejsce w dzisiejszym Iraku na początku okresu Umajjadów. Prowadził go Hussein, drugi syn Alego – zięcia Mahometa.

Hussein zachęcał swoich zwolenników do powstania przeciwko rządom Umajjadów w 680 roku. Wyruszył do bitwy, ale jego żołnierze uciekli, pozostawiając go z armią 72 wojowników przeciwko 10 000 żołnierzy Umajjadów. Niewielka siła Husajna walczyła odważnie, ale wszyscy zginęli.

Ta walka doprowadziła do podziału islamu na dwie grupy. Szyici muzułmanie akceptują tylko potomków Alego jako prawdziwych władców islamu. Muzułmanie sunnici nie wszyscy zgadzali się z rządami Umajjadów, ale zaakceptowali Umajjadów jako władców. Ten podział polityczny doprowadził do powstania dwóch gałęzi muzułmanów, które trwają do dziś. Sunnici stanowią większość w świecie muzułmańskim, ale większość mieszkańców Iraku i sąsiedniego Iranu uważa się za szyitów.

Dynastia Abbasydów


Rosła niechęć do rządów Umajjadów. Jak wspomniano, nie-Arabowie muzułmanie byli oburzeni faworyzowaniem okazywanym Arabom. Umajjadzi również pomogli w doprowadzeniu do własnego końca poprzez swoje skorumpowane zachowanie. W 750 Abu al-Abbas, potomek wuja Mahometa, obalił dynastię Umajjadów i ustanowił dynastię Abbasydów, która trwała do 1258 roku.

Rządy Abbasydów


W 762 roku Abbasydzi zbudowali nową stolicę w Bagdadzie, nad rzeką Tygrys, daleko na wschód od stolicy Umajjadów w Damaszku. Nowa stolica była dobrze ulokowana. Wykorzystywał ruch rzeczny do Zatoki Perskiej i znajdował się na trasie karawan prowadzącej od Morza Śródziemnego do Azji Środkowej.

Ruch na wschód zwiększył wpływy Persów i zachęcił do nowego spojrzenia na kulturę. Za Umajjadów wojownicy byli postrzegani jako idealni obywatele. Za Abbasydów nowymi bohaterami byli sędziowie, kupcy i urzędnicy państwowi. Wszyscy muzułmanie, niezależnie od pochodzenia etnicznego, mogli teraz sprawować zarówno funkcje cywilne, jak i wojskowe. Wielu Arabów zaczęło zawierać związki małżeńskie z ludami podbitymi.

Dynastia Abbasydów przeżywała okres wspaniałych rządów w IX wieku. Najbardziej znanym kalifem tamtych czasów był Harun ar-Raszid, którego panowanie jest często opisywane jako złoty wiek kalifatu Abbasydów. Harun ar-Raszid był znany ze swojej działalności charytatywnej, a także szczerze wspierał artystów i pisarzy. Jego syn al-Mamun był wielkim mecenasem nauki. Wspierał naukę astronomii i stworzył podstawy do tłumaczenia klasycznych dzieł greckich.

Był to również okres rosnącej prosperity. Arabowie podbili wiele z najbogatszych prowincji Cesarstwa Rzymskiego, a teraz kontrolowali szlaki handlowe na wschód. Bagdad stał się centrum ogromnego imperium handlowego, które rozciągało się na Azję, Afrykę i Europę, znacznie wzbogacając świat islamski.

Za Abbasydów kalif zaczął działać po królewsku. Biurokracja pomagająca kalifowi w administrowaniu imperium również stała się bardziej złożona. Rada na czele z premierem, zwanym wezyrem, doradzała kalifowi. Kalif nie uczestniczył w posiedzeniach rady, zamiast tego siedział za ekranem, słuchając dyskusji rady, a następnie szeptał swoje rozkazy wezyrowi.

Upadek i podział


Mimo prosperity imperium Abbasydów miało problemy. Toczyło się wiele walk o sukcesję kalifatu. Kiedy Harun ar-Raszid zmarł, jego dwaj synowie walczyli o tron, prawie niszcząc miasto Bagdad.

Ogromne bogactwo doprowadziło do korupcji finansowej. Członkowie klanu Haruna ar-Raszida otrzymali duże sumy pieniędzy ze skarbu państwa. Podobno jego żona wydała ogromne kwoty na pielgrzymkę do Mekki.

Procesowi dezintegracji sprzyjał brak wykwalifikowanych Arabów na kluczowych stanowiskach w armii i służbie cywilnej. W rezultacie kalifowie zaczęli rekrutować urzędników spośród ludów niearabskich w imperium, takich jak Persowie i Turcy. Ci ludzie byli szkoleni do służby kalifom, ale stopniowo stali się dominującą siłą w armii i biurokracji.

Ostatecznie władcy prowincji Imperium Abbasydów zaczęli odrywać się od władzy centralnej i zakładać niezależne dynastie. Hiszpania ustanowiła własny kalifat, kiedy w 750 roku uciekł tam książę z dynastii Umajjadów. Maroko uzyskało niepodległość, a w Egipcie ze stolicą w Kairze w 973 roku powstała nowa dynastia pod rządami Fatymidów. Cesarstwo Muzułmańskie zostało teraz podzielone politycznie.

Seldżukidzi 


Dynastia Fatymidów w Egipcie szybko stała się dynamicznym centrum cywilizacji islamskiej. Ze swojego położenia w sercu delty Nilu Fatymidzi odegrali główną rolę w handlu przechodzącym z Morza Śródziemnego do Morza Czerwonego i dalej. Stworzyli silną armię, zatrudniając obcokrajowców do walki o nich. Jedną z takich grup byli Turcy seldżuccy.

Turcy seldżuccy byli ludem koczowniczym z Azji Środkowej. Przeszli na islam i prosperowali jako żołnierze kalifatu Abbasydów. W miarę jak Abbasydzi stawali się słabsi, Turcy seldżuccy stawali się silniejsi, przenosząc się stopniowo do Iranu i Armenii. W XI wieku zajęli wschodnie prowincje Imperium Abbasydów.

W 1055 roku turecki przywódca zdobył Bagdad i objął dowództwo nad imperium. Miał tytuł sułtana – czyli „dzierżawca władzy”. Kalif Abbasydów nadal był głównym autorytetem religijnym, ale po zajęciu Bagdadu Turcy seldżuccy posiadali prawdziwą władzę militarną i polityczną w państwie.

W drugiej połowie XI wieku Seldżukowie wywierali militarny nacisk na Cesarstwo Bizantyjskie. W 1071 r. Bizantyńczycy w niemądry sposób rzucili wyzwanie Turkom, a armia bizantyjska została rozgromiona pod Manzikert we współczesnej wschodniej Turcji. Turcy zajęli teraz większość Półwyspu Anatolijskiego. Zdesperowane Cesarstwo Bizantyjskie zwróciło się o pomoc do Zachodu.

Krucjaty


Cesarz bizantyjski Aleksy I zwrócił się do chrześcijańskich państw Europy o pomoc w walce z Turkami. Ponieważ państwa chrześcijańskie i świat islamu bały się i nie lubiły się nawzajem, wielu Europejczyków zgodziło się, rozpoczynając serię krucjat w 1096 roku.

Początkowo władcy muzułmańscy zostali rzuceni do defensywy przez najeźdźców krzyżowców, którzy byli w stanie podbić tereny i ustanowić państwa krzyżowców. Jednak w 1169 roku Saladyn, nowy władca muzułmański, przejął kontrolę nad Egiptem i został sułtanem, kończąc w ten sposób dynastię Fatymidów. Ustanowił także kontrolę nad Syrią i podjął ofensywę przeciwko państwom chrześcijańskim w tym regionie. W 1187 r. Armia Saladyna najechała królestwo Jerozolimy i zniszczyła tam siły chrześcijańskie. Wkrótce chrześcijanie pozostali z zaledwie kilkoma fortecami wzdłuż wybrzeża Palestyny. Saladyn nie pozwolił na masakrę ludności. Pozwolił nawet na kontynuowanie chrześcijańskich nabożeństw.

Krucjaty miały niewielki trwały wpływ na Azję Południowo-Zachodnią, poza tym, że wywołały stulecia nieufności między muzułmanami i chrześcijanami. O wiele ważniejsze było zagrożenie ze strony nowych najeźdźców – Mongołów.

Mongołowie


Mongołowie byli ludem pasterskim, który wymknął się z Gobi na początku XIII wieku, aby przejąć kontrolę nad znaczną częścią znanego świata. Ci najeźdźcy byli destrukcyjni w swoich podbojach. Palili miasta doszczętnie, zniszczali tamy co doprowadziło wioski rolnicze do masowego głodu. Ich celem było stworzenie takiego terroru, że ludzie nie będą walczyć.

Począwszy od postępów prowadzonych przez Czyngis-chana w północnych Chinach, armie mongolskie rozprzestrzeniły się po Azji Środkowej. W 1258 roku Mongołowie zajęli Persję i Mezopotamię. Kalifat Abbasydów w Bagdadzie dobiegł końca. Po zdobyciu Bagdadu mongolskie wojska w 1258 roku zniszczyli miasto. Szkoły, biblioteki, meczety (muzułmańskie domy modlitwy) i pałace zostały doszczętnie spalone.

Mongołowie dotarli aż do Morza Czerwonego. Ich próba zajęcia Egiptu nie powiodła się jednak po części z powodu oporu mameluków. Mamelukowie byli tureckimi niewolnikami, którzy obalili administrację utworzoną przez Saladyna i przejęli władzę.

Z biegiem czasu władcy Mongołowie przeszli na islam i zaczęli zawierać związki małżeńskie z miejscowymi ludami. Zaczęli odbudowywać miasta. W XIV wieku imperium mongolskie zaczęło się dzielić na oddzielne królestwa. Dawne imperium islamskie założone przez Arabów w VII i VIII wieku dobiegło końca. W wyniku zniszczenia Bagdadu przez Mongołów, nowym centrum cywilizacji islamskiej stał się Kair w Egipcie.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *