Abbas I (Abbas Wielki) 1571-1629

Abbas Wielki (panował w latach 1587-1629), znany ze swoich militarnych wyczynów w Zatoce Perskiej i na terenie dzisiejszego Iraku, był wnukiem szacha Tahmaspa i synem szacha Mohammeda Mirza Khudabandy (zm. 1595). Abbas mógł zostać nazwany na cześć Abbasa (zm. 653), wuja Mohammeda i kalifa Alego. Abbas I został mianowany władcą Khurasanu (obecnie współczesny Khorasan, Iran) w 1581 roku, a sześć lat później, po abdykacji Mahometa, zastąpił swojego ojca jako szacha.

Gdy Abbas objął tron ​​Persji (obecnie Iran), jego panowanie zostało zakwestionowane przez bunt w Persji i groźbę inwazji sił Imperium Osmańskiego. Abbas złożył hołd Osmanom za zawarcie pokoju i zakończenie groźby najazdu; miał wtedy wolną rękę, by zwrócić się do zbuntowanych sił w swoim kraju i pokonać je. Sukcesem była także kampania zbrojna przeciwko zbuntowanym Uzbekom (obecnie część Uzbekistanu) w Khurasanie. W 1598 roku, po długiej i przeciągającej się wojnie, pokonał zagrożenie ze strony Uzbeków, kiedy jego siły przejęły kontrolę nad miastem Moshad (obecnie jedno z głównych miast Iranu). Jako pierwszy z przywódców Safawidów Abbas pomógł ustanowić nowoczesną Persję – później przemianowaną na Iran – jako jedno państwo, a jego poparcie dla jednego języka – w tym przypadku perskiego – zjednoczyło ten naród.

Gdy wewnętrzny sprzeciw i bunt zostały stłumione, Abbas zwrócił się do potencjalnego wroga zewnętrznego: Imperium Osmańskiego. Rozpoczął swój atak w 1601 roku, kiedy jego siły zajęły miasto Tabriz (obecnie stolica prowincji Azerbejdżanu Wschodniego, Iran) w 1604 roku. Górzysty obszar na dzisiejszym Kaukazie również padł ofiarą sił Abbasa, zwłaszcza Gruzja i Shirwan. Chociaż militarne wyczyny Abbasa na tym obszarze były w dużej mierze udane, opór osmański spowodował, że konflikt trwał do końca jego panowania.

W 1606 roku Abbas odparł wielką ofensywę Turków osmańskich pod wodzą sułtana Ahmeda II, w tym znaczące starcie pod Sis, w którym zginęło 20 000 Turków w jednej bitwie. Chociaż Turcja prosiła o pokój, nadal walczyła z Abbasem i jego imperium w różnych starciach. Jednak przez wiele lat w jego królestwie panował względny spokój. Dopiero w 1616 r. Abbas ponownie wystąpił przeciwko Turkom, staczając dwuletnią wojnę, która zakończyła się wielkim zwycięstwem w 1618 r. W 1622 r. armia Abbasa maszerowała na wyspę Ormuz w cieśninie Ormuz żeby pomóc angielskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej wyrzucić portugalskich kupców, którzy kontrolowali handel na tej wyspie.

Abbas przeniósł następnie centrum działalności handlowej do miasta Gombroon (obecnie w Iranie), które przemianował na Bandar Abbas i ustanowił kontrolę na głównych rynkach Zatoki Perskiej. W 1623 r. siły Abbasa zajęły Bagdad, obecnie znajdujący się we współczesnym Iraku, ale kiedy próbowali rozszerzyć swoją kontrolę nad Mosulem (we współczesnym północnym Iraku) i Basrze (we współczesnym południowym Iraku, w pobliżu Zatoki Perskiej), jego wojska zostały odrzucone. W kolejnym starciu zdobył miasto Kandahar (we współczesnym Afganistanie), ale zostało ono utracone na rzecz Uzbeków w 1630 r., rok po śmierci Abbasa.

Podczas swojego panowania Abbas był również znany ze swoich licznych projektów robót publicznych, zwłaszcza w perskiej stolicy Isfahan. Zmarł w 1629 roku w wieku 58 lub 59 lat. Jego grób w Kaszanie, znajdujący się w świątyni Habiba ibn-Musy, jest uważany za jeden z cudów tamtych czasów.

Współcześni historycy pamiętają Abbasa nie tylko z powodu jego zjednoczenia Persji, ale także z jego umiejętnego wykorzystania wojska do stłumienia wewnętrznego buntu i oporu zewnętrznym zagrożeniom. Jego powołanie dwóch angielskich braci, najemników Sira Roberta i Sir Anthony’ego Sherleya, do szkolenia armii perskiej w zakresie nowoczesnych metod walki nieznanych większości Bliskiego Wschodu, klasyfikuje go jako jednego z mniej znanych, ale ważniejszych przywódców wojskowych na świecie. Jako niezwykły monarcha Abbas był inteligentny i dalekowzroczny, ale czasami okrutny i surowy; był zręcznym i energicznym administratorem i generałem, a jego reforma armii perskiej sprawiła, że ​​była prawie równa armii osmańskiej.

Podziel się z kolegami

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *