Hellenizacja była rozprzestrzenianiem się kultury greckiej i asymilacją z kulturą grecką ludów niegreckich. Była to godna uwagi cecha starożytnej cywilizacji greckiej, podejście do innych kultur, które było nie tylko inwazyjne lub dominujące, ale i transformujące. Stanowiło to przykład, za którym poszły później Cesarstwo Rzymskie, Chrześcijaństwo i Imperium Brytyjskie, zasadniczo ustanawiając ramy, w których można omawiać znaczną część historii Zachodu. Produkty kultury rozpowszechnione przez hellenizację obejmowały język i pismo greckie, jego mity i religię, a także technologię i sztukę – nie tylko same idee, ale praktyczne i możliwe do wykorzystania rzeczy.

Hellenowie, czyli Grecy, byli tak nazywani przez pisarzy klasycznych, ponieważ byli potomkami Hellena, syna Deukaliona (syna Prometeusza) i Pyrry (córki Epimeteusza i Pandory). Grecy od początku byli asymilatorami. Kiedy przybyli zamieszkać na wyspach i lądzie dzisiejszej Grecji, wysiedlili rdzennych Pelazgów, przynosząc ze sobą pewną formę swego pisma, języka, religii i sztuki. Pelazgowie nie byli spokrewnieni z Hellenami w żadnym znaczącym sensie: niektórzy współcześni uczeni uważają nawet, że ich język był przedindoeuropejski, niezrozumiały dla Greków przy pierwszym kontakcie. Kultura tubylcza została wkrótce wchłonięta przez nowoprzybyłych. Chociaż Herodot zaświadcza, że ​​niektóre grupy pelazgiańskie przetrwały z wzajemnie zrozumiałym językiem, większość jednak została zasymilowana.

Zdecydowanie najważniejszym okresem hellenizacji był okres panowania Aleksandra Wielkiego. Rozszerzając zasięg swoich rządów do oszałamiających rozmiarów po zjednoczeniu przez ojca greckich miast-państw — na Egipt, Indie, Persję i wschodnią część Morza Śródziemnego — Aleksander nie ograniczył tej władzy do prostego podboju militarnego i zbierania daniny. Zintegrował swoją armię i zachęcając do zawierania małżeństw z cudzoziemkami, aby zatrzeć bariery między grekami podbitymi ludami. W podbitych miastach zakładał szkoły do ​​nauki języka i kultury greckiej, budował gimnazjony, ośrodki kultury związane z ćwiczeniami (zwłaszcza gimnastyka i zapasy), medycyną i kąpielami komunalnymi. Gimnazjon znajdowało się w centrum kultury społecznej w starożytnej Grecji.

Jednak po śmierci Aleksandra rozpowszechniony charakter cywilizacji greckiej ustąpił miejsca tak zwanemu okresowi hellenistycznemu. Za czasów Aleksandra greckie miasta straciły na znaczeniu dla kultury greckiej, dzieląc swój wpływ na świat społeczny, gospodarczy i intelektualny z nowymi dodatkami, takimi jak Aleksandria i Rodos. Świat stał się bardziej grecki, ale Grecja z kolei stała się bardziej światowa, a zwłaszcza bardziej perska.

W międzyczasie nawet tereny kontrolowane przez Rzymian stawały się coraz bardziej zhellenizowane. Grecki był językiem handlu i kultury, wspólnym językiem niezbędnym podróżnikom. Palestyna uległa silnej hellenizacji do tego stopnia, że ​​greckie formy imion wyparły semickie oryginały – na przykład Jeszua stał się Jezusem. Coraz więcej przywódców żydowskich obawiało się, że ich naród straci swoją tożsamość. Wiele praktyk i ruchów żydowskich w starożytności było odpowiedzią na hellenizację, niezależnie od tego, czy były to ruchy rewolucyjne, które dążyły do ​​przywrócenia żydowskiej samorządności i wyłączności kulturowej, czy też sekty synkretyczne, które łączyły tradycyjną religię żydowską z elementami pogańskimi.

Jakikolwiek był kontakt Jezusa (Chrystusa) z Nazaretu z kulturą grecką, chrześcijaństwo uległo skrajnej hellenizacji po jego śmierci. Nowy Testament został napisany po grecku, a wielu wczesnych chrześcijan było prozelitami, mówiącymi po grecku poganami, którzy przestrzegali żydowskich praktyk kultowych bez nawracania się. Wyrafinowana teologia Pawła, księgi Jana (Ewangelia i Objawienie Jana) oraz pisma wczesnych ojców apostolskich, aż do Augustyna włącznie, były pod silnym wpływem filozofii greckiej i zhellenizowanego klimatu intelektualnego Cesarstwa Rzymskiego.

Koncepcja Logosu, tak centralna dla chrystologii Jana, stwierdza w pierwszym wersecie: „Na początku był Logos, a Logos był u Boga, a Logos był Bogiem” — nie była po prostu słowem greckim,  (Logos  powszechnie tłumaczone jako „słowo”, oznacza to także logikę, rozum, zasadę i myśl), ale dobrze zbadane pojęcie w filozofii greckiej. Heraklit posługiwał się nim w odniesieniu do porządku i racjonalności wszechświata, a Arystoteles rozwijał swój system logiczny. Stoicy, którzy mogli mieć wpływ na Jezusa lub jego naśladowców i z pewnością mieli z nimi wiele wspólnego, sformułowali logos jako motor kreacji, podstawową siłę, która dała życie istnieniu.

Po upadku Rzymu Cesarstwo Bizantyjskie określiło się jako helleńskie imperium chrześcijańskie: etnicznie greckie, religijnie chrześcijańskie, będące spadkobiercami zarówno klasycznej kultury greckiej, jak i rzymskiego prawa do rządzenia. Otoczone przez wrogów perskich, a później muzułmańskich, imperium przeszło kilka okresów odrodzenia helleńskiego, z coraz większymi skojarzeniami „Greków” i „chrześcijan”, co stanowiło ostatni krok w długiej historii hellenizacji.

Podziel się z kolegami