Dynastia Wielkich Mogołów

W 1500 roku subkontynent indyjski był nadal podzielony na kilka królestw hinduskich i muzułmańskich. Jednak Mogołowie ustanowili nową dynastię i wprowadzili nową erę jedności w regionie. Mogołowie pochodzili nie z Indii, ale z górzystego regionu na północ od doliny rzeki Indus.

Założycielem dynastii Wielkich Mogołów był Babur. Jego ojciec był potomkiem wielkiego azjatyckiego zdobywcy Timura Lenka, a jego matka – Czyngis-chana. Babur odziedziczył część imperium Timura Lenka w górskiej dolinie rzeki Syr-darii. W młodości dowodził grupą wojowników, którzy zajęli Kabul w 1504 roku. Trzynaście lat później jego siły przekroczyły przełęcz Chajber do Indii.

Siły Babura były znacznie mniejsze niż siły jego wrogów, ale dysponowały zaawansowaną bronią, w tym artylerią, i wykorzystywały ją z wielkim skutkiem. Z dwunastoma tysiącami żołnierzy przeciwko siłom wroga prawie dziesięciokrotnie większym, Babur zdobył Delhi i umocnił swoją władzę na równinach północnych Indii. Kontynuował swoje podboje w północnych Indiach aż do śmierci w 1530 roku w wieku 47 lat.

Panowanie Akbara


Wnuk Babura, Akbar, miał zaledwie 14 lat, kiedy objął tron. Wysoce inteligentny i pracowity Akbar postanowił rozszerzyć swoją domenę. W 1605 roku przyniósł panowanie Wielkich Mogołów w większości Indii.

W jaki sposób Akbar był w stanie podporządkować sobie prawie całe Indie? Używając ciężkiej artylerii, armie Akbara były w stanie pokonać kamienne fortece swoich rywali. Mogołowie byli również skutecznymi dyplomatami.

Podboje Akbara stworzyły największe imperium indyjskie od czasów dynastii Maurjów prawie dwa tysiące lat wcześniej. Imperium było wysoce scentralizowane, ale w rzeczywistości było zbiorem częściowo niezależnych państw utrzymywanych razem przez władzę cesarza.

Akbar

Akbar był prawdopodobnie największym z podbijających monarchów Mogołów, ale najbardziej znany jest z humanitarnego charakteru swoich rządów. Jak wszyscy władcy Mogołów, Akbar urodził się muzułmaninem, ale przyjął politykę tolerancji religijnej. Jako cesarz wykazywał żywe zainteresowanie innymi religiami i tolerowanymi praktykami hinduistycznymi. Z zadowoleniem przyjął nawet wyrażanie poglądów chrześcijańskich przez swoich jezuickich doradców na dworze. Przyjmując hinduską księżniczkę jako jedną ze swoich żon, Akbar wprowadził w życie swoją politykę tolerancji religijnej.

Akbar był również tolerancyjny w zarządzaniu rządem. Wyższe szczeble biurokracji rządowej były wypełnione obcymi muzułmanami, ale wielu niższych rangą urzędników było hindusami.

Powszechną praktyką stało się przekazywanie niższym rangą urzędników gruntów rolnych do tymczasowego użytku. Ci lokalni urzędnicy, znani jako zamindars, zatrzymywali część podatków płaconych przez chłopów w zamian za pensję. Następnie mieli przekazać resztę podatków z ziem pod ich kontrolą rządowi centralnemu. Zamindarze zaczęli sprawować znaczną władzę w swoich lokalnych okręgach.

Ogólnie rzecz biorąc, era Akbara była czasem postępu, przynajmniej według ówczesnych standardów. Wszyscy chłopi indyjscy byli zobowiązani do płacenia państwu około jednej trzeciej swoich rocznych zbiorów, ale system był stosowany sprawiedliwie. Kiedy w latach dziewięćdziesiątych XVI wieku nadeszła zła pogoda, podatki zostały obniżone lub całkowicie zawieszone. Dzięki długiemu okresowi pokoju i stabilności politycznej kwitł handel i produkcja.

Okres ten był szczególnie pomyślny w handlu zagranicznym. Towary indyjskie, zwłaszcza tekstylia, tropikalne produkty spożywcze i przyprawy oraz kamienie szlachetne, były eksportowane w zamian za złoto i srebro. Duża część handlu zagranicznego była obsługiwana przez arabskich kupców, ponieważ Indianie, podobnie jak ich władcy Mogołowie, nie lubili podróżować drogą morską.

Upadek Mogołów


Akbar zmarł w 1605 r., a jego następcą został jego syn Dżahangir.  Dżahangir był zdolny i ambitny. We wczesnych latach swojego panowania kontynuował wzmacnianie kontroli rządu centralnego nad swoim ogromnym imperium.

W końcu jednak jego uścisk zaczął słabnąć, gdy znalazł się pod wpływem jednej ze swoich żon, urodzonej w Persji, Nurdżahan. Cesarzowa wykorzystała swoją pozycję do wzbogacenia własnej rodziny. Zaaranżowała małżeństwo swojej siostrzenicy z trzecim synem męża i ostatecznym następcą, Szahdżahanem.

Podczas swojego panowania od 1628 do 1658 r. Szahdżahan utrzymywał system polityczny ustanowiony przez wcześniejszych władców Mogołów. Rozszerzył także granice imperium poprzez udane kampanie na płaskowyżu Dekan i przeciwko miastu Samarkand, na północ od Hindukuszu.

Rządy Szahdżahana zostały jednak zniszczone przez jego niepowodzenie w radzeniu sobie z rosnącymi problemami domowymi. Odziedziczył prawie pusty skarbiec. Jego kampanie wojskowe i kosztowne projekty budowlane mocno nadwyrężyły finanse cesarstwa i zmusiły go do podniesienia podatków. Tymczasem większość jego poddanych żyła w biedzie.

Kłopoty Szahdżahana pogorszyły się wraz z chorobą w połowie lat pięćdziesiątych XVII wieku, która doprowadziła do walki o władzę między dwoma jego synami. Jeden z synów Szahdżahana, Aurangzeb, skazał swojego brata na śmierć i uwięził ojca. Aurangzeb został następnie koronowany na cesarza w 1658 roku.

Aurangzeb to jeden z najbardziej kontrowersyjnych władców w historii Indii. Jako człowiek o wysokich zasadach próbował wyeliminować wiele z tego, co uważał za społeczne zło Indii. Zakazał zarówno hinduskiego zwyczaju sutte (kremacji wdowy na stosie pogrzebowym jej męża), jak i nakładania nielegalnych podatków. Próbował też zabronić hazardu i picia.

Aurangzeb

Aurangzeb był pobożnym muzułmaninem i przyjął szereg środków, które zmieniły politykę mogołów, polegającą na tolerancji religijnej. Budowanie nowych świątyń hinduistycznych zostało zabronione, a Hindusi zostali zmuszeni do przejścia na islam.

Polityka Aurangzeba doprowadziła do okrzyków hindusów i niepokojów w kraju. Ponadto w prowincjach całego imperium wybuchły bunty przeciwko władzy cesarskiej. Zbuntowane grupy zagroziły władzy cesarza, pozostawiając coraz bardziej podzielone Indie podatne na ataki z zagranicy. W 1739 roku Persowie splądrowali Delhi, pozostawiając je w popiele.

Brytyjczycy w Indiach


Przybycie Brytyjczyków przyspieszyło upadek imperium Mogołów. Do 1650 r. brytyjskie forty handlowe powstały w Surat, Fort William (obecnie miasto Kolkata) i Chennai (Madras). Z Chennai brytyjskie statki przewoziły indyjskie towary bawełniane do Indii Wschodnich, gdzie wymieniali je na przyprawy.

Brytyjskie sukcesy w Indiach przyciągnęły rywali, zwłaszcza Francuzów. Francuzi założyli własne forty na wschodnim wybrzeżu w Pondicherry, na południe od Cennaj, w Surat i w Zatoce Bengalskiej. Przez krótki czas Francuzi przeszli do ofensywy, zdobywając nawet brytyjski fort w Cennaj.

