Hadrian (76-138 n.e.) cesarz rzymski


Hadrian rządził Rzymem od 117 do 138 n.e. jako jeden z „pięciu dobrych cesarzy”. Często podróżował, zabezpieczał i ulepszał administrację imperium i był jednym z najzdolniejszych ludzi swoich czasów. Jego najbardziej znanym osiągnięciem poza Rzymem jest Mur Hadriana, obejmujący 120 km północnej granicy Rzymu w Wielkiej Brytanii.

Hadrian urodził się 24 stycznia 76 roku n.e. w bogatej rodzinie. Przyszły cesarz Trajan został opiekunem 10-letniego Hadriana, gdy zmarł jego ojciec. Hadrian szybko awansował w szeregach wojskowych i piastował ważne urzędy. W wieku 24 lat poślubił wnuczkę Trajana, Sabinę. Ich ślub był bezdzietny, a może i bez miłości. Hadrian był legatem i pełniącym obowiązki gubernatora Syrii, gdy Trajan zmarł w 117 roku.

Ogłoszono jego adopcję przez Trajana, a armia przyjęła go jako nowego cesarza pod imieniem Publius Aelius Traianus Hadrianus. Jego panowanie rozpoczęło się od egzekucji czterech wysokich rangą współpracowników Trajana, co nie przysporzyło mu sympatii do rzymskiego senatu. W przeciwieństwie do poprzednich cesarzy, Hadrian starał się zabezpieczyć swoje granice, a nie rozszerzać je i ustabilizować imperium. Jest pamiętany głównie ze swoich projektów budowlanych, usprawnień administracyjnych, troski o swoje armie i podróży. Zaufani przedstawiciele w Rzymie i być może tajna policja pozwolili mu na lata nieobecności w stolicy.

Wiele informacji na temat Hadriana pochodzi z podejrzanego źródła, Historii Augusta, pełnego celowo wprowadzających w błąd informacji o cesarzach rzymskich. Był jednak niezaprzeczalnie człowiekiem wyjątkowym, eklektycznym i często błyskotliwym. Wiadomo, z inskrypcji, pamiątkowych monet i ówczesnych relacji, że połowę swojego panowania spędził na podróżach, głównie po Wschodzie. Niektóre z poezji Hadriana i fragmenty jego autobiografii przetrwały.

Hadrian podróżował przez Galię i Niemcy w 121 i rozkazał zbudować dębowy mur, aby zabezpieczyć niemiecką granicę. W Brytanii następnego roku Hadrian obserwował północną granicę oddzielającą legiony rzymskie od kłopotliwych plemion piktyjskich. Hadrian polecił wybudować mur i umocnienia. Następnie wyjechał, aby stłumić bunty w Mauretanii i Partii i nigdy nie wrócił do Wielkiej Brytanii ani do zachodniej części swojego imperium.

Sieć obronna Muru Hadriana składała się ostatecznie ze 158 wież i 16 fortów, które mogły pomieścić do 800 ludzi każdy. Kamienny mur mierzył do 5 metrów wysokości. Tam, gdzie było to fizycznie możliwe, wzdłuż północnej strony ściany biegł rów o głębokości 3 metrów i szerokości 9 m. Od strony południowej vallum (wał) zbudowany z rowu, z kopcami po obu stronach, blokował dostęp od południa i mógł wyznaczać strefę wojskową.

Inne projekty budowlane zrealizowane przez cesarza Hadriana obejmowały Panteon w Rzymie, rozpoczęty przez Agryppę, oraz świątynię Zeusa Olimpijskiego w Atenach, rozpoczętą sześć wieków wcześniej. Hadrian zaprojektował także własną willę i ogrody w Tivoli; zakładał miasta i budował porty, akwedukty, świątynie, łaźnie, Gimnazja i targi w całym imperium. Próby wybudowania przez Hadriana świątyni Zeusa na ruinach świątyni w Jerozolimie i jego zakaz obrzezania wywołały w 132 r. brutalny bunt w Judei, kierowany przez Bar Kochbę.

Hadrian wybrał Antoninusa Piusa na swojego następcę i przekonał go do adopcji dwóch kolejnych spadkobierców: Lucjusza Verusa i Marcusa Aureliusa. Hadrian zmarł 10 lipca 138 r. Do 155 r. granica rzymska cofnęła się do Muru Hadriana i pozostała tam do końca IV lub początku V wieku, kiedy to armia rzymska opuściła Wielką Brytanię.

Podziel się z kolegami