Decentralizacja w ZSRR za Chruszczowa


Złagodzenie systemu stalinowskiego po jego śmierci i próby poprawy sytuacji gospodarczej w kraju.

W gospodarce radzieckiej po śmierci Stalina wyróżnia się trzy fazy rozwoju: czas Chruszczowa, jego następców Breżniewa i Kosygina oraz Gorbaczowa. We wszystkich okresach polityka gospodarcza była reakcją na forsowanie przez Stalina centralizacji i faworyzowanie przemysłu ciężkiego. Chruszczow w 1958 roku zapoczątkował reorganizację gospodarczą opartą na kryteriach regionalnych. Przemawiało za tym wiele argumentów.

W przypadku zaawansowanej, opartej na skomplikowanych mechanizmach ekonomii metody, nie wystarczało zarządzanie scentralizowane. Scentralizowane plany, sztywne, długoterminowe zadania, prowadziły do marnotrawstwa i wytwarzania tandetnych towarów. W czasach Chruszczowa decentralizację wprowadzono w pośpiechu, więc rodziły się nowe problemy.

Trudno było koordynować i kontrolować poczynania lokalnych decydentów w radzieckich regionach. Dyrektorzy fabryk musieli znosić bardzo natrętne ingerencje z zewnątrz, wywyższonych instytucji lokalnych i państwowych. Nadal obowiązywały zadania produkcyjne, ich wielkości, a co za tym idzie, produkcja byle jakich wyrobów. Transport robił puste przebiegi, dyrektorzy kołchozów i sowchozów musieli zakładać monokultury. Zakazano ugorowania pól, co zachwaszczało, powodowało erozję wietrzną i obniżało plony. Na żyznych gruntach, gdzie też zwiększano produkcję, powstały niedobory nawozów i środków kapitałowych. Kiedy okazało się, że nie przynosi to efektów, chcąc pobudzić rywalizację, zdecydował się Chruszczow na większą decentralizację i podział władzy.

Lokalnym działaczom ten podział się nie spodobał, bo pozbawił ich połowy dotychczasowych uprawnień. Tak też było i na szczeblach krajowych. Chruszczow narzucił większości krajów wschodnioeuropejskich ekonomiczny podział pracy w ramach zreorganizowanej RWPG. Według jego planu NRD, Czechosłowacja i ZSRR miały rozwijać przemysł ciężki, a pozostałe państwa na dostarczaniu surowców i przemyśle lekkim. Projekt ten wywołał opór w takich państwach jak na przykład Rumunia i nie przyniósł pozytywnych rezultatów.

Podziel się z kolegami