Brytyjczyków uratował wojskowy geniusz Sira Roberta Clive’a, agresywnego budowniczego brytyjskiego imperium. Clive ostatecznie został głównym przedstawicielem Kompanii Wschodnioindyjskiej w Indiach, prywatnej firmy upoważnionej przez Koronę Brytyjską do działania w jej imieniu. Jako głównego przedstawiciela, zadaniem Clive’a była walka z każdą siłą, francuską lub indyjską, która zagroziła potędze Kompanii Wschodnioindyjskiej w Indiach. Dzięki wysiłkom Clive’a Francuzi ostatecznie zostali ograniczeni do fortu w Pondicherry i kilku małych terytoriów na południowo-wschodnim wybrzeżu.

Walcząc z Francuzami, Clive umacniał także brytyjską kontrolę w Bengalu, państwie, w którym znajdował się Fort William. Indyjski władca Bengalu zaatakował Fort William w 1756 roku. Przez noc uwięził brytyjski garnizon w podziemnym więzieniu, które stało się znane jako „Czarna Dziura Kalkuty”. Intensywny upał w zatłoczonej przestrzeni doprowadził do katastrofy. Tylko 23 osoby (ze 146) wyszły żywe.

W 1757 roku Clive poprowadził niewielką armię brytyjską w liczbie około trzech tysięcy do zwycięstwa nad armią dowodzoną przez Mogołów ponad dziesięciokrotnie większą od niej w bitwie pod Plasi w Bengalu. W ramach łupów upadający rząd Mogołów dał Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej władzę zbierania podatków z ziem w okolicach Kolkaty.

Dojście Wielkiej Brytanii do władzy w Indiach nie było jednak historią ciągłych sukcesów. Urzędnicy Kompanii Wschodnioindyjskiej, od generalnego gubernatora i w dół, często łączyli arogancję z niekompetencją. Obrazili zarówno swoich indyjskich sojuszników, jak i miejscową ludność, którzy zostali obciążeni wysokimi podatkami, aby pokryć rosnące wydatki Kompanii Wschodnioindyjskiej. Inteligentni dowódcy indyjscy unikali bezpośrednich walk z dobrze uzbrojonymi wojskami brytyjskimi. Walczyli z nimi na sposób współczesnych partyzantów. Jeden z dowódców wojskowych Indii Powiedział: „Czy mam zaryzykować swoją kawalerię, która kosztuje tysiąc rupii na konia, przeciwko twojej kuli armatniej, która prawie nic nie kosztuje? Nie! Będę maszerować twoimi żołnierzami, aż ich nogi spuchną do rozmiarów ich ciał. Nie będziesz miał źdźbła trawy ani kropli wody. Słyszę o Tobie za każdym razem, gdy bije Twój bęben, ale nie będziesz wiedział, gdzie jestem. Będę się bił z twoim wojskiem, ale będzie to, kiedy mi się podoba, a nie kiedy wybierzesz.”

Pod koniec XVIII wieku Kompania Wschodnioindyjska przeniosła się w głąb lądu z wielkich nadmorskich miast. Ekspansja brytyjska przyniosła wielkie bogactwa indywidualnym kupcom brytyjskim, a także brytyjskim urzędnikom, którzy stwierdzili, że mogą uzyskać pieniądze od lokalnych władców, sprzedając przywileje handlowe. Brytyjczycy byli w Indiach, żeby zostać.

Społeczeństwo i życie codzienne w Indiach


Mogołowie byli obcokrajowcami w Indiach. Ponadto byli muzułmanami rządzącymi populacją hinduską. Wynikająca z tego mieszanka wpływów na życie zwykłych Indian była bardzo skomplikowana. Sposób traktowania kobiet jest dobrym przykładem tej złożoności.

Kobiety od dawna odgrywali aktywną rolę w społeczności plemiennej Mogołów, a niektóre walczyły na polu bitwy u boku mężczyzn. Władcy mogołów często zwracali się do krewnych kobiet o porady polityczne.

Do pewnego stopnia stosunek Mogołów do kobiet wpłynął na indyjskie społeczeństwo. Kobiety z rodzin arystokratycznych często otrzymywały pensje, mogły posiadać ziemię i prowadzić działalność gospodarczą.

W tym samym czasie Mogołowie nałożyli pewne ograniczenia na kobiet w ramach ich interpretacji prawa islamskiego. Te praktyki czasami były zgodne z istniejącymi tendencjami w społeczeństwie indyjskim i zostały przyjęte przez Hindusów.

Jednak pod innymi względami praktyki hinduskie pozostały niezmienione przez panowanie Mogołów. Zwyczaj suttee utrzymywał się pomimo wysiłków Mogołów, aby go znieść. Małżeństwa dzieci również pozostawały powszechne.

Era Mogołów była świadkiem wyłonienia się zamożnej szlachty ziemskiej i zamożnej klasy kupców. Pod koniec XVIII wieku ten dobrobyt gospodarczy był przerwany, rozpoczął się upadek imperium Mogołów który pogłębiło przybycie Brytyjczyków. Jednak wielu wybitnych Hindusów nawiązało stosunki handlowe z obcokrajowcami, które tymczasowo działały na ich korzyść.

Większość tego, co wiemy o codziennym życiu zwykłych Indian poza miastami, pochodzi z obserwacji zagranicznych gości. Jeden z nich przedstawił następujący opis życia w Indiach: „Ich domy są zbudowane z błota i kryte strzechą. Mało jest mebli lub nie ma ich wcale, z wyjątkiem glinianych garnków do przechowywania wody i gotowania oraz dwóch łóżek, jedno dla mężczyzny, drugie dla jego żony; ich pościele są skąpe, tylko prześcieradło lub może dwa.”

Kultura Mogołów


Mogołowie połączyli wpływy perskie i indyjskie w nowym i pięknym stylu architektonicznym. Ten styl najlepiej symbolizuje Tadź Mahal, który został zbudowany w Agrze przez cesarza Szahdżahana w połowie XVII wieku. Cesarz zbudował Tadź Mahal ku pamięci swojej żony Mumtaz Mahal, która zmarła w wieku 39 lat, rodząc czternaste dziecko. Projekt zatrudniał dwadzieścia tysięcy pracowników i trwał ponad dwadzieścia lat. Aby go sfinansować, rząd podniósł podatki od ziemi, doprowadzając w ten sposób wielu indyjskich chłopów do całkowitej nędzy.

Tadź Mahal jest powszechnie uważany za najpiękniejszy budynek w Indiach, jeśli nie na całym świecie. Wszystkie zewnętrzne i wewnętrzne powierzchnie są ozdobione geometrycznymi wzorami z ciętego kamienia, delikatnymi czarnymi kamiennymi maswerkami lub misternymi intarsjami z kolorowych kamieni szlachetnych w mozaikach kwiatowych. Budynek ma monumentalne rozmiary, niemal oślepiający blask i delikatną lekkość.

Innym ważnym osiągnięciem artystycznym okresu Mogołów było malarstwo. Podobnie jak architektura, malarstwo w Indiach Mogołów było wynikiem połączenia dwóch kultur: perskiej i indyjskiej. Akbar założył państwowe warsztaty dla artystów, głównie hinduistów, którzy pod okiem perskich mistrzów stworzyli mogolską szkołę malarstwa. „Styl Akbar” łączył motywy perskie z indyjskimi. Obejmował na przykład portretowanie ludzi w akcji – cecha, której zwykle nie widać w sztuce perskiej. Akbar zachęcał również swoich artystów do naśladowania europejskich form sztuki, w tym korzystania z perspektywy i realistycznych portretów.

Cesarze Mogołów byli oddanymi mecenasami sztuki, a wyjazd do Indii był celem malarzy, poetów i rzemieślników z tak odległych miejsc jak Morze Śródziemne. Mówi się, że Mogołowie mogli nagrodzić dobrego poetę taką ilością złota ile on ważył.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *